ความรู้เรื่อง "โรคไต" | คมชัดลึก

 - บวม ระยะแรก อาจมีเพียงการบวมที่หนังตาและหน้า ต่อมาจะมีการบวมที่ขาและเท้า ใช้นิ้วกดที่หน้าแข้งแล้วปล่อย จะมีรอยบุ๋มอยู่ แสดงว่า บวมอาการบวมเกิดจากการมีน้ำและเกลือเพิ่มขึ้นในร่างกาย โรคสำคัญที่ทำให้บวมก็คือ โรคไต โรคหัวใจ และ โรคตับ  
 - ปัสสาวะเป็นเลือด ถ้าปัสสาวะที่ออกมามีสีออกแดง หรือเป็นแบบสีน้ำล้างเนื้อ แสดงว่ามีเลือดออกจากทางเดินปัสสาวะ ควรรีบไปปรึกษาแพทย์
 - ปัสสาวะบ่อย ในคนปกติจะไม่ตื่นมาปัสสาวะในตอนกลางคืนบ่อยกว่าคืนละครั้ง อาการปัสสาวะบ่อยเป็นอาการของโรคไตบางชนิด สาเหตุอื่นที่พบบ่อยที่สุดก็คือ โรคเบาหวาน นอกจากนั้นอาจเกิดจาก เบาจืด กระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรือดื่มน้ำมากเกินไป นอกจากนั้น ยังอาจเป็นอาการของโรคไตวายระยะแรก ถ้ามีอาการปัสสาวะบ่อย หรือมากกว่าวันละ 3 ลิตร หรือตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน ควรพบแพทย์
 - ปัสสาวะน้อยลง เมื่อดื่มน้ำมาก แต่ปัสสาวะไม่ออกมากตาม หรือปัสสาวะไม่ออก มักเกิดจากการทำงานของไตเสีย หรือมีการอุดกั้นของทางเดินปัสสาวะ ควรรีบปรึกษาแพทย์
 - ปัสสาวะลำบาก การปัสสาวะขัด แสบ หรือลำบาก หากมีอาการเหล่านี้ อาจเกิดจากโรคของกระเพาะปัสสาวะ หรือท่อปัสสาวะ เช่น นิ่ว กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ท่อปัสสาวะอักเสบ หรือตีบตัน และต่อมลูกหมากโตในผู้ชาย หากมีอาการปัสสาวะลำบาก ควรรีบปรึกษาแพทย์ 
 - ปัสสาวะเล็ดราด อาการปัสสาวะเล็ดราด พบบ่อยในผู้หญิง โดยเฉพาะหญิงที่คลอดลูกหลายคน ทำให้เกิดการหย่อนยานของมดลูก หรือที่เรียกว่ากระบังลมหย่อน นอกจากนั้น อาจเกิดจากการอักเสบของกระเพาะปัสสาวะ หรือเนื้องอกของอวัยวะต่างๆ ที่อยู่ใกล้กับหูรูด   
โรคไตและโรคระบบทางเดินปัสสาวะที่พบบ่อย
 กระเพาะปัสสาวะอักเสบ พบในผู้หญิง โดยเฉพาะผู้ที่ชอบกลั้นปัสสาวะ อาการสำคัญ ได้แก่ ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะบ่อย แสบขัด ขุ่น บางครั้งอาจมีปัสสาวะเป็นเลือด และมีไข้ร่วมด้วย การปล่อยให้มีอาการกระเพาะปัสสาวะอักเสบเป็นเวลานานโดยไม่รับการรักษา อาจทำให้เกิดกรวยไตอักเสบเฉียบพลัน
 กรวยไตอักเสบ อาจเกิดการอักเสบทั้งแบบเฉียบพลันและเรื้อรัง ส่วนใหญ่มักเป็นการอักเสบแบบเฉียบพลัน ซึ่งเกิดต่อเนื่องจากกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ส่วนใหญ่พบในผู้หญิง ผู้ป่วยมักมีอาการไข้ หนาวสั่น ปวดหลัง เคาะเจ็บบริเวณหลัง มักมีปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะบ่อย แสบขัด และขุ่น ร่วมด้วย การปล่อยให้มีกรวยไตอักเสบโดยไม่ได้รับการรักษาอาจมีอันตรายรุนแรงถึงชีวิต
 ไตวายเฉียบพลัน สาเหตุสำคัญเกิดจากการสูญเสียเลือด น้ำและเกลือแร่จากร่างกายอย่างรุนแรง เช่น เสียเลือดจากอุบัติเหตุ หลังการผ่าตัด เลือดออกในกระเพาะอาหาร ท้องเสีย อาเจียน หรือช็อกจากสาเหตุต่างๆ อาการสำคัญของผู้ป่วย คือ ปริมาณปัสสาวะลดลง ร่วมกับสาเหตุต่างๆ ดังกล่าว แพทย์จะให้การรักษาอย่างเร่งด่วน และอาจจำเป็นต้องล้างไตในผู้ป่วยบางราย แต่ถ้าผู้ป่วยมีชีวิตรอด ไตมักจะฟื้นตัวกลับเป็นปกติ โดยไม่จำเป็นต้องรับการรักษาแบบเรื้อรัง
 ไตวายเรื้อรัง เกิดจากหลายสาเหตุ เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง เกาต์ การรับประทานยาบางอย่างที่มีพิษต่อไต แต่ผู้ป่วยจำนวนมากไม่พบสาเหตุของไตวายเรื้อรังที่แน่นอน การปฏิบัติตัวที่สำคัญของผู้ป่วย คือ การลดโปรตีนซึ่งมีอยู่ในเนื้อสัตว์และไข่ งดโปรตีนจากพืช เช่น ถั่ว ถ้ามีอาการบวมและความดันโลหิตสูง ควรงดของเค็ม สำหรับผลไม้นั้น รับประทานได้เล็กน้อย ต้องรับประทานยา และพบแพทย์นัดโดยสม่ำเสมอ หากมีการเจ็บป่วยไม่ควรซื้อยามารับประทานเอง
การรักษา
 โรคไตวายนอกจากให้การรักษาโดยการควบคุมอาหารและรับประทานยาเพื่อป้องกันการเสื่อมของไตแล้ว เมื่อไตสูญเสียการทำงานไปมากกว่าร้อยละ 10 ผู้ป่วยจะมีอาการต่างๆ ซึ่งเกิดจากการคั่งของของเสีย และความผิดปกติของเกลือแร่ในร่างกาย เช่น เบื่ออาหาร คลื่นไส้อาเจียน สะอึก อ่อนเพลีย เหนื่อยหอบ เป็นต้น ในกรณีไตเสียไปมาก ผู้ป่วยจะต้องรับการรักษาโดยวิธีพิเศษที่เรียกกันทั่วไปว่า การล้างไต
สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย
www.nephrothai.org