รู้จักโรค "หัวใจวายเฉียบพลัน" สาเหตุเกิดจากอะไร? ภัยเงียบอันตรายถึงชีวิต | คมชัดลึก

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (Acute Myocardial Infarction) หรือที่มักเรียกกันว่า “โรคหัวใจวายเฉียบพลัน” เป็นหนึ่งในภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันและอันตรายถึงชีวิต หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจอาจเสียหายอย่างถาวรจนนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวหรือเสียชีวิตได้

ทำไมกล้ามเนื้อหัวใจถึง “ตายเฉียบพลัน”?

ต้นเหตุหลักเกิดจากการที่ หลอดเลือดแดงหัวใจ (Coronary Artery) เกิดการอุดตันอย่างกะทันหัน ทำให้เลือดและออกซิเจนไม่สามารถไหลไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจได้ ซึ่งสาเหตุโดยตรงของการอุดตันแบ่งออกเป็น 4 กลไกสำคัญ

1. ลิ่มเลือดอุดตัน (Thrombosis): เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากการสะสมของคราบไขมัน (Plaque) ที่ผนังหลอดเลือด เมื่อคราบนี้เกิดการปริหรือแตกออก ร่างกายจะเร่งสร้างลิ่มเลือดมาเกาะเพื่อปิดแผล ส่งผลให้ช่องทางเดินเลือดถูกปิดกั้นทันที
2. หลอดเลือดหัวใจหดเกร็ง (Coronary Spasm): การบีบเกร็งตัวอย่างรุนแรงของหลอดเลือดอย่างกะทันหัน ส่งผลให้เลือดหยุดไหลชั่วขณะแม้ไม่มีคราบไขมันสะสม
3. ผนังหลอดเลือดฉีกขาด (Spontaneous Coronary Artery Dissection): การฉีกขาดของผนังหลอดเลือดชั้นในเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ทำให้เลือดเข้าแซงในชั้นผนังหลอดเลือดและขวางทางเดินเลือด
4. การใช้สารเสพติด: ยาเสพติดประเภทกระตุ้นประสาท เช่น โคเคน หรือแอมเฟตามีน ส่งผลให้หลอดเลือดหัวใจบีบเกร็งตัวรุนแรง

6 ปัจจัยเสี่ยงเร่งความเสื่อมของหลอดเลือด

แม้การอุดตันจะเกิดขึ้นกะทันหัน แต่กระบวนการสะสมความเสี่ยงมักใช้เวลานาน โดยมีพฤติกรรมและสภาวะร่างกายที่เป็นตัวเร่งสำคัญ 

1. ไขมันในเลือดสูง: ทำให้เกิดตะกรันไขมันสะสมในผนังหลอดเลือด
2. ความดันโลหิตสูง: แรงดันที่สูงต่อเนื่องทำลายเนื้อเยื่อบุผนังหลอดเลือดให้เสื่อมเร็วขึ้น
3. โรคเบาหวาน: ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเร่งความเสื่อมและทำให้หลอดเลือดแข็งตัว
4. การสูบบุหรี่: สารพิษในบุหรี่ทำลายผนังหลอดเลือดและส่งผลให้ลิ่มเลือดเกาะตัวง่ายขึ้น
5. น้ำหนักเกินและโรคอ้วน: ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นตลอดเวลา
6. อายุและกรรมพันธุ์: ผู้ชายอายุ 45 ปีขึ้นไป หรือผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน รวมถึงผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป

สัญญาณเตือนฉุกเฉินที่ต้องรีบพบแพทย์ “เวลา” คือปัจจัยรอดชีวิต (Golden Period) หากมีอาการ แน่นหน้าอกอย่างรุนแรง รู้สึกเหมือนมีของหนักทับหรือบีบรัด เจ็บร้าวไปถึงกราม ไหล่ หรือแขนซ้าย ร่วมกับอาการเหงื่อออก ร่างกายกายเย็น หายใจอึดอัด หน้ามืด ควรรีบโทรแจ้งสายด่วน 1669 หรือนำส่งโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด