วช.ยกระดับห้องปฏิบัติการวิจัย | คมชัดลึก

   ที่จริง วช.นั้น มีบทบาทที่สำคัญในฐานะเป็นหน่วยงานกลางด้านการวิจัย มีภารกิจสำคัญในการพัฒนาโครงสร้างและพัฒนามาตรฐานการการวิจัยของประเทศ เพื่อให้หน่วยงานวิจัยใช้เป็นแนวทางการปฏิบัติ และพัฒนาแนวทางการบริหารจัดการไปในทิศทางเดียวกัน จึงได้ร่วมมือกับภาคีเครือข่ายระบบวิจัย 5 ส. ประกอบด้วย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (สวก.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ (สวทน.) และสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)

 ทั้งนี้ โดยมีความเห็นร่วมกันในการทำการวิจัยเชิงบูรณาการ ในการปฏิรูประบบวิจัย และพัฒนาศักยภาพการวิจัยทั้งทางด้านบุคลากร งบประมาณ และโครงสร้างพื้นฐาน อีกทั้งได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของ “มาตรฐานเฉพาะทางเกี่ยวกับการวิจัย” ได้แก่ มาตรฐานของข้อมูลการวิจัย มาตรฐานของการวิจัยในคน และมาตรฐานการใช้สัตว์เพื่องานวิจัยทางวิทยาศาตร์ มาตรฐานห้องปฏิบัติการและชี้ให้เห็นว่าหากมีปัญหาเกี่ยวกับมาตรฐานแล้ว ผลงานวิจัยที่ออกมาก็จะไม่ได้รับการยอมรับในภาพรวมของประเทศ

 สำหรับมาตรฐานห้องปฏิบัติการนั้น นับเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าวิจัยด้านวิทยาศาสตร์ที่สำคัญ และต้องคำนึงถึงปัจจัยสำคัญ 2 ประการ คือ 1.ความน่าเชื่อถือของการดำเนินงาน เพื่อให้ผลการศึกษาค้นคว้าเป็นที่ยอมรับ และ 2.ความปลอดภัยในการวิเคราะห์วิจัยต้องทำตามหลักของการปฏิบัติการที่ดีเพื่อให้ผู้วิเคราะห์วิจัย มีความปลอดภัย และก่อให้เกิดของเสียที่อันตราย และการแพร่กระจายของสารเคมีต่างๆ สู่สิ่งแวดล้อมน้อยให้ได้ที่สุด

  ถึงแม้การจัดการเชิงความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการจะมีข้อปฏิบัติอย่างชัดเจน แต่การนำมาบังคับใช้จริงอาจมีอุปสรรคที่เกิดจากข้อจำกัดทางกายภาพ โครงสร้างและอุปกรณ์ แม้แต่สถาบันอุดมศึกษาก็ยังไม่ได้ให้ความสำคัญในระดับต้นๆ กับการบริหารจัดการให้มีมาตรการจัดการความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการอย่างเป็นรูปธรรม ทำให้นักวิจัย นักวิเคราะห์ ขาดความระมัดระวังในการใช้สารอันตราย และขาดความตระหนักในการทิ้งของเสียอันตรายจากห้องปฏิบัติการสู่สิ่งแวดล้อม มีโอกาสเสี่ยงที่จะได้รับอัตรายทั้งร่างกายและสุขภาพจากสารอันตรายต่างๆ ได้

 นับเป็นที่น่ายินดีที่ วช.ได้เล็งเห็นความสำคัญในเรื่องนี้ จึงได้จัดประชุมระดมข้อคิดเห็นเรื่องของมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการวิจัยจากมหาวิทยาลัยต่างๆ เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติกลาง และทดลองดำเนินงานในห้องปฏิบัติการนำร่องให้เป็นต้นแบบ โดยให้มีมาตรฐานที่เทียบเคียงและเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติต่อไป   

"สุรัตน์ อัตตะ"
[email protected]