ชะตากรรมของปลา-ชะตากรรมของคนไทย
ผมคิดว่าคุณผู้อ่านที่เห็นภาพและข่าวของฝูงปลาที่ลอยตายเป็นแพในแม่น้ำเจ้าพระยาอันเป็นผลมาจากเรือบรรทุกน้ำตาลล่มที่ จ.พระนครศรีอยุธยา คงมีความรู้สึกเดียวกันกับผม นั่นคือความสลดหดหู่ ไม่ต่างไปจากที่ได้เห็นภาพปลาและนกทะเลจำนวนมากประสบชะตากรรมจากคราบน้ำมันที่แ
นอกชายฝั่งเม็กซิโกระเบิด เมื่อปีที่แล้ว แต่ที่จะต่างกันก็คือเหตุการณ์ในครั้งนั้น ทั้งบริษัทบีพี และองค์กรต่างๆ ได้ระดมกำลังทำความสะอาดคราบน้ำมันและพยาบาลนกและสัตว์ทะเลที่ได้รับผลกระทบ แต่สำหรับกรณีเรือน้ำตาลยังไม่ได้เห็นความรับผิดชอบจากผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง และก็ยังไม่ได้เห็นความร่วมมือในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างจริงจังและรีบเร่ง ทั้งที่แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นแหล่งกำเนิดและที่อยู่อาศัยของปลาน้ำจืดของไทยที่สำคัญ
จริงอยู่ว่า ในเชิงของขนาดแล้วเหตุการณ์เรือบรรทุกน้ำตาลล่มในแม่น้ำคงไม่สามารถเทียบได้กับการล่มของเรือบรรทุกน้ำมันหรือการระเบิดของแท่นขุดเจาะน้ำมันในทะเล แต่สิ่งที่ผมอยากจะพูดถึงคือความรับผิดชอบ ซึ่งไม่ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นจะเป็นเรื่องเล็กหรือใหญ่ขนาดของความรับผิดชอบก็ควรที่จะต้องเท่าเทียมกัน และยิ่งเป็นเรื่องเล็กก็ยิ่งทำให้การดูแลรับผิดชอบสามารถครอบคลุมได้กว้างขวางยิ่งขึ้น
จากกรณีเรือน้ำตาลล่มในครั้งนี้ ไม่เพียงแต่จะก่อให้เกิดความสูญเสียของปลาและสัตว์น้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาเท่านั้นหากยังทำความเสียหายแก่ตลิ่งและบ้านเรือนของประชาชนริมแม่น้ำและผู้ที่เลี้ยงปลาในกระชัง ปัญหาการคมนาคมทางน้ำ และมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งบางปัญหาก็อาจแก้ไขให้จบสิ้นลงได้ในเวลาไม่นาน แต่บางปัญหาก็คงต้องใช้ทั้งเวลา ทรัพยากร และวิทยาการสมัยใหม่เข้าช่วยในการฟื้นฟู ซึ่งสิ่งเหลานี้ควรจะได้รับการแสดงความรับผิดชอบจากผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในทันทีที่เกิดเหตุ
ที่ผมพยายามเรียกร้องความรับผิดชอบ ก็เพราะเป็นสิ่งที่สังคมไทยทุกวันนี้ยังขาดจิตสำนึกในส่วนนี้อยู่มาก เมื่อเกิดความผิดพลาดเสียหายไม่ว่าเรื่องใดๆ เกิดขึ้น เราจึงไม่ได้เห็นภาพของผู้เกี่ยวข้องออกมายืดอกรับผิดหรือกล่าวคำขอโทษประชาชน เช่นนานาอารยประเทศ แต่จะมีแต่การปฏิเสธหรือบอกปัด รวมทั้งการประวิงเวลาเพื่อให้เหตุการณ์เลือนหายไปจากความสนใจของประชาชนในที่สุด ทั้งที่จิตสำนึกดังกล่าวนี้เป็นคุณลักษณะที่สำคัญของทุกๆ สายงาน ไม่ว่าจะเป็นพ่อค้า นักธุรกิจ เจ้าพนักงานของรัฐ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือนักการเมือง ซึ่งควรจะเป็นผู้สร้างตัวอย่างและวัฒนธรรมเรื่องความรับผิดชอบแก่อนุชน แทนที่จะเป็นต้นแบบของการเอาตัวรอด หรือเอาดีใส่ตัวเอาชั่วใส่คนอื่น เช่นที่เห็นและเป็นอยู่
ผมลองนึกเล่นๆ ว่า ถ้าประเทศไทยเป็นเรือบรรทุกน้ำตาล ซึ่งมีนักการเมืองที่ขาดความรับผิดชอบเหล่านี้ทำหน้าที่ควบคุมเรือ แล้วเกิดความผิดพลาดจนเรือล่มลงกลางแม่น้ำ เรือลำนั้นก็คงจะถูกทิ้งให้จมลงสู่ก้นน้ำ ส่วนคนที่ควบคุมเรือ และบริษัทเจ้าของเรือ ก็พากันหลบลี้หนีหน้าไปหมด และ ณ เวลานั้น ที่ลอยตายเป็นแพในแม่น้ำเจ้าพระยา คงไม่ใช่กุ้งหอยปูปลาหรอกครับ แต่เป็นชะตากรรมของคนไทยทั้งประเทศ
นึกๆ แล้วก็น่ากลัวไม่ใช่เล่นนะครับ