ความสุขของคนไทย คืออะไร? | คมชัดลึก

         เมื่อสองสัปดาห์ที่ผ่านมา ผมมีโอกาสได้ฟังผลสำรวจความคิดเห็นในระดับประเทศ “คนไทยมอนิเตอร์" เสียงนี้มีพลัง ซึ่งเป็นการศึกษาข้อมูลเชิงลึกเพื่อต้องการที่จะรู้ว่าคนไทยมีความเป็นอยู่อย่างไร อยู่ดีมีสุขหรือไม่ ทั้งในแง่สังคม เศรษฐกิจ สุขภาพ และการพัฒนา ด้วยการเข้าไปรับฟังความคิดเห็นของประชาชนคนไทย 1 แสนคน ครอบคลุมพื้นที่ 77 จังหวัด ดำเนินการวิจัยโดยสมาคมวิจัยการตลาดแห่งประเทศไทย เห็นว่ามีเนื้อหาที่น่าสนใจ จึงขอนำมาเล่าสู่กันฟังในฉบับนี้

         ผลการสำรวจแสดงให้เห็นว่าประชาชนจำนวนถึง 87% ของประเทศมีความสุขกับชีวิตโดยรวมของตนเอง อีกทั้งยังมีมุมมองในแง่ดีเกี่ยวกับชีวิตในอนาคต แม้ว่าผลการสำรวจปรากฏคะแนนต่ำสำหรับคะแนนตัวชี้วัดที่สำคัญบางตัว เช่น คะแนนตัวชี้วัดความสามัคคีของคนไทยที่ 53.4 คะแนน ความสงบสุขของประเทศไทยที่ 50.0 คะแนน และความมั่นใจในความมั่นคงของการเมืองที่ 46.7 คะแนน (จากคะแนนเต็ม 100) ซึ่งสิ่งที่น่าสนใจก็คือ แม้ว่าจะมีประชาชนเพียง 23% และ 34% ที่มีความมั่นใจในสถานการณ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจตามลำดับ แต่กลับมีประชาชนจำนวนสูงถึง 64% ที่คาดหวังจะเห็นการปรับปรุงในด้านชีวิตความเป็นอยู่ในแง่ของรายได้ที่มากขึ้นและความก้าวหน้าในอาชีพการงาน

         ส่วนปัญหาหลักๆ ที่เกิดขึ้นในขณะนี้ ได้แก่ค่าครองชีพ/ราคาสินค้าที่สูงขึ้น (77%) รายได้ไม่พอเพียงกับค่าใช้จ่าย (55%) ความเครียด (47%) ยาเสพติด (38%) ราคาพืชผล/สินค้าเกษตรที่ตกต่ำและภัยธรรมชาติ (27%) แต่ก็พบว่า ปัญหาการทุจริตคอรัปชั่น ปัญหาการขาดแคลนที่ดินทำกิน ปัญหาความแตกแยก/ไม่สามัคคีกันของคนในสังคม และปัญหาการชุมนุมทางการเมือง ถือว่าเป็นปัญหาที่มีความรุนแรงที่สุดที่ประชาชนกำลังประสบ

         ในด้านการพัฒนา กว่า 66% ของประชาชนเห็นว่ามีการดำเนินงานเพื่อพัฒนาในระดับชุมชนและจังหวัดไปในทิศทางที่เหมาะสมแล้ว ในขณะที่ประชาชนจำนวนน้อยกว่า คือ 55% รู้สึกเช่นเดียวกันเกี่ยวกับการพัฒนาในระดับประเทศ อย่างไรก็ตาม คนไทยต้องการมีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศ และวิธีปฏิบัติเพื่อการพัฒนาดังกล่าวได้แก่ การไปใช้สิทธิ์เลือกตั้ง (33%)  การไม่สร้างปัญหาให้แก่สังคม/ประพฤติตนให้ถูกต้องเหมาะสม (28%) ยึดถือจริยธรรม/ศีลธรรมและคุณงามความดี (26%) การประหยัดและอยู่อย่างพอเพียง (22%)

