ลานเสรีภาพพม่าในนามสนามฟุตบอล | คมชัดลึก

       ความทุกข์ของชาวพม่าที่ต้องใช้ชีวิตอย่างยากลำบากแสนเข็ญ ภายใต้การปกครองของรัฐบาลกดขี่ ถูกปลดปล่อยอย่างเต็มที่ ทันทีที่ก้าวเท้าเข้าไปในสนามฟุตบอล พวกเขาทำราวกับว่ากำลังเข้าไปร่วมงานคาร์นิวัล มากกว่าไปชมการแข่งขัน หลายคนแสดงออกกันอย่างเต็มที่แบบที่ไม่มีโอกาสทำได้ เมื่ออยู่นอกสนาม

       นักศึกษามัธยมวัยเพียง 15 ปีคนหนึ่ง บอกว่า ไม่ได้มาเพื่อเชียร์ทีมใดทีมหนึ่ง แต่มาเพราะที่นี่มีเสรีภาพให้ตะโกนอะไรออกไปก็ได้ตามที่ใจปรารถนา 

        ไม่ว่าจะเป็นที่ไหน กีฬาช่วยปลดเปลื้องความน่าเบื่อในชีวิตได้

       แต่สำหรับพม่า ประเทศที่มีตำรวจลับแทรกซึมไปทั่วทุกหัวระแหง และมีโทษจำคุกสูงสุดถึง 100 ปี สำหรับคนที่เผลอไปพูดจาวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลเข้า

       การแข่งขันฟุตบอลจึงเป็นอะไรที่ยิ่งไปกว่าความสุขที่ได้ดูกีฬา เพราะพวกเขามองว่า สนามกีฬาคือเกาะร้างห่างไกลที่พวกเขาได้เข้าไปปลดปล่อยความทุกข์จากความยากจนและความหวาดกลัวนั่นเอง

       ช่วงเวลาแห่งการแข่งขัน นับตั้งแต่เสียงนกหวีดของกรรมการดังขึ้น คือสัญลักษณ์แห่งการเริ่มต้นของเสรีภาพ แม้จะมีรถบรรทุกตำรวจเต็มคันรถหลายคัน แล่นไปรอบสนามฟุตบอลในระหว่างการแข่งขัน แต่บรรยากาศภายในสนามนั้นต่างกันลิบลับ

       ในแมทช์การแข่งขันฟุตบอลโลก 2014 รอบคัดเลือก โซนเอเชีย รอบ 2 เลก 2 ระหว่างพม่ากับโอมาน ที่สนามทูวันนา ในเมืองย่างกุ้งของพม่า เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม ต้องยุติการแข่งขันกลางคัน หลังจากแฟนบอลฝ่ายเจ้าภาพไม่พอใจคำตัดสินของกรรมการชาวญี่ปุ่น ที่เป่าจุดโทษให้โอมาน เลยขว้างปาก้อนหินและขวดน้ำใส่ผู้เล่นทีมเยือน รวมทั้งโค้ชและกรรมการในสนาม ทำให้ทีมสตาฟฟ์โค้ชของโอมานคนหนึ่งได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะ

       ช่างภาพที่เข้าไปทำข่าว บอกว่า เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยไม่สามารถยับยั้งกลุ่มแฟนบอลเลือดร้อนได้ พวกนักเตะทั้งหลายต้องรีบหนีเข้าไปหลบในห้องแต่งตัว แต่ยังไม่วายมีเสียงตะโกนไล่หลังมาว่า จะลงไปหักขาพวกเขาทิ้ง

       สภาพสนามหลังการแข่งขันเกลื่อนไปด้วยกลิ่นเหล้าราคาถูก และร่องรอยอาเจียน แฟนบอลบางคนถอดเสื้อเห็นรอยสักลายเส้นหยาบๆ ออกอาการยังไม่สร่างเมา

       พม่าเป็นหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในเอเชีย แต่ก็มีหลายอย่างจัดอยู่ในข่ายที่แพงที่สุด เช่น คนที่จะเปิดใช้มือถือต้องเสียค่าบริการแรกเข้า 700 ดอลลาร์ (ราว 2.1 หมื่นบาท) รถยนต์ใหม่ราคาตกคันละ 2 แสนดอลลาร์ (ราว 6 ล้านบาท) เนื่องจากต้องผ่านขั้นตอนที่ซับซ้อนยุ่งยาก ทั้งค่าออกใบอนุญาตและภาษี

       แต่สองสิ่งที่ราคาถูกแน่นอน คือ ข้าว ตกถ้วยละไม่ถึง 5 บาท และบัตรเข้าชมการแข่งขันฟุตบอลก็แค่ใบละ 20 บาท

       พม่ามีลีกฟุตบอลเป็นของตัวเอง ซึ่งก่อตั้งขึ้นจากการสนับสนุนของรัฐบาล เมื่อปี 2551 อันเป็นช่วงเวลาที่ประชาชนกำลังไม่พอใจการรับมือพายุไซโคลนนาร์กีสของรัฐบาลทหาร และการประท้วงแสดงความไม่พอใจที่รัฐบาลขึ้นราคาน้ำมันกะทันหัน โดยการนำของพระสงฆ์ ที่มีประชาชนเข้าร่วมมากมายเกินคาดในปีก่อนหน้า 

