'กรมศิลปากร' ส่งมอบ คัมภีร์โบราณอายุ 307 ปี อยุธยาตอนปลายสุดล้ำค่า | คมชัดลึก

วงการศิลปวัฒนธรรมไทยมีข่าวน่ายินดีอีกครั้ง เมื่อ กรมศิลปากร โดย สำนักหอสมุดแห่งชาติ เดินหน้าสานภารกิจอนุรักษ์มรดกทางภูมิปัญญาของชาติอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมประกาศความสำเร็จของโครงการอนุรักษ์และจัดเก็บเอกสารโบราณของ วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร ซึ่งนำไปสู่การค้นพบเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์และพระพุทธศาสนาที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง

 

เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2569 เวลา 10.00 น. นางสาวขนิษฐา โชติกวณิชย์ รองอธิบดีกรมศิลปากร เป็นประธานแถลงข่าวส่งมอบผลงานการอนุรักษ์เอกสารโบราณ โดยเผยผลการดำเนินงานที่ใช้เวลากว่า 1 ปี 3 เดือน ตั้งแต่วันที่ 24 เมษายน 2568 – 6 กรกฎาคม 2569 ภายใต้ความร่วมมือระหว่างกรมศิลปากร วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร คณะสงฆ์ และภาคประชาชน

 

ความสำเร็จครั้งนี้ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของการอนุรักษ์ เอกสารโบราณไทย ที่ช่วยสร้างระบบการจัดเก็บตามหลักวิชาการ และเปิดโอกาสให้ชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน

 

พบคัมภีร์ใบลานอายุ 307 ปี สมบัติล้ำค่าจากปลายกรุงศรีอยุธยา

ไฮไลต์สำคัญของการสำรวจครั้งนี้ คือการค้นพบ คัมภีร์ใบลานเก่าแก่ที่สุด ในแหล่งเอกสารโบราณของวัดจักรวรรดิราชาวาสฯ ซึ่งสร้างขึ้นในสมัย สมเด็จพระเจ้าท้ายสระ เมื่อปี พ.ศ. 2262 ปัจจุบันมีอายุ 307 ปี

คัมภีร์ดังกล่าวมีชื่อว่า "สิกขาบทวินิจฉัย" เป็นคัมภีร์ที่ใช้อธิบายพระไตรปิฎกในหมวดพระวินัย สะท้อนองค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนาและภูมิปัญญาการจารใบลานของบรรพชนไทยในสมัยอยุธยาตอนปลายได้อย่างทรงคุณค่า

• เจอคัมภีร์หายากยุคกรุงธนบุรี อายุเกือบ 250 ปี

นอกจากคัมภีร์สมัยอยุธยาแล้ว ยังมีการค้นพบ คัมภีร์ใบลานสมัยกรุงธนบุรี อีก 2 เรื่อง ได้แก่

• สารสังคหะ คัมภีร์อธิบายพระพุทธคุณ
• จริยาปิฎก ว่าด้วยการบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์ในอดีตชาติ

ทั้งสองเล่มสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2320 และ พ.ศ. 2322 ปัจจุบันมีอายุ 249 ปี และ 247 ปี ตามลำดับ ถือเป็นเอกสารโบราณที่หายากอย่างยิ่ง เนื่องจากสมัยกรุงธนบุรีมีระยะเวลาเพียง 15 ปี จึงมีคัมภีร์ที่หลงเหลืออยู่ไม่มากนัก

 

แหล่งคัมภีร์สมัยรัตนโกสินทร์ใหญ่ที่สุดที่เคยสำรวจ

อีกหนึ่งความสำเร็จที่น่าภาคภูมิใจ คือการสำรวจพบ คัมภีร์ใบลานสมัยรัตนโกสินทร์ ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 7 มากกว่า 70 ชื่อเรื่อง ซึ่งนับเป็นแหล่งรวบรวมคัมภีร์สมัยรัตนโกสินทร์ที่มีจำนวนมากที่สุดเท่าที่กรมศิลปากรเคยดำเนินการสำรวจและขึ้นทะเบียน

 

นอกจากนี้ ยังมีการค้นพบ หนังสือสมุดไทยเรื่องพระมาลัย ที่ประดับภาพเขียนสีอย่างวิจิตรงดงาม รวมถึง สมุดไทยขาว ลงปี พ.ศ. 2421 สมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งจัดอยู่ในหมวดธรรมคดีและบทสวดมนต์ สะท้อนศิลปกรรมและความศรัทธาทางพระพุทธศาสนาในอดีตได้อย่างชัดเจน

 

ยกระดับการอนุรักษ์มรดกไทย สู่การเรียนรู้ของคนรุ่นใหม่

ตลอดระยะเวลาดำเนินโครงการ กรมศิลปากรได้จัดทำทะเบียนเอกสารโบราณอย่างเป็นระบบ ครอบคลุม คัมภีร์ใบลาน 2,374 เลขทะเบียน รวมกว่า 15,137 ผูก และ หนังสือสมุดไทย 75 เล่ม ส่งผลให้วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหารกลายเป็นหนึ่งในแหล่งเรียนรู้ด้านเอกสารโบราณที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย

 

ขณะเดียวกัน โครงการยังช่วยสร้างเครือข่าย อาสาสมัครท้องถิ่นในการดูแลรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรม (อส.มศ.) ทั้งพระสงฆ์และประชาชนในพื้นที่ เพื่อร่วมกันสืบสาน ดูแล และส่งต่อมรดกภูมิปัญญาของชาติให้คงอยู่สู่คนรุ่นต่อไป

 

การค้นพบครั้งนี้ไม่เพียงเป็นความสำเร็จด้านการอนุรักษ์เอกสารโบราณเท่านั้น แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าของ มรดกทางศิลปวัฒนธรรมไทย ที่ยังคงรอการศึกษา ค้นคว้า และเผยแพร่ เพื่อสร้างความภาคภูมิใจในรากเหง้าของชาติและส่งต่อองค์ความรู้สู่สังคมไทยในอนาคต

 

 

สรุปข่าวคมชัดลึก 

กรมศิลปากรประกาศความสำเร็จในการอนุรักษ์และจัดเก็บเอกสารโบราณของ วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร หลังดำเนินโครงการนานกว่า 1 ปี 3 เดือน พร้อมค้นพบ คัมภีร์ใบลานอายุ 307 ปี จากสมัยอยุธยาตอนปลาย คัมภีร์หายากยุคกรุงธนบุรี และคัมภีร์สมัยรัตนโกสินทร์กว่า 70 ชื่อเรื่อง ถือเป็นอีกก้าวสำคัญของการอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาไทย และการส่งต่อองค์ความรู้ทางประวัติศาสตร์และพระพุทธศาสนาสู่คนรุ่นใหม่

 

#กรมศิลปากร #วัดจักรวรรดิราชาวาส #เอกสารโบราณ #คัมภีร์ใบลาน #มรดกศิลปวัฒนธรรม #คมชัดลึก