เรียนรู้จากผู้แพ้ | คมชัดลึก

          แต่ก็ไม่ค่อยมีใครที่เป็นผู้ชนะหรือผู้แพ้ไปตราบชั่วฟ้าดินสลาย หากผู้ชนะใช้ชีวิตอยู่ในความประมาทมัวแต่ลำพองใจและกระหยิ่มยิ้มย่องในชัยชนะจนไม่ฟังเสียงท้วงติง สักวันอาจต้องพ่ายแพ้ให้แก่ผู้แพ้ที่ใช้ชีวิตด้วยการคิดวิเคราะห์ สติปัญญา สงบอารมณ์ที่พลุ่งพล่าน ใช้การพ่ายแพ้เป็นพลังผลักดันให้ลุกขึ้นสู้ใหม่ และห่างไกลจากความประมาท
 

          เมื่ออาทิตย์ที่ผ่านมา ผมไปเจอหนังสือเล่มหนึ่งวางขายอยู่ที่ร้านขณะนี้ ชื่อหนังสือเข้ากับช่วงเวลาว่า “เรียนรู้จากผู้แพ้” ผลงานเขียนเล่มล่าสุดของ ก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์ ซึ่งนำเอาข้อคิดจากการเรียนรู้ความล้มเหลวของผู้นำในประวัติศาสตร์จีนมาเป็นกระจกส่องทาง เพื่อเตือนสติคนรุ่นใหม่ไม่ให้ล้มเหลวตามรอยคนเหล่านั้น จึงขอหยิบบางตอนมา “เล่าสู่กันฟัง” เพื่อเรียกน้ำย่อยก่อนจะไปหามาอ่านกันจริงๆ จังๆ

           บทเรียนของผู้หยิ่งผยอง เซี่ยงอวี่ เป็นนักการทหารที่มีความสามารถ ทั้งด้านความรู้ ความกล้าหาญชาญชัย ชาติตระกูล หรือแม้แต่กองกำลังที่มีอยู่ในมือล้วนเหนือกว่าฝ่ายตรงข้าม กล่าวได้ว่า ปลายยุคราชวงศ์ฉินไม่มีใครทาบรัศมี โอกาสที่จะเป็นใหญ่ในแผ่นดินจึงอยู่แค่เอื้อม แต่แล้วกลับต้องแพ้ เพราะความหยิ่งผยองลำพองตน เลือดร้อน และถือตนเป็นใหญ่ ความมั่นใจที่มีมากเกินไปทำให้ขาดความรอบคอบและอดกลั้น จึงพลาดโอกาสครั้งสำคัญที่จะกำจัดศัตรู และมองไม่เห็นคุณค่าของคนที่อยู่รอบข้าง สุดท้ายก็ต้องจบชีวิตลง
 

          คุณชายตกสวรรค์ อ้วนเสี้ยว เกิดมาในตระกูลใหญ่ ไม่มีใครในแผ่นดินที่ไม่รู้จัก จากการที่ถูกเลี้ยงดูมาอย่างเอาอกเอาใจ ชอบใช้อารมณ์ มีนิสัยแบบคุณชาย ถึงแม้จะมีทหารกว่าแสนนายแต่ก็รบแพ้ฝ่ายตรงข้ามที่มีทหารเพียงแค่หมื่นกว่านาย เพราะจุดด้อยที่เน้นพิธีรีตอง ละเลยประสิทธิภาพ, ดื้อรั้น ไม่ปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์, หลักการคลุมเครือ ไม่รักษาระเบียบวินัย, สร้างภาพใจกว้าง แต่จิตใจคับแคบ, เป็นผู้มีอุบายมาก แต่ไม่กล้าตัดสินใจเด็ดขาด, ชอบฟังแต่คำสอพลอ ไม่สนใจคำทัดทาน, มองแต่ปัญหาเฉพาะหน้า ขาดวิสัยทัศน์, หลงใหลอยู่ในชื่อเสียง และคำยุยง, ไม่แยกแยะผิดชอบชั่วดี และแม้มีบุคลากรเยอะ แต่ใช้งานคนไม่เป็น ส่งผลให้ต้องล้มทั้งยืน
 พลาดครั้งเดียวแพ้ยับเยิน ฝูเจียน เป็นผู้มีความรู้ความสามารถ มีกุนซือและขุนนางดีข้างกาย บ้านเมืองจึงยิ่งใหญ่ภายใต้การปกครองของเขา แต่ก็ต้องล่มสลายเพราะเขาเช่นกัน สาเหตุเกิดจากการไม่ฟังคำเตือนของผู้จงรักภักดี ใช้คนผิด และหลงลำพองตนจนขาดการยั้งคิด

           บัณฑิตผู้ลืมอุดมการณ์ หวงเฉา แม้จะเคยครอบครองดินแดนส่วนหนึ่งของแผ่นดินถังและสถาปนาตนขึ้นเป็นกษัตริย์ จนทำให้โอกาสครอบครองอาณาจักรจีนทั้งประเทศอยู่เพียงเอื้อม หากว่ายังคงไว้ซึ่งปณิธานการสร้างบ้านเมือง และไม่หลงมัวเมากับชีวิตในราชสำนักเสียก่อน ความฝันที่จะเป็นผู้นำของคนทั่วหล้าคงเป็นจริง แต่สุดท้ายก็ทำไม่สำเร็จ เพราะต้องพ่ายแพ้ให้แก่กองทัพของกลุ่มผู้ภักดีต่อราชสำนักถัง ซึ่งนำทัพโดยลูกน้องของตัวเอง สาเหตุของความพ่ายแพ้หลักๆ เกิดจากช่องว่างในการบริหารงาน ไม่ใส่ใจทุกข์สุขของราษฎร และสร้างศัตรูกับหมู่บัณฑิต
 การเรียนรู้จากผู้แพ้เป็นบทเรียนล้ำค่าจากประวัติศาสตร์จีน ที่น่าจะช่วยย้ำเตือนนักการเมืองการปกครองทั้งหลายให้มีสติ อย่าหลงระเริงกับอำนาจและชัยชนะที่ได้มา เพราะนั่นจะทำให้ชีวิตต้องจบสิ้นลงดั่งเช่นบุคคลสำคัญต่างๆ ที่เพิ่งกล่าวถึงไป แต่จงสร้างภูมิคุ้มกันไม่ให้ผิดพลาดซ้ำรอยเดิม เพื่อจะได้เป็นผู้ไม่มีวันพ่ายแพ้ตลอดไป

บัญญัติ  คำนูณวัฒน์