บวชนาค พิธีกรรมไม่มีในอินเดีย-ลังกา | คมชัดลึก

          ปัจจุบันที่ศรีลังกามีบวชนาค แต่รับไปจากกรุงศรีอยุธยา เมื่อคราวพระอุบาลี (จากวัดธรรมาราม อยุธยา) รับนิมนต์ไปประดิษฐาน "สยามวงศ์" ที่ลังกาทวีปเมื่อ พ.ศ.2295
 
          พิธีบวชนาค ยุคแรกเริ่มมีร่องรอยเหลืออยู่ในพม่า คือนาคยังไม่ปลงผมโกนหัว เอานาคขึ้นม้าไปแห่เสียก่อน ต่อเมื่อจะเข้าโบสถ์ขออุปสมบทจึงค่อยโกนหัว ซึ่งต่างจากคนไทยทุกวันนี้ ที่ให้นาคโกนหัวก่อนแล้วค่อยแห่นาค
 
          สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงพระนิพนธ์เล่าไว้ในหนังสือ เที่ยวเมืองพม่า ว่า เหตุที่นาคยังไม่ต้องโกนหัว เพราะนาคคือคนเรานี่แหละ ไม่ได้มีฐานะพิเศษเป็นอย่างอื่น เข้าใจว่าคนไทย-ลาว แต่ก่อนก็เป็นอย่างพม่า เพราะเคยเห็นพวกเขมรเป็นนาค ต้องใส่หัวเป็นรูปพญานาคด้วยซ้ำไป แสดงว่ายังไม่ต้องโกนหัว อย่างนี้คือสิ่งที่เป็นจริงตามประเพณีเดิมแท้มาแต่แรกทีเดียว
 
          ประเพณีบวชแต่เดิมต้องมีทำขวัญนาค, บวชนาค, แล้วฉลองพระ ปัจจุบันย่นย่อให้สะดวกขึ้น โดยยังต้องมีทำขวัญนาคเป็นพิธีสำคัญ เพื่อยกย่องเพศหญิง คือแม่ เพราะพื้นฐานรากเหง้าทางสังคมดั้งเดิมที่ยกย่องหญิงสำคัญกว่าชาย

"เรือนอินทร์ หน้าพระลาน"