มจร.นำไอทีพัฒนาห้องสมุดมุ่งแผ่ธรรม | คมชัดลึก

เว็บไซต์มจร.รายงานว่า เมื่อวันที่ ๘ มกราคม ๒๕๕๔ พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต ป.ธ.๙,Ph.D.) ศาสตราจารย์, ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์, อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร.) ได้มอบนโยบายพัฒนาห้องสมุดมหาวิทยาลัย แก่ผู้บริหาร บรรณารักษ์ เจ้าหน้าที่ห้องสมุด ในการประชุมกลุ่มบริหารห้องสมุด บรรณารักษ์ เจ้าหน้าที่ห้องสมุดมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ณ มจร. วังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา  ความว่า

เป้าหมายของการพัฒนามหาวิทยาลัย คือให้การเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นวิสัยทัศน์ใหญ่แบ่งออกเป็น ๒ ส่วน คือ วิสัยทัศน์กับปรัชญา  ปรัชญามหาวิทยาลัยคือจัดการศึกษาพระพุทธศาสนา บูรณาการกับศาสตร์สมัยใหม่ พัฒนาจิตใจและสังคม ๓ ประโยคนี้ เป็นดรรชนีวัดห้องสมุด เพราะมหาวิทยาลัยเราจะเป็นมหาวิทยาลัยเฉพาะทาง

สภามหาวิทยาลัยได้มีมติไปแล้ว  ห้องสมุดจะต้องมีหนังสือพระพุทธศาสนาเป็นหลัก  ถ้าขาดหนังสือพระพุทธศาสนาก็ไม่ตรงตามวิสัยทัศน์ ของมหาวิทยาลัยให้เป็นมหาวิทยาลัยที่จัดการศึกษาด้านพระพุทธศาสนา และวิสัยทัศน์กับหนดให้เป็นศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาระดับนานาชาติ หมายความว่าหนังสือด้านพระพุทธศาสนา ไม่ใช้เฉพาะภาษาไทย ถ้าเปิดเอกอังกฤษในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท ปริญญาเอก หนังสือภาษาอังกฤษก็ต้องมี โดยเฉพาะอย่างยิ่งหนังสือด้านพระพุทธศาสนา ถ้าเราดูปรัชญามหาวิทยาลัยจะเน้นเฉพาะด้านพระพุทธศาสนาเพียงอย่างเดียว ปรัชญาจะมี ๓ ประโยค ประโยคแรก ก็คือจัดการศึกษาพระพุทธศาสนา

ประโยคที่ ๒ บูรณาการกับศาสตร์สมัยใหม่ ก็หมายความว่า มหาวิทยาลัยมีพระพุทธศาสนาเป็นแกนแล้วก็มีวิชาเอกกว่า ๓๐ วิชาเอก แล้วแต่ส่วนงานไหนจะเปิด ที่ว่า ๓๐ วิชาเอก ก็คือเอาพระพุทธศาสนาไปบูรณาการกับศาสตร์สมัยใหม่ เช่น รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ สังคมศาสตร์ ภาษาศาสตร์ จิตวิทยา การหาหนังสือเข้าห้องสมุดก็ต้องตรงกับศาสตร์ สาขา ที่เราเปิด เวลาที่จะขอเปิดวิชาเอกนั้นๆ สภาวิชาการก็จะถามว่า วิชาเอกนั้นๆ มีหนังสือกี่เล่ม และหนังสือที่มีกี่เล่มนั้นทำเคตล๊อคพร้อมอ่านหรือยัง ฉะนั้นคำว่าบูรณาการกับศาสตร์สมัยใหม่ ให้มีหนังสือครบตรงศาสตร์สมัยใหม่ยิ่งดี

