ผู้หญิง หมอผีหัวหน้าเผ่าพันธุ์ยุคดั้งเดิม | คมชัดลึก

          แม่ แปลว่า ผู้เป็นใหญ่หรือหัวหน้า เป็นคำเรียกยกย่องผู้หญิงตั้งแต่ราว 3,000 ปีมาแล้ว
 
          แม่ เป็นคำร่วมของคนชาติพันธุ์สุวรรณภูมิ มีใช้ทุกเผ่าพันธุ์ ออกเสียงคล้ายคลึงกันตามสำเนียงถิ่น เช่น แถบยูนนานทางใต้ของจีนออกเสียง แม่ เขมรออกเสียงเป็น เม หมายถึง ผู้เป็นใหญ่
 
          ดังนั้นอะไรที่สำคัญเป็นหลัก เป็นใหญ่ในชุมชน จึงยกย่องนำหน้าว่าแม่ด้วย เช่น แม่น้ำ, แม่ทัพ ฯลฯ รวมทั้งผีหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ส่วนใหญ่ก็ยกย่องให้เป็นเพศหญิง
 
          บรรพชนคนอุษาคเนย์โดยทั่วไปเมื่อหลายพันปีมาแล้ว ยกย่องผู้หญิงเป็นหัวหน้าเผ่าพันธุ์และเป็นหัวหน้าพิธีกรรม ยังมีร่องรอยอยู่ในพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์และการดำรงชีวิตของหลายประเทศทั้งผืนแผ่นดินใหญ่และหมู่เกาะอุษาคเนย์
 
          ความรู้ความสามารถพิเศษต่างๆ เป็นของผู้หญิง เช่น ตีหม้อ ทอผ้า มีบทบาทในการสืบทอดประเพณีพิธีกรรม และมีอำนาจแลกเปลี่ยนสิ่งของกับต่างถิ่น
 
          บทบาทที่ซับซ้อนและพลังลึกลับในการสืบเผ่าพันธุ์ของผู้หญิง ถูกนำไปโยงกับการให้กำเนิดแพร่พันธุ์ของพืชและสัตว์ที่เป็นอาหารในสังคมดั้งเดิม ทำให้เพศหญิงเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ แล้วมีอำนาจและมีหน้าที่ดำเนินพิธีกรรมเพื่อติดต่อกับผีหรือสิ่งเหนือธรรมชาติ ให้ดลบันดาลความเจริญงอกงาม ความพรั่งพร้อมสมบูรณ์ที่เกี่ยวกับการดำรงชีพ ทำมาหากินของชุมชน
 
          ศาสนาผี จึงเป็นสมบัติของผู้หญิง บรรดาผีบรรพชนเข้าสิงผู้หญิงเท่านั้น ไม่เข้าผู้ชาย ดังมีตัวอย่างพิธีเลี้ยงผีของชุมชนหมู่บ้านทั่วไปในอุษาคเนย์ เช่น เช่น ผีฟ้า (ลาว), ผีมด (เขมร), ผีเม็ง (มอญ)
 
          มีตำนานเรื่อง นางนาค เป็นสัญลักษณ์ ของผู้หญิงพื้นเมืองอุษาคเนย์ เป็นหัวหน้าเผ่าพันธุ์ เป็นผู้ให้กำเนิด และเป็นผู้พิทักษ์รักษา เพื่อความเจริญรุ่งเรืองมั่งคั่งของชุมชน