       รัฐบาลพม่าตั้งลีกฟุตบอลโดยอาศัยเงินสนับสนุนจากบรรดาผู้บริหารธุรกิจ จนทำให้มีสโมสรที่เข้าร่วมการแข่งขัน 12 ทีมด้วยกัน ซึ่งปัจจุบันเข้าสู่ฤดูกาลที่ 3 แล้ว และยังพิสูจน์ให้เห็นถึงความสำเร็จในรูปแบบของความบันเทิงที่มอบให้คนดูในสนาม

       แฟนบอลพม่าได้ชื่อว่าเป็นแฟนบอลพรีเมียร์ลีกของอังกฤษ ไม่แพ้ชาติใดในโลกเหมือนกัน พวกเขาติดตามข่าวสารจากหนังสือพิมพ์กีฬา ซึ่งน่าจะเป็นสื่อประเภทเดียวที่เสนอข่าวได้ทันสถานการณ์ บรรณาธิการหนังสือพิมพ์กีฬาต่างมองว่า เมื่อผู้คนรู้สึกว่าชีวิตประจำวันมันหดหู่และมีปัญหารุมเร้า พวกเขาก็อยากจะลืมมันสักช่วงหนึ่งก็ยังดี

       มีอดีตนักศึกษาในยุคการลุกฮือเมื่อปี 2531 หันไปยึดอาชีพผู้สื่อข่าวกีฬา เขียนแต่เรื่องกีฬา ซึ่งอาจจะเป็นสิ่งเดียวที่เข้าใกล้เสรีภาพที่พวกเขาถวิลหามากที่สุด ข่าวกีฬามักจะไม่ค่อยถูกเซ็นเซอร์ ไม่เหมือนพวกข่าวการเมือง ที่มักจะถูกตัดหรือถูกแก้ไขจนแทบไม่เหลือเนื้อหาเดิม

       พม่าต้องตกอยู่ใต้ร่มเงาของทหารมาตั้งแต่การรัฐประหารเมื่อปี 2505 การเคลื่อนไหวทางการเมืองเป็นเรื่องอันตรายสำหรับประชาชน 55 ล้านคน ดังนั้น จึงไม่น่าประหลาดใจมากนักที่พวกเขาจะปลดปล่อยความรู้สึกถูกกดขี่ในสนามฟุตบอล และใช้ผู้ตัดสินในสนามเป็นเป้าของการด่าทออย่างหยาบคาย

       การก้าวเข้าสู่สนามฟุตบอลช่วยให้พวกเขามีประสบการณ์ที่ไม่เคยทำมาก่อน ทั้งที่ปกติแล้วคนพม่าจะเป็นคนสุภาพ แต่พวกเขาทิ้งมันไว้ตั้งแต่ก้าวพ้นประตูไปแล้ว

       บางคนอยู่ข้างนอกเป็นพ่อที่ดี มีธุรกิจเป็นของตัวเอง แต่พอเข้าไปอยู่ในสนามก็ถอดเสื้อ เมามาย และพูดจาหยาบคายใส่นักฟุตบอลทีมฝ่ายตรงข้าม บ้างก็ขว้างขวดลงไปในสนาม หรืออะไรก็แล้วแต่ที่อยู่ในมือ และก็เป็นหนึ่งในคนที่ร่วมก่อเหตุในแมทช์ที่ทีมชาติพม่าเจอกับโอมานด้วย โดยบอกว่า ไม่พอใจที่กรรมการเข้าข้างโอมาน

       สถานการณ์ความวุ่นวายในสนามฟุตบอลของพม่าในแต่ละแมทช์การแข่งขัน ไม่ได้ต่างจากเวลาพวกฮูลิแกน หรือแฟนบอลอันธพาลของอังกฤษก่อเหตุในสนาม มีการตะลุมบอนกันระหว่างแฟนบอลสองฝ่าย แต่มักจะไม่ค่อยลุกลามบานปลาย เพราะส่วนใหญ่แล้ว แฟนบอลจะเมาหนักจนยกกำปั้นไม่ขึ้น

       ไม่ใช่แค่แฟนบอลเท่านั้นที่มีพฤติกรรมชอบก่อเหตุรุนแรง

       เมื่อปี 2547 นักเตะพม่า 3 คน เคยถูกกรรมการไล่ออกจากสนามมาแล้ว ในแมทช์ที่เจอกับสิงคโปร์ จากการที่นักเตะคนหนึ่งไปเล่นงานนักเตะฝ่ายตรงข้ามก่อน ขณะที่อีกคนหนึ่งเล่นงานกรรมการ และยังแสดงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมตอนเดินออกจากสนามอีกด้วย ทำให้ประวัติศาสตร์วงการฟุตบอลพม่าแปดเปื้อนทันที และยังสร้างความอับอายให้แก่บรรดาแฟนบอลด้วย

       ทีมชาติพม่า ทำผลงานไม่ค่อยจะประทับใจแฟนบอลนัก ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา

       ยุคที่ถือว่ารุ่งเรืองคือช่วงทศวรรษหลังปี 2493 และ 2503 ที่ถึงขั้นคว้าแชมป์ แพน-เอเชีย โดยยุคนั้น แทบไม่มีเพื่อนบ้านชาติไหนจะเอาชนะพม่าได้

       แต่ปัจจุบัน ทีมชาติพม่าถูกจัดให้อยู่ในอันดับที่ 165 จากทั้งหมด 203 ทีมของตารางฟีฟ่า ตามหลังหลายประเทศที่ไม่เคยมีประวัติประสบความสำเร็จในกีฬาลูกหนังอย่าง มัลดีฟส์ และบาฮามาส