เป็นที่รู้กันว่ามหาวิทยาลัยสมัยนี้ มันไม่ได้อยู่ที่ครูอาจารย์เพียงอย่างเดียวที่จะให้มหาวิทยาลัยผ่านการประกันคุณภาพการศึกษา มันอยู่ที่ห้องสมุดเป็นหลัก ถ้าห้องสมุดได้มาตรฐาน อาคารอาจจะไม่ดี  ก็เป็นมหาวิทยาลัยได้  ต่อให้อาคารเรียนดี ห้องเรียนดี  มีมาตรฐาน แต่ห้องสมุดไม่ได้มาตรฐานก็เหมือนกับโรงเรียนมัธยม ฉะนั้นจึงจำเป็นต้องพัฒนาห้องสมุดให้ทัน กับการเรียนการสอนในระดับมหาวิทยาลัย  เพราะว่าการที่นิสิตจะเรียนเก่งหรือไม่เก่ง หนึ่ง มันอยู่ที่มีหนังสือห้องสมุดให้เขาค้นคว้าแค่ไหน   เขาใช้ประโยชน์แค่ไหน  ห้องสมุดน่าอ่าน  มนุษย์สัมพันธ์ของเจ้าหน้าที่ห้องสมุดระบบการยืม การค้นหาที่ไม่อยากนัก  ฉะนั้นมหาวิทยาลัยจึงได้กำหนดเป็นนโยบายมานานแล้วว่า เราจะต้องตั้งงบประมาณเพื่อซื้อหนังสือเข้าห้องสมุดและอื่นๆ ที่เกี่ยวกับห้องสมุด เงินอย่างอื่นไม่มีปีนี้ไม่ต้องทำก็ได้ แต่ถ้าเป็นงานห้องสมุดต้องเป็นไพออเรดี้"

พระธรรมโกศาจารย์ ได้มอบให้พระครูปลัดเถรานุวัตร รักษาการผู้อำนวยการสำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ เร่งจัดทำยุทธศาสตร์ แผนพัฒนาห้องสมุด เพื่อบรรจุในแผน ๑๑ ของมหาวิทยาลัย โดยเฉพาะแผนพัฒนาที่จะเป็นตัวชี้วัดห้องสมุดเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาโลก ที่รวบรวมพระไตรปิฎก อรรถกถา ฏีกา อนุฏีกา หนังสือเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ พัฒนาห้องสมุดมหาจุฬาฯ เป็นแหล่งข้อมูลด้านทางพระพุทธศาสนาอีกด้วย

ก่อนหน้านี้พระธรรมโกศาจารย์ ได้กล่าวสัมโมทนียกถาคณะญาติโยมที่มาเป็นเจ้าภาพถวายภัตตาหารเพลแก่พระภิกษุ-สามเณร ณ อาคารหอฉัน ใจความว่า "สถานที่แห่งนี้ (มจร วังน้อย) เป็นศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาโลก เพื่อผลิตพระภิกษุ-สามเณรที่มีคุณภาพ มีความรู้ทั้งทางโลกและทางธรรม มีสาขาในประเทศกว่า ๔๐ จังหวัด ต่างประเทศ ๗ แห่ง เรียกว่า สถาบันสมทบ ในยุโรปก็มี ปัจจุบันสถานที่แห่งนี้เป็นที่ตั้งสมาคมมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาโลก มีสมาชิกกว่า ๘๐ ประเทศ มีอธิการบดีมหาจุฬาฯ เป็นประธาน ทุก ๒ ปี จะมีการประชุมใหญ่ที่มหาจุฬาฯ แห่งนี้

นอกจากนี้มหาวิทยาลัยกำลังดำเนินการสร้างวิทยาลัยพระพุทธศาสน์นานาชาติ ในพื้นที่ ๘๔ ไร้ ประกอบด้วย อาคารเรียน อาคารที่พักห้องสมุดที่ทันสมัย เน้นศึกษาพระไตรปิฎกและวิชาชั้นสูง โดยมหาวิทยาลัยมีวิสัยทัศน์ว่า ศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาระดับนานาชาติ ที่สร้างคนดีและคนเก่งอย่างมีสมรรถภาพ จัดการศึกษาและวิจัยดีอย่างมีคุณภาพ บริการวิชาการดีอย่างมีสุขภาพ บริหารดีอย่างมีประสิทธิภาพ ตามพระราชปณิธานของล้นเกล้าฯ รัชกาลที ๕"

