๖ หลักการปกครองที่ดี | คมชัดลึก

 ๑.หลักความถูกต้อง กล่าวคือ ผู้นำหรือผู้ปกครอง/ผู้บริหารหมู่คณะทุกระดับ พึงปฏิบัติตนให้ถูกต้องตามหลัก “ธรรม” และเว้นขาดจากการปฏิบัติ “อธรรม” 

 ๒.หลักความเหมาะสม รู้จักยืดหยุ่น ผ่อนหนัก-ผ่อนเบา โดยไม่เสียหลักการ โดยอาศัยหลักสัปปุริสธรรม ๗ คือ ความเป็นผู้รู้จักพิจารณาเหตุ สังเกตผล ความเป็นผู้รู้จักบุคคล รู้จักฐานะของตน   ฯลฯ เป็นต้น

 ๓.หลักความบริสุทธิ์ กาย-วาจา-ใจ ด้วยธรรมปฏิบัติดังกล่าว และ/หรือ การบริหารกิจการ ตลอดทั้งการบริหารราชการแผ่นดิน ด้วยจิตใจซื่อ-มือสะอาด โปร่งใส ตรวจสอบได้

 ๔.หลักความยุติธรรม กล่าวคือ ปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความเที่ยงธรรม ตามหลักนิติรัฐ-นิติธรรม ชื่อว่า “ยุติธรรม” ให้เสมอหน้ากัน ไม่เลือกปฏิบัติด้วยความลำเอียง หรืออคติ ๔

 ๕.หลักพรหมวิหารธรรม (คุณธรรมเครื่องอยู่ของผู้ใหญ่) คือ ปฏิบัติต่อกันด้วยเมตตาพรหมวิหาร  ปรารถนาที่จะให้ผู้อื่นเป็นสุข กรุณาพรหมวิหาร ปรารถนาที่จะให้ผู้ที่มีทุกข์ให้พ้นทุกข์ มุทิตาพรหมวิหาร พลอยยินดีที่ผู้อื่นได้ดีมีสุข ไม่อิจฉาริษยากัน เป็นต้น

 ๖.หลักความเสียสละ ผู้นำคน หรือนักปกครอง/นักบริหาร เป็นผู้มีอำนาจเหนือผู้อื่น พึงลดมานะ  ละทิฐิ ด้วยความเสียสละความสุขส่วนตน และสละความเห็นแก่ตัว เพื่อประโยชน์สุขของหมู่คณะ  และ/หรือ เพื่อประเทศชาติและประชาชนโดยส่วนรวม

  หากทุกฝ่ายพึงลดมานะละทิฐิ หันหน้าเข้าหากัน ปรึกษาหารือกัน ด้วยความประนีประนอมยอมความกัน ความสามัคคี ปรองดอง สมานฉันท์ ย่อมเกิดและเจริญขึ้นได้ ด้วยคุณธรรมของผู้นำ และ ประชาชนทุกหมู่เหล่า ดังที่กล่าวนี้ ประชาชนก็จะอยู่ร่วมกันด้วยความร่มเย็นเป็นสุข ไม่ต้องอยู่ร้อนนอนทุกข์

 สมดังพระพุทธภาษิตมีมาในธัมมิกสูตร (องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๗๐/ ๙๘-๙๙) มีความว่า “ในหมู่มนุษย์ ก็เหมือนกับฝูงโค ผู้ใดได้รับสมมติให้เป็นใหญ่ ถ้าผู้นั้นประพฤติไม่เป็นธรรม ประชาชนที่เหลือก็ย่อมประพฤติไม่เป็นธรรมตามโดยแท้ ราษฎรย่อมอยู่กันอย่างเป็นทุกข์ทั่วหน้า ถ้าราชการไม่ตั้งอยู่ในธรรม”

 “ในหมู่มนุษย์ ก็เหมือนกับฝูงโค ผู้ใดได้รับสมมติให้เป็นผู้นำ ถ้าผู้นั้นประพฤติเป็นธรรม  ประชาชนที่เหลือก็ประพฤติธรรมตามไปโดยแท้ ราษฎรย่อมอยู่เป็น         

"พระราชญาณวิสิฐ (หลวงป๋า)"