ไล่น้ำ, ฟันน้ำ บังคับน้ำหลากให้ลดโดย | คมชัดลึก

          ฤดูน้ำหลากนองเพราะฝนตกมาก ต้นข้าวกำลังออกรวงใกล้เก็บเกี่ยว ก่อนน้ำจะท่วมไร่นาบ้านเรือนเสียหาย คนภูมิภาคอุษาคเนย์มีพิธีกรรมเพื่อทำให้น้ำลด เรียก ไล่น้ำ, ฟันน้ำ เป็นพิธีบังคับน้ำให้ลดลงเร็วที่สุด
 
          โคลงทวาทศมาส ระบุว่า ทำพิธีไล่น้ำที่ย่าน บางขดาล มีเอกสาระบุว่า อยู่ใต้ขนอนหลวงวัดโปรดสัตว์ (ทุกวันนี้คือวัดโปรดสัตว์ จ.พระนครศรีอยุธยา)
 
          ที่ต้องทำพิธีไล่น้ำตรงบางขดาล เพราะบริเวณนี้เป็น “ดินสะดือ” หมายถึง มีวังน้ำวนเป็นเกลียวลึกลงไป ถือเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์ของแม่น้ำ เชื่อกันว่าเป็นทางเข้าออกบาดาลของพญานาค ต้องทำพิธีกรรมเห่กล่อมวิงวอนร้องขอต่อผี คือนาคที่ทำให้เกิดน้ำ แล้วกลายเป็นที่มาของเห่เรือ เพื่อขอให้น้ำลดเร็วๆ
 
          บันทึกของ นิโกลาส์ แชร์แวส (Nicolas Gervaise) นักเดินทางชาวฝรั่งเศส ที่เข้ามากรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ.2224-2229 ช่วงปลายสมัยอยุธยา รัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช และเอกสารคำให้การขุนหลวงหาวัด ต่างระบุว่า มีพิธีกรรมฟันน้ำเพื่อบังคับให้น้ำลด คือพระเจ้าแผ่นดินจะเสด็จลงเรือพระที่นั่งไปกลางลำน้ำ แล้วทรงใช้พระแสงฟันลงไปในน้ำเพื่อให้น้ำลดโดยเร็ว
 
          พิธีกรรมดังกล่าวมีลักษณะแกมบังคับหรือบงการ ซึ่งไม่ว่าน้ำจะลดลงหรือไม่ แต่หลักการสำคัญคือ ความผ่านคลายความตึงเครียดทางจิตใจหลังได้ทำพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ไปแล้ว
 
          พิธีไล่น้ำ, ฟันน้ำ ไม่ได้มีกระทำทุกปีและไม่มีกำหนดแน่นอน
          ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำฝนท่วมหลากพื้นที่อาศัยไร่นา คือจะทำเฉพาะเมื่อน้ำมากจนเกินพอดี