พระธรรมโกศาจารย์  ได้มอบนโยบายผู้บริหารมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในคราวประชุมคณะกรรมการบริหารเทคโนโลยีสารสนเทศด้วยว่า "เมื่อเจ้าประคุณสมเด็จวัดปากน้ำ สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ ได้สร้างอาคาร ๕ ชั้น เป็นอาคารสำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ และมอบแก่มหาวิทยาลัยแล้ว เป้าหมายต่อไป คือการรวบรวมคัมภีรสำคัญๆ ด้านพระพุทธศาสนา เช่นพระไตรปิฎกทุกชาติ ทุกภาษา คัมภีร์สำคัญๆ ทางพระพุทธศาสนา ให้ได้๑,๐๐๐,๐๐๐ เล่ม เพื่อเป็นศูนย์กลางการศึกษาค้นคว้าข้อมูลด้านพระพุทธศาสนาของโลกต่อไป

พระศรีคัมภีรญาณ  รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ  กล่าวว่า จะพัฒนามหาวิทยาลัยเป็นศูนย์กลางการศึกษาค้นค้าวข้อมูลด้านพระพุทธศาสนาโลก ด้วยการกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาห้องสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยยุทธศาสตร์พัฒนาห้องสมุดเป็นศูนย์กลางการศึกษาค้นคว้าข้อมูลด้านพระพุทธศาสนาโลก ประกอบด้วย ๕ ยุทธศาสตร์ คือ ยุทธศาสตร์ที่ ๑  การเพิ่มปริมาณหนังสือ, ยุทธศาสตร์ที่ ๒ การรวบรวม/จัดหาวัสดุอุปกรณ์เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการค้นคว้าและบริการ, ยุทธศาสตร์ที่ ๓ จัดทำโปรแกรมห้องสมุดยุคใหม่, ยุทธศาสตร์ที่ ๔ การเชื่อมโยงกับห้องสมุดชั้นนำในและต่างประเทศ และ ยุทธศาสตร์ที่ ๕ การให้บริการและส่งเสริมการใช้ห้องสมุด

พระมหาศรีทนต์  สมจาโร  ผู้อำนวยการส่วนหอสมุดกลาง  กล่าวว่า  ห้องสมุดคือหัวใจสำคัญของมหาวิทยาลัย เป็นสมองคือคลังปัญญา เป็นแหล่งค้นคว้าวิจัยของคณาจารย์ นิสิต นักศึกษา เป็นที่ทราบกันทั่วไป ห้องสมุดจึงจำเป็นต้องพัฒนาตัวเองหลายๆ ด้าน ทั้งนี้ก็เพื่อให้ผู้ใช้บริการเข้าถึงแหล่งความรู้ได้ง่าย รวดเร็ว ห้องสมุดมหาจุฬาฯ จึงพยายามนำระบบ ๓ ดี เข้ามาใช้ในห้องสมุด คือ บรรณารักษ์ เจ้าหน้าที่ บริการดี ในฐานะผู้ให้บริการ ยิ้มเย้มแจ่มใน มีน้ำใจบริการ, หนังสือดี มีเนื้อหาสาระที่รากหลาย ตรงกับสาขาวิชา และความต้องการของผู้ใช้, บรรยากาศดี สะดาด สงบ สว่าง และปลอดภัย"
 
