ผู้สูงอายุทางจิตวิญญาณ
ช่วงสงกรานต์ จะมีวันผู้สูงอายุรวมอยู่ด้วย การแสดงความเคารพผู้สูงอายุจึงเป็นกิจกรรมสำคัญยิ่งในเทศกาลสงกรานต์ ซึ่งที่จริงก็ไม่ควร แสดงความเคารพผู้สูงอายุเฉพาะในช่วงสงกรานต์เพียงเท่านั้น ก็แหละการกำหนดหมายถึงสถานะแห่งความเป็นผู้สูงอายุก็ไม่ควรใช้ ตัวเลขอายุท
ในทางธรรมะถือว่าผู้เจริญด้วยวัย (วัยวุฒิ) และผู้เจริญด้วยชาติกำเนิด (ชาติวุฒิ) มิได้มีความสำคัญมากไปกว่าผู้เจริญด้วยความดี (คุณวุฒิ) พุทธประวัติบอกเราว่า คณะพราหมณ์ที่เข้าวังพระเจ้าสุทโธนะเมื่อครั้งแรกประสูติกาลเจ้าชายน้อยสิทธัตถะนั้น บรรดาพราหมณ์ผู้มีวัยวุฒิทั้งหลายทำนายคติของพระราชกุมารแห่งศากยะเป็นทางสองแพร่ง
แต่มีพราหมณ์หนุ่มอายุน้อยสุดนามว่า "โกญทัญญะ" เพียงเท่านั้นที่ทำนายคติของพระมหาโพธิสัตว์เป็น "เอกังสวาที" (ทำนายแบบฟันธงเป็นหนึ่งเดียว) นั่นแปลว่าคนหนุ่มสุดในคณะเป็นผู้มีวุฒิภาวะมากที่สุด
ครั้นเมื่อเจ้าชายสิทธัตถะได้ออกมหาภิเนษกรมณ์ เพื่อบำเพ็ญเพียรแสวงหาโพธิญาณจนกระทั่งตรัสรู้อนุตรธรรมแล้ว พราหมณ์โกญทัญญะ ได้กลายเป็นปัญจวัคคีย์ผู้มีอายุมากที่สุด และเป็นท่านแรกที่ได้บรรลุธรรมในบรรดาปัญจวัคคีย์ กระทั่งเปล่งธรรมอุทานออกมาว่า "สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งปวงล้วนมีความดับไปเป็นธรรมดา" จนเป็นที่มาของคำว่า "ได้ดวงตาเห็นธรรม"
ดังที่กล่าวมา เมื่อเป็นหนุ่ม พราหมณ์โกญทัญญะเป็นผู้มีอายุมากที่สุด เพราะมีความแม่นยำในการทำนายคติของเจ้าชายสิทธัตถะ เมื่อเป็นผู้เฒ่า ภิกษุอัญญาโกญทัญญะเป็นผู้มีอายุมากที่สุดเพราะได้บรรลุธรรมก่อนอื่นใคร ผนวกกับความเป็นผู้เกิดก่อนใครอีกด้วย ในกรณีนี้ท่านจึงเป็นผู้มีวัยวุฒิและคุณวุฒิสูงส่งโดยแท้ ท่านจึงได้รับการยกย่องฐานะจากพระพุทธองค์ว่าเป็นผู้มีลักษณะเลิศ (เอตะทัคคะ) ในด้านความเป็น
ผู้รู้ราตรีนาน
ในทางพระถือการบวชก่อนเป็นตัวเลขอายุที่ควรแสดงความเคารพกัน มิใช่ถือตัวเลขการเกิดก่อนแบบในทางโลก ปัจจุบันนี้ในทางพระที่หนัก ในทางโลกมักโน้มไปทางถือสมณศักดิ์เป็นหลักในการแสดงความเคารพ ซึ่งเป็นเรื่องไม่สอดคล้องกับพระธรรมวินัย เป็นเรื่องที่ควรเลิกได้แล้ว รวมความว่าการเป็นผู้สูงอายุนั้นน่าจะเน้นไปที่เนื้อหาสาระในการใช้ชีวิตประกอปด้วย คนที่มีตัวเลขอายุมาก แต่ไม่มีสาระแก่นสารของชีวิตเป็นพวก "โตเพราะกินข้าว เฒ่าเพราะอยู่นาน" นั้นไม่ควรถือว่าเป็นผู้สูงอายุที่ควรเคารพนับถือโดยธรรมแต่ประการใด
"ท่านจันทร์"
ww.prajan.com