วันเดียว เที่ยวบ้านยะมะรัชโช
ใครเคยไปเที่ยวหอคอย สุพรรณบุรีบ้าง ยกมือขึ้น ผมเชื่อว่าคงมีคนยกมือกันพรึ่บพรั่บ แต่ถ้าถามต่อไปว่า แล้วใกล้ๆ หอคอย มีบ้านเรือนไทยไม้สักอายุกว่า ๑๐๐ ปีอยู่หลังหนึ่ง ชื่อบ้านยะมะรัชโช ใครรู้บ้าง
ทุกคนคงจะมองหน้ากันเลิ่กลั่กด้วยความสนเท่ห์ พร้อมคำถามในใจที่ตามมาว่า มีบ้านเช่นนี้อยู่แถวใกล้ๆ กันนั้นด้วยหรือ !
ครับ “บ้านยะมะรัชโช” ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสุพรรณบุรี ริมแม่น้ำท่าจีน (ใกล้กับเทศบาล) ใกล้กับโรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช และห่างจากหอคอย (สวนเฉลิมภัทรราชินี) ไม่ถึง ๕๐๐ เมตร บ้านนี้เป็นบ้านเกิดของ เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) สามัญชนคนสุพรรณฯ ผู้เจริญรุ่งเรืองในชีวิตราชการ เป็นเสนาบดี ๓ กระทรวง (กระทรวงโยธาธิการ กระทรวงนครบาล กระทรวงมหาดไทย) ใน ๔ รัชกาล (ตั้งแต่รัชกาลที่ ๕-รัชกาลที่ ๘) ตำแหน่งสุดท้ายของท่าน เป็นถึงผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในรัชกาลที่ ๘ และเหนืออื่นใดท่านยังเป็นต้นสกุล “สุขุม” อันเป็น “นามสกุลพระราชทาน” นามสกุลแรกของประเทศไทยอีกด้วย
หากจะกล่าวถึงคุณูปการของเจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) ที่มีต่อประเทศชาติแล้ว คงกล่าวได้ไม่หมดในเนื้อที่อันจำกัดนี้ ดังนั้นหากใครสนใจใคร่ทราบในรายละเอียด ขอให้เข้าไปอ่านใน www.oknation.net/blog/ya-ma-rach-cho นะครับ
สำหรับชื่อ “ยะมะรัชโช” นี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๕) ทรงพระราชทานนามให้ ด้วยว่าพระองค์ท่าน ทรงยกย่องเจ้าพระยายมราชเป็น “ขุนนางคู่พระบารมี” ของพระองค์ ที่สำคัญกว่านั้นก็คือ พระองค์ได้เสด็จฯ มาบ้านหลังนี้ถึง ๒ ครั้ง และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๖) เสด็จฯ มา ๑ ครั้ง
หลังถูกทิ้งร้างมากว่า ๑๐ ปี จนบ้านหมดสภาพที่จะซ่อมแซมได้ กระทั่งเมื่อปีที่ผ่านมา องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุพรรณบุรี โดยท่านนายกบุญชู จันทร์สุวรรณ และสภา อบจ.สุพรรณบุรี ได้จัดงบประมาณจำนวน ๖ ล้านบาท เข้ามาบูรณะ ปรับปรุงบ้านยะมะรัชโช และในปีนี้ได้จัดงบประมาณอีก จำนวน ๔ ล้านบาท เพื่อบูรณะปรับปรุงบ้านให้แล้วเสร็จสมบูรณ์ ซึ่งมีกำหนดแล้วเสร็จในต้นปี ๒๕๕๔
เมื่อบ้านได้รับการบูรณะเสร็จสมบูรณ์แล้ว ภาครัฐ (ทุกส่วนที่เกี่ยวข้อง) และภาคประชาชน (นำโดยภาคีคนรักษ์บ้านยะมะรัชโช) จะได้ร่วมกันบริหารจัดการบ้านหลังนี้ให้เป็นไปในทิศทางที่สมประโยชน์สูงสุด ทั้งแก่ชุมชน จังหวัด และประเทศชาติสืบไป
