มรดกแม่
แม่ผมมีที่นาอยู่แปลงหนึ่ง แต่ตอนนี้พี่ชายได้เอาไปจำนองไว้ โดยมีแม่ยินยอม เป็นการเอาโฉนดไปฝากไว้กับน้าที่รู้จักกัน มีระยะเวลาในการไปเอาคืนคือไม่เกิน 7 ปี เพราะเงินมาเป็นก้อนใหญ่ แต่ก็มีการส่งดอกกันเป็นรายปี
หลังจากโฉนดอยู่ที่นั่น 4 ปี แม่ผมก็เสียชีวิต ปัญหาก็คือว่า น้าที่เอาโฉนดไว้บอกให้ไปไถ่คืน แต่พี่ชายไม่มีเงิน น้าก็มาบอกผม ผมก็ถามว่า ถ้าไถ่มาแล้วที่จะเป็นของผมไหม พี่ชายก็บอกว่า เป็นมรดกก็คงต้องแบ่งกัน
อยากทราบว่า กรณีอย่างนี้ ผมควรจะทำอย่างไรดีครับ เพราะเงินที่แม่เอามาให้พี่ชายผมก็ไม่รู้เรื่อง ถ้าผมไปไถ่โฉนดมา แล้วพี่ชายก็จะมาขอแบ่งอีก อย่างนี้ผมก็รู้สึกว่าไม่ยุติธรรมกับผมเลย อยากขอคำแนะนำด้วยครับ และถ้าผมไม่ไถ่โฉนดกลับมาน้าจะมีสิทธิยึดที่ไว้ไหมครับ
อำนาจ
ตอบ
ศูนย์ปรึกษากฎหมายชุมชน อาจารย์ชลธิชา สมสอาด คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต แนะนำเรื่องนี้ว่า ถ้าเป็นการจดจำนองที่ทำอย่างถูกต้องตามกฎหมาย กรณีนี้ถือว่า ที่ดินของแม่คุณได้ติดจำนองไปเรียบร้อยแล้ว ถ้าคุณไม่ไถ่ถอน เจ้าหนี้ก็มีสิทธิฟ้องตามกฎหมายแล้วเอาที่ดินนั้นขายทอดตลาด เพื่อมาชำระหนี้
แต่เนื่องจากที่ดินแปลงนั้น เป็นมรดก ถ้ายังมีเงินเหลืออยู่ คุณในฐานะผุ้รับมรดกคนหนึ่งก็ต้องได้เงินตรงนั้นด้วย แต่ถ้าขายไม่พอก็คือ เจ้าหนี้ก็ยึดที่ดินไป
ในกรณีนี้คือ คุณก็ต้องคำนวณดูว่า ถ้าไปไถ่มาแล้ว ที่ดินมรดก ทายาททุกคนต้องไปรับ หลังจากที่รับมรดกแล้วจะได้เท่ากับที่คุณต้องไปไถ่มาหรือเปล่า ถ้าไม่คุ้มกันก็คงต้องทำใจให้เจ้าหนี้ยึดไป
ส่วนอีกกรณีหนึ่งคือ ถ้าเป็นการเอาโฉนดไปไว้แล้วเอาเงินมา ซึ่งไม่ได้จดจำนองกันอย่างถูกต้องตามกฎหมาย กรณีนี้ถือว่า เป็นเหมือนการกู้ยืมเงินกันเฉยๆ ซึ่งเท่ากับว่า น้าเป็นเจ้าหนี้ และพี่ชายเป็นลูกหนี้ โดยมีแม่เอาโฉนดไปวางไว้ให้เป็นหลักค้ำประกัน
กรณีอย่างนี้ เจ้าหนี้ก็ต้องบังคับหนี้เอากับพี่ชายเพียงอย่างเดียวเลย เก็บโฉนดไว้เฉยๆ ไม่สามารถเอามาเปลี่ยนชื่อ หรือเปลี่ยนเพื่อมาเป็นของน้าได้
น้าต้องบังคับหนี้เอากับพี่ชาย แล้วดูว่า พี่ชายมีสมบัติอะไรที่จะชำระหนี้ได้บ้าง ถ้าเหลือโฉนดผืนนี้เพียงอย่างเดียว ซึ่งเป็นมรดก ก็ต้องบังคับเอาจากมรดก แล้วเอามรดกเฉพาะส่วนของพี่ชายเท่านั้น ไม่มีสิทธิที่จะมายุ่งเกี่ยวในส่วนของคุณหรือพี่น้องคนอื่นๆ
ลุงแจ่ม