         ในแง่อุปนิสัยใจคอของคนไทย ได้แก่ รักความสนุกสนาน (85%) มีน้ำใจ และมีจิตใจเอื้อเฟื้อ (84%) อบอุ่น/เป็นมิตร (82%) และริเริ่มสร้างสรรค์ (80%) คุณสมบัติเหล่านี้ล้วนเป็นคุณลักษณะทางบวกที่สำคัญของคนไทย ในทางตรงข้าม มีคุณลักษณะในแง่ลบหลายประการของคนไทยที่ยังเห็นได้ชัด ได้แก่ ชอบมีหน้ามีตาในสังคม (87%) มีความเชื่อในพิธีกรรมต่างๆ (85%) มีความเชื่อในโชคชะตา (81%) ไม่ซื่อตรง และเห็นแก่ผลประโยชน์ส่วนตน (61%) ไม่มีวินัย (58%) และขาดความสนใจในสิ่งรอบข้าง (56%) อย่างไรก็ตาม คนไทยยังมีคุณสมบัติที่โดดเด่นคือมีความภาคภูมิใจชาติ

         ความสุขและความเป็นอยู่ที่ดีมีคุณภาพล้วนเป็นความหวังสำหรับทุกสังคม และการสำรวจ "คนไทยมอนิเตอร์" ได้บ่งชี้ตัวขับเคลื่อนความสุขที่สำคัญๆ สำหรับประชาชน ได้แก่ การมีสุขภาพจิตและสุขภาพกายที่ดี ความอบอุ่นและการอยู่กันอย่างพร้อมเพรียงในครอบครัว การได้รับรายได้ที่เพียงพอ การมีเวลาพักผ่อนที่เพียงพอ ให้เวลาแก่ตนเองและครอบครัว นอกจากนี้ยังเห็นได้ว่าเมื่อคนมีอายุมากขึ้น แต่กลับมีรายได้น้อยลง ส่งผลให้ระดับของความสุขของคนลดลงตามลำดับ

         จากผลเบื้องต้นนี้สะท้อนให้เห็นสิ่งที่สำคัญที่ต้องได้รับการดูแลในระยะยาว เพื่อให้คนไทยอยู่ดีมีสุข ได้แก่ 1.ส่งเสริมสถาบันครอบครัวซึ่งเป็นสถาบันหลักของสังคม 2.เพิ่มรายได้ส่วนบุคคล 3.ส่งเสริมความสามัคคีของคนในชาติ 4.ให้การศึกษาที่มีคุณภาพแก่คนไทยอย่างทั่วถึง 5.มีมาตรการอย่างเป็นรูปธรรมในการจัดการหรือลดปัญหาการทุจริต/คอรัปชั่น 6.ลดปัญหาเรื่องยาเสพติด 7.ส่งเสริมคุณธรรมแก่ประชาชนคนไทยในเรื่องของจริยธรรม ศีลธรรม ความสุจริต การมีวินัย และการนึกถึงประโยชน์ส่วนรวม 8.ให้ความสนใจในเรื่องสุขภาพของประชาชนคนไทยและส่งเสริมให้คนไทยมีสุขภาพกายและจิตที่ดี 9.ยกระดับและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของภาคธุรกิจในการพัฒนาชุมชน 10.กระตุ้นการมีส่วนร่วมต่อจิตสาธารณะแก่ประชาชนคนไทย

         หวังว่าผลของการวิจัยนี้จะถูกนำไปใช้อย่างสร้างสรรค์ กระตุ้นให้เกิดการแลกเปลี่ยนความคิด ถ่ายทอดประสบการณ์ เพื่อนำไปสู่การร่วมค้นหาโอกาสหรือแนวทางปฏิบัติ เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์แก่สังคมและประเทศโดยรวม