ใน “การบริหารจัดการบ้านยะมะรัชโช” ภาคีได้ระดมความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญ จากผู้มีประสบการณ์ด้านนี้โดยตรง รวมทั้งภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง (บางส่วน) ร่วมจัดทำ “แผนแม่บท” ขึ้น ในแผนแม่บทดังกล่าวกำหนด “วิสัยทัศน์” ไว้ว่า “ชาวสุพรรณบุรี มุ่งมั่นปรับปรุงและพัฒนาบ้านยะมะรัชโช ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ พิพิธภัณฑ์ และเป็นมรดกของลูกหลานชาวสุพรรณฯ” โดยวาง “ยุทธศาสตร์” ไว้ ๗ ประการ ดังนี้
๑.สร้างเวทีความรู้ ความเข้าใจแก่เยาวชน ประชาชน แบบมีส่วนร่วม ให้ตระหนักถึงคุณค่าของบ้านยะมะรัชโช
๒.ประสานงานสถานศึกษาทุกระดับ ในการสร้างเสริมเครือข่าย
๓.รายงานความคืบหน้าผลการบูรณะและพัฒนาบ้านยะมะรัชโชให้เป็นพิพิธภัณฑ์ ให้ชาวสุพรรณฯ ได้รับรู้อย่างต่อเนื่อง
๔.จัดทำแผนงาน โครงการ เพื่อขอรับการสนับสนุนทรัพยากรจากองค์กรภาครัฐ ภาคเอกชน และบุคคล
๕.ระดมเยาวชน ผู้รู้ และปราชญ์ท้องถิ่น เพื่อจัดทำข้อมูลของพิพิธภัณฑ์บ้านยะมะรัชโช
๖.สร้างระบบบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านยะมะรัชโช โดยประชาชนมีส่วนร่วม
๗.ผลักดันให้มีการจัดตั้ง “คณะกรรมการวางแผนกิจกรรมและประเมินผล”
ท้ายนี้อาจมีคำถามว่า “แล้วจะไปเที่ยวชมบ้านหลังนี้ได้อย่างไร?”
ขอตอบว่า บ้านยะมะรัชโชนี้หาไม่ยากอย่างที่คิด
ขอเพียงท่านเข้ามาในตัวเมืองสุพรรณบุรี แล้วมองหาเทศบาลเมืองสุพรรณบุรี หรือโรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช (โรงพยาบาลประจำจังหวัด) หรือตลาดทรัพย์สินให้พบ ก็จะหาบ้านยะมะรัชโชพบได้โดยง่ายประดุจพลิกฝ่ามือ เพราะสถานที่ที่กล่าวมาทั้งหมดนี้อยู่ในบริเวณใกล้เคียงกัน
หากท่านมีโอกาสแวะมาเที่ยวเมืองสุพรรณบุรี ไม่ว่าท่านจะไปไหว้หลวงพ่อโตที่วัดป่าเลไลยก์ ไหว้ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง เที่ยวชมพิพิธภัณฑ์ลูกหลานพันธุ์มังกร ไปไหว้พระ ดูต้นมะขามยักษ์อายุหลายร้อยปีที่วัดแค หรือแวะไปให้อาหารปลานับหมื่นตัวที่ “วังมัจฉา” วัดพระนอนแล้ว ก่อนกลับอย่าลืมเจียดเวลาแวะมาชมบ้าน “ยะมะรัชโช” บ้านแห่งประวัติศาสตร์สำคัญอีกหน้าหนึ่งของคนสุพรรณฯ สักครั้ง...นะครับ
ภาคีคนรักษ์บ้านยะมะรัชโช
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่ : ภาคีคนรักษ์บ้านยะมะรัชโช โทร.๐๘-๕๔๐๙-๙๓๔๓
หรือที่ศูนย์ท่องเที่ยว องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุพรรณบุรี โทร.๐-๓๕๕๒-๕๑๑๙