พระมหาศรีทนต์ กล่าวด้วยว่า ห้องสมุดมหาวิทยาลัย กำลังดำเนินการรวบรวมพระไตรปิฎกและคัมภีร์สำคัญๆ ทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะพระไตรปิฎกให้มีครบทุกชาติทุกภาษา โดยเฉพาะพระไตรปิฎกที่จัดพิมพ์ในสมัยรัชกาลที่ ๕ ที่มีอยู่ในห้องสมุดมหาจุฬาฯ เป็นพระไตรปิฎกฉบับแรกของโลก ซึ่งได้เก็บรักษาไว้เป็นอย่างดี จึงขอเชิญพระสงฆ์และประชาชนทั่วไปได้มาร่วมกันถวายหนังสือพระไตรปิฎกและหนังสือเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เช่น หนังสือหลวงพ่อพุทธทาส นักปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาไว้เป็นสมบัติพระพุทธศาสนา โดยแจ้งความจำนงค์เป็นเจ้าภาพบริจาคหนังสือ สื่อการศึกษาได้ที่ส่วนหอสมุดกลาง มหาจุฬาฯ ถวายหนังสือเป็นสมบัติพระศาสนา ถวายหนังสือคือการถวายปัญญา เป็นการสร้างมหาปัญญาบารมี"                

นอกจากนี้ พระมหาศรีทนต์ กล่าวอีกมหาวิทยาลัยมีเป้าหมายพัฒนาห้องสมุดให้เป็นศูนย์กลางห้องสมุดมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาโลก จึงได้กำหนดยุทธศาสตร์ ๕ ยุทธศาสตร์ด้วย คือ    ยุทธศาสตร์ที่ ๑  การเพิ่มปริมาณหนังสือ ประกอบด้วย  ก. ดำเนินการสะสม/การจัดหา/เพิ่มปริมาณหนังสือทั้งประเภทและจำนวน   (๑) คัมภีร์พระไตรปิฎกภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ภาษาธิเบต ภาษาญี่ปุ่น และภาษาต่างประเทศอื่นๆ   (๒) คัมภีร์พระไตรปิฎกภาษาบาลีอักษรไทย อักษรโรมัน อักษรเทวนาครี อักษรขอม และอักษรต่างประเทศอื่นๆ   (๓) คัมภีร์อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา ปกรณ์วิเสส สัททาวิเสส สัททนีติ พจนานุกรม ทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศอื่นๆ
  (๔) หนังสือตำราด้านพระพุทธศาสนาและศาสตร์สมัยใหม่ ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ

ข. การจัดมุม/ศูนย์เพื่อการค้นคว้าเฉพาะด้าน  - มุม/ศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในประเทศไทย   - มุม/ศูนย์ศึกษาประวัติพระพุทธศาสนาในประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ชาว กัมพูชา พม่า   - มุม/ศูนย์ศึกษาผลงานของปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาในต่างประเทศ เช่น ติช นัท ฮันท์   - มุม/ศูนย์ศึกษามหายานศึกษา   - มุม/ศูนย์ศึกษาวัชรยาน   - มุม/ศูนย์ศึกษาผลงานของพุทธทาสภิกขุ  - มุม/ศูนย์ศึกษาผลงานของเสถียร โพธินันทะ   - มุม/ศูนย์ศึกษาผลงานของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) - มุม/ศูนย์ศึกษาผลงานของพระธรรมโกศาจารย์    - มุม/ศูนย์ศึกษาผลงานของ ศ.พิเศษ จำนงค์ ทองประเสริฐ   - มุม/ศูนย์ศึกษาผลงาน วิวัฒนาการมหาวิทยาลัยตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน
 ค. รวบรวมคัมภีร์เก่า/หนังสือเก่า (พุทธจักร/หนังสือหายาก/เอกสารโบราณ) โดยขอต้นฉบับ/ขอถ่ายสำเนา เก็บไว้เอกสารสมบัติของมหาวิทยาลัย

 ง. รวบรวมหนังสือมหาวิทยาลัยที่จัดพิมพ์ในโอกาสต่างๆ เช่น งานประสาทปริญญา งานประชุมนานาชาติ งานสัมมนาทางวิชาการ ทั้งส่วนกลาง และวิทยาเขต

