เปิดความหมาย “วันเถลิงศก” 15 เมษา วันพญาวันแห่งปี วันขึ้นปีใหม่ไทย | คมชัดลึก

 

เข้าสู่ช่วงโค้งสุดท้ายของเทศกาลสงกรานต์! หลายคนอาจเข้าใจว่าวันที่ 13 เมษายน คือวันขึ้นปีใหม่ แต่ในทางโหราศาสตร์ไทยและจารีตโบราณ วันที่ 15 เมษายน หรือ “วันเถลิงศก” ต่างหากที่เป็นวันเริ่มต้นศักราชใหม่โดยสมบูรณ์ โดยเฉพาะปี 2569 นี้ ตรงกับ "วันพญาวัน" ตามความเชื่อล้านนา ซึ่งถือเป็นวันที่ประตูสวรรค์เปิดและเป็นสิริมงคลที่สุดในรอบปี!

 

 

 

 

 

“วันเถลิงศก” คืออะไร? ทำไมต้องวันที่ 15 เมษายน?

คำว่า “เถลิงศก” แปลตรงตัวว่า “การขึ้นศกใหม่” หรือการเปลี่ยนจุลศักราชใหม่นั่นเอง ตามคติโบราณ สงกรานต์จะแบ่งเป็น 3 วันสำคัญ 

• วันมหาสงกรานต์ (13 เม.ย.): วันที่พระอาทิตย์เริ่มย้ายจากราศีมีนเข้าสู่ราศีเมษ
• วันเนา (14 เม.ย.): วันที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉากและสถิตอยู่ระหว่างรอยต่อราศี (ทางเหนือเรียกวันเน่า ห้ามด่าทอหรือพูดจาหยาบคาย)
• วันเถลิงศก (15 เม.ย.): วันที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษโดยสมบูรณ์ (ขาดจากราศีมีนอย่างน้อย 1 องศา) ถือเป็นจุดเปลี่ยนศักราชใหม่ที่แท้จริง

หมายเหตุ: ตามปฏิทินโหราศาสตร์ปี 2569 บางตำราอาจระบุวันเถลิงศกตรงกับวันที่ 16 เมษายน แต่เพื่อความเข้าใจง่ายและสอดคล้องกับวันหยุดราชการ ประชาชนส่วนใหญ่ยังยึดถือวันที่ 15 เมษายนเป็นวันเริ่มต้นปีใหม่ไทย

 

ในภาคเหนือจะเรียกวันนี้ว่า “วันพญาวัน” ซึ่งถือเป็นวันที่มีพลังงานบริสุทธิ์ที่สุด เหมาะแก่การเริ่มต้นสิ่งใหม่ๆ โดยมีกิจกรรมที่นิยมทำดังนี้

• สวมเสื้อผ้าชุดใหม่: เพื่อเอาฤกษ์เอาชัย เป็นสัญลักษณ์ของการเริ่มต้นชีวิตใหม่ที่สดใส
• ทำบุญตักบาตร-ตานตุง: อุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษและเทวดาประจำตัว เชื่อว่าจะได้รับอานิสงส์แรงกว่าวันปกติหลายเท่าตัว
• รดน้ำดำหัวขอพร: ใช้ “น้ำ” เป็นสื่อในการแสดงความกตัญญูต่อผู้ใหญ่ที่เคารพ เพื่อชำระล้างสิ่งไม่ดีและรับคำอวยพรที่เป็นสิริมงคล
• พิธีสืบชะตา-สะเดาะเคราะห์: นิยมจัดขึ้นในวันนี้เพื่อให้ชีวิตราบรื่นตลอดทั้งปี

สงกรานต์ไม่ใช่เพียงแค่การสาดน้ำเพื่อความสนุกสนาม แต่คือเทศกาลที่เต็มไปด้วย “ความงดงามและสัมพันธไมตรี” การให้เกียรติซึ่งกันและกัน และการกลับไปหาครอบครัวเพื่อเติมพลังกายพลังใจ วันเถลิงศกจึงเป็นเหมือน "จุดสตาร์ท" ให้ทุกคนเริ่มต้นปีด้วยความสุขและความคิดที่เป็นบวก