ปัญหายาเสพติด
ปัญหายาเสพติด : วิถียุติธรรม โดย ชาญเชาวน์ ไชยานุกิจ
หากถามว่าคิดอย่างไรกับปัญหายาเสพติด คงหาคำตอบได้สารพัด แต่ถ้าถามว่าทำอย่างไรกับการแก้ไขปัญหานี้ คำตอบที่ได้คงมีไม่มากเท่ากับคำถามแรก เพราะเราทุกคนทราบดีว่าการแก้ไขปัญหานี้ทำได้อย่างยากเย็นและสังคมไทยสะสมปัญหานี้มานานจนมีความสลับซับซ้อนมากขึ้นเรื่อยๆ
อย่างไรก็ตาม การเดินหน้าแก้ไขปัญหาต้องเป็นไปอย่างต่อเนื่องและต้องทำหลายๆ อย่างพร้อมกันไป คงเป็นด้วยเพราะความซับซ้อนของปัญหา และด้วยความที่ต้องทำหลายอย่างหลายด้านนี่เองจึงต้องมีหลายฝ่ายเข้ามาทำงานด้วยกัน และตัวละครที่สำคัญที่สุดของเรื่องนี้คือ ชาวบ้านนั่นเอง
ชาวบ้านในที่นี้บางคนอาจจะต้องเข้าไปเกี่ยวข้องโดยตรงตามบทบาทและความถนัดเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน หรืออาจจะเกี่ยวข้องโดยอ้อมทั้งเป็นคนสนับสนุนมากบ้างน้อยบ้าง แต่อย่างน้อยที่สุดต้องไม่เป็นคนยืนดูอยู่เฉยๆ เรียกว่าทุกคนต้องเข้ามาเกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหานี้ไม่มากก็น้อย
ภาระในการปราบปรามด้วยการใช้อำนาจตามกฎหมายคงเป็นหน้าที่หลักของเจ้าหน้าที่เพราะตามบทบาทกฎหมายจะกำหนดอำนาจและหน้าที่ไว้ให้อย่างชัดเจนรวมทั้งระบุด้วยว่าจะต้องใช้อำนาจหน้าที่อย่างไร แค่ไหน รวมทั้งต้องถูกตรวจสอบการใช้อำนาจหน้าที่ตามที่กฎหมายเขียนไว้อีกด้วย
สังคมไทยได้รับบทเรียนจากการใช้อำนาจตามกฎหมายเพื่อปราบปรามยาเสพติดกันมาแล้ว และบทเรียนนี้แม้จะไม่มีใครผู้ใดถูกลงโทษว่าทำผิดกฎหมายก็ตาม แต่ก็พอจะรู้ๆ กันอยู่ว่าที่ผ่านมามีเรื่องราวความไม่ถูกต้องปะปนอยู่ด้วยและได้พูดจากันในที่สาธารณะกันต่อมาว่าจะนำบทเรียนมาปรับปรุงแก้ไขการทำงานเรื่องนี้ต่อไปทั้งในปัจจุบันและในอนาคต
ชาวบ้านได้ยินได้ฟังแล้ว แม้กระทั่งบางคนบางแห่งก็อาจได้รับประสบการณ์ตรงกับเรื่องนี้มาแล้ว ดังนั้นควรจะตระหนักถึงบทบาทความเป็นชาวบ้านที่มีหลักการเป็นสมาชิกหนึ่งในสังคมประชาธิปไตยซึ่งมีวิถียุติธรรมเป็นหัวใจสำคัญจึงควรต้องใส่ใจมีส่วนช่วยระแวดระวังให้การปราบปรามเป็นไปอย่างตรงไปตรงมา เพราะลำพังเจ้าหน้าที่ก็ยังมีปัญหาความไม่พร้อมในแง่ความไม่ทั่วถึงและบางส่วนยังคงมีปัญหาเรื่องประสิทธิภาพและการใช้อำนาจที่ไม่ชอบอยู่บ้าง
การแก้ไขปัญหายาเสพติดต้องมองในมุมกว้างเหมือนกับทุกปัญหา หากมองว่าทุกคนที่เข้าไปเกี่ยวข้องเป็นอาชญากรที่ต้องได้รับโทษไปเสียหมดคงไม่ถูกต้องและถือว่าเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ การให้โอกาสคนบางกลุ่มที่เข้าไปเกี่ยวข้องให้กลับเนื้อกลับตัว ลด ละ เลิกยาเสพติดยังคงเป็นอีกช่องทางหนึ่งในขณะนี้ที่น่าจะเป็นหนทางที่ถูกต้อง และอาจย้อนกลับไปส่งผลให้วงจรการค้ายาเสพติดถูกลดทอนลงได้บ้าง แทนที่จะได้ผลประโยชน์แบบต่อเนื่องและขยายวงจรไปเรื่อยๆ อย่างไม่หยุดยั้งเพราะยังมีลูกค้ารายใหม่เข้ามา ส่วนลูกค้าเก่าก็ยังต้องการสินค้าอยู่อย่างสม่ำเสมอ
การให้โอกาสคนบางกลุ่มได้รับการบำบัดเพื่อให้มีจิตใจที่เข้มแข็งจนสามารถห่างจากยาเสพติดได้จึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่ต้องให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก ประเด็นนี้ชาวบ้านจะให้ความสนับสนุนหรือเข้าไปช่วยเหลือร่วมกับเจ้าหน้าที่โดยตรงได้มากขึ้นกว่าการเข้าไปเกี่ยวข้องในการปราบปราม เพราะเรื่องนี้ไม่เกี่ยวข้องกับตัวบทกฎหมายมากนัก ขอเพียงแต่มีความตั้งใจในการดำเนินการเท่านั้น
การเปิดโอกาสให้ชาวบ้านหรือกลุ่มของชาวบ้านโดยเฉพาะเมื่อพูดถึงในระดับท้องถิ่นที่ลึกลงไปจนถึงตำบล หมู่บ้านเข้ามามีบทบาทในการบำบัดหรือร่วมในการบำบัดผู้ติดยาเสพติดจึงเป็นอีกแนวคิดหนึ่งที่ส่งผลย้อนกลับไปยังต้นตอของปัญหายาเสพติดได้อีกทางหนึ่งและน่าจะยั่งยืนกว่าการปราบปรามเสียด้วยซ้ำ
บทบาทของชาวบ้านและกลุ่มต่างๆ ในการปราบปรามผู้ค้าและบำบัดผู้ที่ติดยาเสพติด หากทำกันอย่างจริงจังและได้รับการสนับสนุนอย่างถูกต้องจะเป็นการพลิกโฉมการแก้ไขปัญหายาเสพติดที่ครบวงจร มากกว่าการมุ่งใช้อำนาจตามกฎหมายของเจ้าหน้าที่แต่เพียงอย่างเดียวซึ่งเท่ากับเป็นการไล่ตามปัญหาที่สะสมมานานจนสลับซับซ้อนยากจะแก้ไข
ตัดวงจรยาเสพติดด้วยวิถีของชาวบ้านเป็นการแก้ที่ยั่งยืนเพราะตัดที่ต้นเหตุของปัญหา