“หมอลำ” ปะทะ “ธรรมะ” | คมชัดลึก

          กรมส่งเสริมวัฒนธรรมจัดมหกรรมคอนเสิร์ตธรรมะปะทะวัฒนธรรม ฟังเทศน์และ “หมอลำ” วัฒนธรรมดั้งเดิมไทย-ลาว
 
          หมอ ใช้เรียกคนที่มีความรู้พิเศษหรือเชี่ยวชาญกว่าคนอื่น เช่น หมอมด, หมอผี, หมอขวัญ, หมอลำ, หมอแคน ฯลฯ
 
          ด้วยเหตุนี้ คำว่า หมอ จึงนำมาใช้เรียกคนที่มีความรู้ความสามารถพิเศษเป็นแพทย์รักษาโรคภัยไข้เจ็บในปัจจุบันด้วย
 
          ลำ หรือ ขับ บางที่เรียก ขับลำ เป็นการละเล่นดั้งเดิมของคนตระกูลไทย-ลาว คือ การเปล่งเสียงและถ้อยคำเป็นทำนองอย่างเสรี ความยาวไม่แน่นอน โดยเน้นถ้อยคำเป็นหลักนำทำนอง มักเล่นเล่าเรื่องและโต้ตอบระหว่างหญิง-ชาย
 
          หมอลำ คือผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญพิเศษในการขับลำ แล้วมีคนชำนาญเป่าแคนคลอขณะลำ เรียก หมอแคน
          ขับลำยุคดั้งเดิมมีเนื้อหาสั้นๆ ง่ายๆ แล้วค่อยๆ พัฒนาต่อมาให้ขยายตามความก้าวหน้าซับซ้อนของสังคม
         
          ประเพณีขับลำเคยแพร่หลายอยู่ในกลุ่มไทย-ลาวทุกท้องถิ่น เช่น กลุ่มลุ่มน้ำดำ-แดง ทางภาคเหนือเวียดนาม กลุ่มลุ่มน้ำโขง ตั้งแต่เขตสิบสองปันนาในมณฑลยูนนานของจีน ลงมาตลอดแนวไทย-ลาว กลุ่มลุ่มน้ำสาละวิน ในภาคเหนือของพม่า (รวมทั้งกลุ่มลุ่มน้ำพรหมบุตรในแคว้นอัสสัมของอินเดีย) และกลุ่มที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยา
 
          ทุกวันนี้ ประเพณีขับยังแพร่หลายอยู่แถบล้านนา(ไทย), ล้านช้าง(ลาว), ลื้อ(จีน) และไทยใหญ่(พม่า) แล้วเรียกคนขับว่า ช่างขับ
 
          ประเพณีลำยังแพร่หลายอยู่แถบลาวใต้ ตั้งแต่เวียงจันทน์ลงไป รวมถึงบริเวณอีสานของไทยด้วย เรียกคนลำว่า หมอลำ
 
          ขับลำยุคแรกๆ ใช้กรับทำด้วยกระบอกหรือซีกไม้ไผ่ เป็นเครื่องเคาะจังหวะ ตระกูลไทย-ลาวชาวอีสานมีไม้ 2 อันเรียก กั๊บแก้บ ตีประกอบ เรียก หมอลำกั๊บแก้บ ที่น่าจะเป็นต้นเค้า “ขับไม้” และ “ขับเสภา” ในภายหลัง