  จ. เพิ่มงบประมาณเพื่อการจัดซื้อหนังสือ  จัดซื้อหนังสืออย่างรวดเร็ว

  ยุทธศาสตร์ที่ ๒ การรวบรวม/จัดหาวัสดุอุปกรณ์เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการค้นคว้าและบริการ
  (๑) E-book และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ
  (๒) เครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อการสืบค้นและบริการ
  (๓) เครือข่ายความเร็วสูง ที่สะดวกในการให้บริการ
  (๔) โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วยสอนต่างๆ
  (๕) บทเรียนออนไลน์
  (๖) รวบรวมเอกสารทางวิชาการ ชุดการสอน Power Point รายวิชาต่างๆ จากคณาจารย์ใส่ไว้ในเว็บไวต์ให้บริการนิสิตและบุคคลทั่วไป

 

  ยุทธศาสตร์ที่ ๓ จัดทำโปรแกรมห้องสมุดยุคใหม่
  (๑) ระบบการสืบค้นหนังสือจากเครื่องคอมพิวเตอร์
  (๒) ระบบการจองหนังสือ
  (๓) ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ
  (๔) ระบบตรวจสอบหนังสือที่มีอยู่ในห้องสมุดมหาวิทยาลัยทั้งส่วนกลางและวิทยาเขต
  (๕) ระบบการจัดเก็บข้อมูลผู้ใช้บริการ (สารสนเทศเพื่อการประกันคุณภาพการศึกษา)

 ยุทธศาสตร์ที่ ๔ การเชื่อมโยงกับห้องสมุดชั้นนำในและต่างประเทศ
  (๑) ทำบันทึก MOU กับห้องสมุดชั้นนำทั้งในและต่างประเทศ
  (๒) การแลกเปลี่ยนข่าวสารข้อมูลเกี่ยวกับหนังสือที่เป็นงานสร้างสรรค์ใหม่ๆในปัจจุบันและช่วยประสานงาน/จุดการเพื่อได้มาซึ่งหนังสืองานสร้างสรรค์เหล่านั้น
  (๓) จัดกิจกรรมความร่วมมือระหว่างห้องสมุดเพื่อหาแนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ของมนุษยชาติ
  (๔) แลกเปลี่ยนคัมภีร์/หนังสือหายากระหว่างห้องสมุด

  ยุทธศาสตร์ที่ ๕ การให้บริการและส่งเสริมการใช้ห้องสมุด
  (๑) ความสะอาด สว่าง สงบภายในห้องสมุด
  (๒) ความเป็นผู้มีจิตรบริการของผู้บริหาร/เจ้าหน้าที่ห้องสมุด
  (๓) เครื่องหมาย/สัญลักษณ์ที่ชัดเจนเพื่อการสืบค้น
  (๔) แผ่นพับแนะนำหนังสือ/แนะนำวิธีการใช้ห้องสมุด/แนะนำโปรแกรมต่างๆของห้องสมุด
  (๕) กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน เช่น กิจกรรมวิจารย์หนังสือใหม่ที่น่าสนใจ
  (๖) ความรวดเร็วในการวิเคราะห์หนังสือขึ้นชั้นเพื่อให้บริการ โดยรูปแบบการวิเคราะห์เพื่อให้บริการชั่วคราวและถาวร
 
"การพัฒนาห้องสมุดให้เป็นแหล่งค้นคว้า วิจัย หรือเป็นห้องสมุดที่รวบรวมทรัพยากรด้านพระพุทธศาสนา เป็นห้องสมุดมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาระดับโลกนั้น เป็นเรื่องที่ดี มีประโยชน์มหาศาล และเป็นวิสัยที่สามารถจะทำให้เกิดขึ้นได้ แต่จะช้าหรือเร็ว ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น งบประมาณ บุคลากร ระยะเวลา และที่สำคัญคือแรงศรัทธา ส่วนร่วมของทุกฝ่าย จึงเชิญชวนพระเถรานุเถระ อุบาสก อุบาสิกา ได้ร่วมกันสร้างแหล่งปัญญาด้านพระพุทธศาสนาของโลก เป็นสมบัติของมนุษยชาติที่ยิ่งใหญ่สืบไป"  พระมหาศรีทนต์ กล่าว