เพชฌฆาตเงียบเจาะลึก “ไข้กาฬหลังแอ่น” หลังระบาดหนักที่อังกฤษ | คมชัดลึก

จากกรณีข่าวช็อกโลกที่นักศึกษามหาวิทยาลัยเคนต์ ประเทศอังกฤษ ต้องระดมฉีดวัคซีนด่วนหลังพบการระบาดของ “ไข้กาฬหลังแอ่น สายพันธุ์ B” หลายคนอาจสงสัยว่าโรคนี้คืออะไร? ทำไมทางการแพทย์ถึงยกให้เป็นหนึ่งในโรคที่อันตรายและรวดเร็วที่สุดในโลก

 

 

โรคไข้กาฬหลังแอ่น (Meningococcal Disease) เกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่มีชื่อว่า Neisseria meningitidis ซึ่งอาศัยอยู่ในลำคอของคนทั่วไป (โดยที่คนนั้นอาจไม่มีอาการ) แต่เมื่อไหร่ที่ร่างกายอ่อนแอหรือเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด มันจะกลายเป็น "อสูรกาย" ที่ทำให้เกิด 

• เยื่อหุ้มสมองอักเสบ: เชื้อจู่โจมสมองและไขสันหลัง
• ติดเชื้อในกระแสเลือด: เชื้อปล่อยพิษทำลายเส้นเลือดจนเน่าและอวัยวะล้มเหลว

 

วิธีการติดต่อ เชื้อกระจายจากช่องปาก ช่องจมูกจากคนหนึ่งสู่อีกคนโดยตรง ผ่านระบบทางเดินหายใจ 

• แบบไม่มีอาการหรืออาการน้อย เชื้อเจริญในเนโซฟาริ้งซ์ ทำให้เกิดการอักเสบเฉพาะที่เล็กน้อย มักไม่มีอาการ ส่วนใหญ่พบกลุ่มนี้มาก และมักเป็นต้นตอของการแพร่เชื้อต่อไปได้อีก
• แบบเชื้อแพร่เข้ากระแสเลือดหรือเลือดเป็นพิษ (meningococcemia) เชื้อเข้าใน

 

 

ลักษณะโรค โรคไข้กาฬหลังแอ่น เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อหุ้มสมองและไขสันหลัง โรคไข้กาฬหลังแอ่นเกิดในบุคคลทุกวัย พบมากทั้งในช่วงอายุ 1 เดือน- 15 ปี(25-40%) และมากกว่า 15 ปี (10-35%) โรคนี้เกิดทั่วโลกมีสาเหตุจากเชื้อ Neisseria meningitidis เชื้อนี้พบในลำคอของคนปกติ ประมาณร้อยละ 5 โดยไม่ทำให้เกิดโรค ผู้ติดเชื้อส่วนน้อยเท่านั้นที่จะเกิดอาการโรค พบได้ประปรายตลอดทั้งปี และมีการระบาดในบางพื้นที่เป็นครั้งคราว

 

สาเหตุ เกิดจากเชื้อ Neisseria meningitidis ซึ่งเป็นเชื้อแบคทีเรีย แกรมลบ รูปร่างกลมคล้ายเมล็ดถั่ว เรียงตัวกันอยู่เป็นคู่ๆ โดยหันด้านเรียบเข้าหากัน ไม่สร้างสปอร์ แบ่งเป็น 13 serogroup ได้แก่ A,B,C,D,E29,H,I,K,L,W135,X,Y และ Z

 

ระยะฟักตัว ประมาณ 2-10 วัน โดยเฉลี่ย 3-4 วัน

 

ระยะติดต่อ ผู้ที่สามารถแพร่เชื้อได้ คือผู้ที่ไม่มีอาการ(พาหะ) และผู้ป่วยสามารถแพร่โรคได้จนกว่าจะตรวจไม่พบเชื้อในน้ำมูก น้ำลายแล้ว ปกติเชื้อจะหมดไปจากช่องโพรงจมูกทางด้านหลัง (nasopharynx) ของผู้ป่วยภายใน 24 ชั่วโมงหลังจากที่ผู้ป่วยได้รับยาต้านจุลชีพที่เหมาะสม penicillin จะใช้ยับยั้งเชื้อได้ชั่วคราว แต่จะไม่กำจัดเชื้อให้หมดไปจากโพรงช่องปาก จมูกและคอรวมทั้งโพรงจมูกด้านหลัง (oronasopharynx)

 

 

เช็กด่วน! “วิธีการสังเกตอาการ” แบบละเอียดยิบ

โรคนี้ความน่ากลัวอยู่ที่ "อาการเริ่มต้นคล้ายไข้หวัด" จนทำให้คนตายใจ แต่มีจุดสังเกตที่แตกต่างดังนี้ 

1. ไข้สูงเฉียบพลัน (Sudden High Fever): ไข้จะขึ้นสูงอย่างรวดเร็วร่วมกับอาการหนาวสั่น มือเท้าเย็นผิดปกติ แม้จะกินยาลดไข้แต่ไข้ก็แทบไม่ลง

2. ปวดหัวรัวๆ และ “คอแข็งเกร็ง” (Stiff Neck): นี่คือสัญญาณอันตราย! ผู้ป่วยจะมีอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรง และเมื่อพยายามก้มคอคางชิดอกจะทำไม่ได้ มีอาการคอแข็งหรือหลังแข็งเกร็งจนตัวแอ่น (อันเป็นที่มาของชื่อโรค)

3. “ผื่นแดง-จุดเลือดออก” (The Glass Test): อาการเด่นชัดที่สุดคือจะมีจุดแดงเล็กๆ คล้ายยุงกัดพุ่งขึ้นตามตัว และกลายเป็นปื้นสีม่วงคล้ายรอยช้ำอย่างรวดเร็ว

วิธีเช็ก: ใช้แก้วใสกดลงบนผื่น หากกดแล้ว “ผื่นไม่จางหายไป” ให้สันนิษฐานว่าเป็นไข้กาฬหลังแอ่นและรีบไปโรงพยาบาลทันที!

4. อาการทางระบบประสาท: ผู้ป่วยจะมีอาการ กลัวแสง (สู้แสงไม่ได้), อาเจียนพุ่ง, สับสน มึนงง หรือซึมลงอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมง