คืบหน้า! 'สงขลา'สู่มรดกโลก เห็นชอบเสนอเอกสาร 2 เรื่องนี้ | คมชัดลึก

วันที่ 3 กันยายน 2569 เวลา 10.00 น. นางสาวซาบีดา  ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานการประชุมคณะอนุกรรมการมรดกโลกทางวัฒนธรรม ครั้งที่ 2/2569 ณ ศูนย์ประชุมกระทรวงวัฒนธรรม โดยที่ประชุมได้มีการพิจารณาเห็นชอบเอกสารนำเสนอต่อศูนย์มรดกโลก 2 เรื่อง ได้แก่ 

 

1. เอกสารขอรับการประเมินขั้นต้น (Preliminary Assessment) ของแหล่งสงขลาและชุมชนที่เกี่ยวเนื่องริมทะเลสาบสงขลา

 

เพื่อส่งไปยังศูนย์มรดกโลกภายในรอบวันที่ 15 กันยายน 2569 ซึ่งคุณค่าความสำคัญที่นำเสนอตามเกณฑ์มรดกโลก 2 ข้อ ได้แก่ เกณฑ์ข้อ(ii) การแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมสำคัญ ตามเส้นทางการค้าทางทะเล และเกณฑ์ข้อ(v) การตั้งถิ่นฐานของชุมชนที่ความสัมพันธ์และพลวัตรระหว่างมนุษย์กับระบบนิเวศทะเลสาบสงขลา เป็นแหล่งที่ตั้งชุมชนริมทะเลสาบน้ำเค็มและน้ำกร่อยชายฝั่ง การตั้งถิ่นฐานของชุมชนริมทะเลสาบสงขลา  มีลักษณะทางภูมิทัศน์ที่สวยงามและเป็นระบบนิเวศและสังคมที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง เป็นพื้นที่เชื่อมต่อระหว่างทะเลปิดและแหล่งน้ำภายในแผ่นดิน เหมาะสมแก่การค้าทางทะเล ทำให้ชุมชนพัฒนา เป็นศูนย์กลางการค้าและเครือข่ายการเดินเรือที่ทรงอิทธิพล และมีอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม พื้นที่นำเสนอ 4 พื้นที่ ประกอบด้วย                  

• 1) เมืองโบราณพังยาง เมืองพะโคะ และเมืองโบราณสีหยัง
• 2) เมืองโบราณสทิงพระ
• 3) เมืองป้อมค่ายซิงกอร่า ณ เขาแดง และ
• 4) เมืองเก่าสงขลา บ่อยาง 

 

 

2. รายงานความก้าวหน้าสถานภาพการอนุรักษ์แหล่งมรดกโลกเมืองโบราณศรีเทพและโบราณสถานสมัยทวารวดีที่เกี่ยวข้อง

ซึ่งคณะกรรมการมรดกโลกมีมติการประชุมสมัยสามัญฯ ครั้งที่ 47 (พ.ศ. 2568) ขอให้รัฐภาคีประเทศไทยดำเนินการขยายขอบเขตพื้นที่แหล่งมรดกโลกบริเวณเขาคลังนอก และปรับแก้ผังเมืองรวมอำเภอศรีเทพและพัฒนาผังเมืองรวมวิเชียรบุรี เพื่อปกป้องพื้นที่มรดกโลก พื้นที่กันชน และพื้นที่แวดล้อม ซึ่งอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ กรมศิลปากร ได้นำเสนอรายงานความคืบหน้าการดำเนินงาน ได้แก่ การเจรจาขอซื้อที่ดินและการเวนคืนที่ดินโบราณสถาน การจัดทำแผนที่พื้นที่แวดล้อม การหารือร่วมกับกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติในการกำหนดแนวทางสัมปทานและกิจกรรมปิโตรเลียมในพื้นที่และพื้นที่โดยรอบ รวมทั้งการปรับปรุงผังเมืองรวมอำเภอศรีเทพ เพื่อรายงานถึงศูนย์มรดกโลกภายในวันที่ 1 ธันวาคม 2569

 

ซึ่งฝ่ายเลขานุการในคณะอนุกรรมการมรดกโลกทางวัฒนธรรมจะนำเสนอเอกสารทั้ง 2 เรื่องดังกล่าวต่อคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลกเพื่อพิจารณาเห็นชอบก่อนนำส่งศูนย์มรดกโลกตามกำหนดเวลาต่อไป

 

 

ที่ประชุมยังพิจารณาทบทวนรายชื่อแหล่งมรดกวัฒนธรรม 9 แหล่ง ที่คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลกเคยให้ความเห็นชอบ สำหรับเสนอขอบรรจุรายชื่อในบัญชีชั่วคราวเพื่อเตรียมการจัดทำเอกสารนำเสนอขอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ได้แก่

• 1) สถาปัตยกรรมสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์
• 2) ภูมิทัศน์แห่งแม่น้ำเจ้าพระยา
• 3) เส้นทางรถไฟสายมรณะ จังหวัดกาญจนบุรี
• 4) วัดสุทัศน์เทพวรารามราชวรมหาวิหาร และเสาชิงช้า
• 5) วัดราชนัดดารามวรวิหาร และพื้นที่ต่อเนื่อง
• 6) แหล่งโบราณคดี และแหล่งวัฒนธรรมของจังหวัดน่าน
• 7) เส้นทางวัฒนธรรมไชยา นครศรีธรรมราช สทิงพระ ยะรัง ไทรบุรี (เคดาห์)
• 8) แหล่งโบราณคดีเมืองเก่าเชียงแสนและสุวรรณโคมคำ (สปป. ลาว) และ
• 9) พระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม ซึ่งแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้จะต้องมีการศึกษาและวิเคราะห์ศักยภาพในการนำเสนอขอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกต่อไป

 

 

นอกจากนี้ ที่ประชุมได้รับทราบผลการลงพื้นที่ของผู้เชี่ยวชาญจากสภาการโบราณสถานระหว่างประเทศ (ICOMOS International) ในการตรวจประเมินแหล่งอนุสรณ์สถานแหล่งต่าง ๆ และภูมิทัศน์วัฒนธรรมของเชียงใหม่ นครหลวงของล้านนา เมื่อวันที่ 3 - 8 สิงหาคม 2569 โดยได้มีการลงพื้นที่ที่จะนำเสนอขอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ได้แก่

• คูเมืองกำแพงเมืองเชียงใหม่
• วัดเชียงมั่น
• วัดเจดีย์หลวง
• วัดพระสิงห์
• วัดสวนดอก
• วัดอุโมงค์สวนพุทธธรรม
• วัดพระธาตุดอยสุเทพ
• วัดเจ็ดยอด
• และพื้นที่กันชน 

พร้อมทั้งประชุมร่วมกับชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจังหวัดเชียงใหม่ โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ เป็นผู้ประสานงานหลักในการจัดทำและนำส่งเอกสารข้อมูลเพิ่มเติมจากการลงพื้นที่ไปยังองค์กรที่ปรึกษา เพื่อประกอบการพิจารณาขั้นต่อไป

 

 

สำหรับความคืบหน้าการปรับปรุงแบบก่อสร้างสถานีรถไฟความเร็วสูงอยุธยา เพื่อลดผลกระทบต่อแหล่งมรดกโลกนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา การรถไฟแห่งประเทศไทยได้หารือร่วมกับกรมศิลปากร ในการลดทอนขนาดและความสูงของสถานีรถไฟความเร็วสูง และปรับลดความสูงของทางวิ่ง มีการเว้นระยะห่างจากสถานีอยุธยาเดิมที่เป็นโบราณสถานและกำหนดระยะกันชน ปรับรูปแบบอาคารโดยประยุกต์องค์ประกอบของรูปแบบสถาปัตยกรรมของสถานีรถไฟอยุธยาเดิม พร้อมทั้งมีการเสนอมาตรการลดผลกระทบทางโบราณคดีก่อนและระหว่างการก่อสร้าง
 

โดยจะมีการขุดค้นทางโบราณคดี และการรถไฟแห่งประเทศไทยจะต้องนำส่งแบบก่อสร้างมายังกรมศิลปากรเพื่อพิจารณาการขออนุญาตปลูกสร้างในเขตพื้นที่โบราณสถานด้วย