แตกสามัคคี
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสสอนเรื่องสามัคคีธรรมไว้เป็นจำนวนมาก ส่องให้เห็นประโยชน์ของความสามัคคี เช่นตรัสว่า สัพเพสัง สังฆะภูตานัง สามัคคี วุฆฒิสาธิกา ความพร้อมเพรียงของหมู่คณะทั้งปวงบันดาลประโยชน์ให้สำเร็จได้ดังใจปรารถนา
ในทางตรงกันข้าม ถ้าแตกความสามัคคี มีแต่ความพินาศพลาดจากประโยชน์ ก็แล้วความแตกสามัคคีเกิดขึ้นได้เพราะเหตุไร
ความแตกสามัคคีเกิดขึ้นได้เพราะ...ปากอวดรู้ หูเชื่อง่าย...ถูกทำลายเพราะมือที่สาม พระพุทธองค์จึงตรัสเรื่อง "วัณณโรหชาดก" เป็นเครื่องสอนใจว่า
ในอดีตชาติ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิดเป็นรุกขเทวดาอยู่ใกล้ถ้ำแห่งหนึ่ง ในถ้ำนั้นเป็นที่อยู่อาศัยของราชสีห์และเสือ สัตว์ทั้งสองรักใคร่ปรองดองอย่างแน่นแฟ้น หาอะไรได้ก็แบ่งกันกิน รู้จักถ้อยทีถ้อยอาศัย
ต่อมา ได้มีสุนัขจิ้งจอกตัวหนึ่งทำดีตีสนิท ขออยู่อาศัยในถ้ำนั้นด้วย สัตว์ทั้งสองมีเมตตา จึงให้ที่อยู่อาศัย เจ้าสุนัขจิ้งจอกตัวนี้อาศัยเศษเนื้อ กระดูก ที่สัตว์ทั้งสองหามาได้ดำรงชีวิตของตน เหตุการณ์ล่วงไปไม่นาน ความคิดของสุนัขจิ้งจอกตัวนี้ก็เปลี่ยนไป
เจ้าจิ้งจอกมันคิดว่า อันเนื้อสัตว์ทุกชนิดมันก็ได้ลิ้มลองมาหมดแล้ว ถ้าหากมันยุให้ราชสีห์และเสือขัดแย้งเข้าใจผิดกัน แล้วสัตว์เจ้าป่าทั้งสองก็ต่อสู้กัน ในการต่อสู้กันนั้นสัตว์ทั้งสองต้องบาดเจ็บล้มตาย ส่วนตัวใดจะตายก่อนตายหลัง อย่างไรก็ต้องตายทั้งคู่ มันจะได้กินเนื้อราชสีห์และเสือเป็นอาหาร รสชาติของเนื้อสัตว์คงจะอร่อยมิใช่น้อย
เจ้าสุนัขจิ้งจอกจึงวางแผนด้วยกำหนดว่า ถ้าสัตว์ตัวใดตัวหนึ่งไม่อยู่ มันจะเข้าไปหาตัวที่อยู่แล้วจะพูดยุแหย่ให้เกิดความเข้าใจกันผิด เมื่อสัตว์ทั้งสองเข้าใจผิดแล้ว ความหมางเมินก็จะเกิดขึ้น แล้วในที่สุดก็จะต่อสู้กัน ตรงนี้ความประสงค์ของมันก็จะสำเร็จ และเป็นจุดกำจัดเจ้าป่าให้พ้นทางเดินของมัน กับทั้งมันเองจะได้เป็นที่ชื่นชมเคารพยำเกรงของสัตว์ทั้งหลาย
เมื่อราชสีห์ออกจากถ้ำไปแล้ว สุนัขจิ้งจอกเจ้าเล่ห์จึงเข้าไปหาเสือ แล้วพูดว่า..."นี่แน่ะ...ท่านเสือผู้มีความซื่อสัตย์และสง่างาม ท่านขัดใจอะไรกับราชสีห์หรือเปล่า...ราชสีห์พูดกับข้าพเจ้าด้วยความคับแค้นว่า แม้ว่าท่านมีเล็บอันแหลมคมก็ไม่อาจสู้เขี้ยวของเขาได้ ข้าพเจ้าเป็นห่วงท่านจริงๆ"...พูดดังนี้แล้วก็จากไป
วันต่อมา เมื่อได้โอกาสจึงเข้าไปหาราชสีห์ด้วยท่าพินอบพิเทา แล้วกล่าวว่า..."ข้าแต่ท่านพี่ผู้เป็นเจ้าป่า ข้าพเจ้านี้แสนอึดอัดใจ เพราะท่านเสือได้พูดกับข้าพเจ้าว่า ถึงท่านจะมีเขี้ยวเล็บอันแหลมคมอุดมด้วยกำลัง ก็มิอาจต้านทานเล็บอันแหลมคมของเขาได้" พูดดังนี้แล้วก็หลีกไปเพื่อดูความเปลี่ยนแปลง ความวิบัติของสัตว์ทั้งสอง
"พระราชวิจิตรปฏิภาณ (เจ้าคุณพิพิธ) "