
รู้ทันกฎหมาย - แม่เลี้ยง
แม้จะได้ชื่อว่า แม่เลี้ยง แต่ส่วนใหญ่ก็ไม่ได้เลี้ยงลูกเลี้ยงดั่งชื่อเรียก เพราะแม่เลี้ยงไม่ใช่แม่ตัว จะให้รักให้ฟูมฟักอย่างลูกตัวก็คงหายาก แต่ก็ใช่จะไม่มีให้เห็น
ความที่ไม่มีสายเลือดเดียวกัน ก็ย่อมจะไม่มีความสัมพันธ์แน่นแฟ้นเท่าไหร่ ขึ้นอยู่กับว่าเธอมาเป็นแม่เลี้ยงฉันตอนไหน
ถ้าเป็นตอนที่แม่จริงตายจากไป แล้วพ่อมีภรรยาใหม่ก็เลยกลายเป็นแม่เลี้ยงโดยตำแหน่ง อย่างนี้ก็คงไม่ค่อยมีอะไรบาดหมางใจกันเท่าไหร่ ไม่เหมือนกรณีที่พ่อมีภรรยาใหม่เพราะนอกใจแม่ ปัญหาลูกเลี้ยงแม่เลี้ยงก็มักจะเลี่ยงกันไม่ได้
คนสร้างหนังส่วนใหญ่ก็มักจะให้แม่เลี้ยงตกที่นั่งนางร้าย แม้ในความจริงก็มีเหมือนกันที่ลูกเลี้ยงมีอคติกับแม่เลี้ยงก็ได้ โดยเฉพาะรายที่พ่อกับแม่เลี้ยงมีลูกด้วยกัน ก็อาจเกิดความร้าวฉานทางจิตใจว่าพ่อจะรักลูกใหม่มากกว่าลูกตัว
แม่เลี้ยงไม่ใช่จะเป็นนางร้ายไปทุกกรณี บางทีแม่เลี้ยงก็ดูแลลูกติดของสามีอย่างดี หรือบางทีก็เป็นภรรยาหลวงที่ใจกว้างรับลูกของภรรยาน้อยมาเลี้ยง แล้วก็กลายเป็นแม่เลี้ยงใจบุญไปก็มี
ไม่ว่าจะเป็นแม่เลี้ยงในลักษณะไหน ในทางกฎหมาย แม่เลี้ยงก็ไม่ใช่แม่โดยชอบด้วยกฎหมาย เว้นแต่จะไปจดทะเบียนรับลูกเลี้ยงเป็นลูกบุญธรรม ไม่เช่นนั้นก็ไม่ทำให้แม่เลี้ยงได้สิทธิในตัวลูกเลี้ยงเยี่ยงแม่จริงไปได้
เมื่อเป็นอย่างนี้ แม่เลี้ยงก็ไม่มีสิทธิที่จะใช้อำนาจปกครองลูกเลี้ยง ไม่ว่าจะเป็นการออกคำสั่งให้อยู่ให้ไปนอนที่ไหน จะเป็นห้องคนรับใช้หรือนอนรวมกับใคร ไม่มีอำนาจบังคับให้ทำหรือไม่ทำอะไร หรือให้ความยินยอมในการทำนิติกรรมทั้งหลายที่กฎหมายกำหนดให้ต้องได้รับอนุญาตจากผู้ปกครองเสียก่อน
เรื่องลงโทษสั่งสอนว่ากล่าวยิ่งไม่ต้องสงสัย เมื่อไม่ได้มีความสัมพันธ์ทางกฎหมายต่อกันก็ไม่มีอำนาจปกครองดูแลลูกเลี้ยง
บอกกันไว้อย่างนี้ก็ใช่ว่าแม่เลี้ยงจะไม่มีน้ำยา ลูกเลี้ยงจะมาถือดีลองของให้แม่เลี้ยงต้องปวดหัวได้ เพราะพ่อของลูกซึ่งเป็นสามีของแม่เลี้ยงก็อาจถือท้ายให้หน้าอยู่
อยู่บ้านเดียวกับพ่อกับแม่เลี้ยง ถ้าพ่อเป็นผู้มีอำนาจปกครองของลูก แม่เลี้ยงก็เสมือนว่าได้รับมอบหมายจากพ่อให้ช่วยดูแลลูกให้ ลูกเลี้ยงจะมาหัวหมอบอกว่าเธอไม่มีอำนาจตามกฎหมายก็อาจแตกหักกับพ่อได้
แต่ถ้าแม่เลี้ยงใช้ความรุนแรงในการดูแล แม้จะไม่ถึงกับเลือดตกยางออกแต่ถ้าเข้าข่ายให้เกิดอันตรายแก่ร่างกายหรือจิตใจ ก็เอาเรื่องเอาราวได้ตามกฎหมายพิเศษที่เคยเล่าสู่กันฟังมาแล้ว โดยถือเป็นความรุนแรงในครอบครัว
แม้จะได้รับมอบหมายจากพ่อเต็มที่แค่ไหน ก็ไม่ทำให้แม่เลี้ยงมีสิทธิมีอำนาจตามกฎหมาย การให้ความยินยอมตามที่กฎหมายกำหนดไว้ว่าเด็กจะต้องได้จากผู้ปกครองก็คงยังไม่ใช่แม่เลี้ยงอยู่ดี
บางทีแม่ลี้ยงกับลูกเลี้ยงก็ต่างคนต่างอยู่กันไป จนกระทั่งพ่อหรือสามีแม่เลี้ยงตายเมื่อไหร่ ศึกชิงสมบัติระหว่างแม่เลี้ยงกับลูกเลี้ยงก็อาจเกิดขึ้นได้ เรื่องร้ายๆ ก็ขุดกันขึ้นมาว่ากล่าวกันไป จากเรื่องภายในก็ขยายกลายเป็นคดีความ กลายเป็นขี้ปากชาวบ้านโดยทั่วกัน
ความสัมพันธ์ที่ไม่มีตามกฎหมาย ก็ไม่ควรทำลายความสัมพันธ์ทางจิตใจ อย่างน้อยก็ให้คำนึงถึงคนกลาง ที่ต่างก็รักเขา ในฐานะสามี ในฐานะที่เป็นพ่อ
ต่อให้เขาตายจากไปแล้วก็ตามที ก็ขอให้มีสติเข้าไว้ ไม่ว่าจะเป็นแม่เลี้ยงหรือลูกเลี้ยงกับใครก็ตาม
"ศรัณญา ไชยสุต"



