ผลิตภัณฑ์"หัตถกรรมทองเหลือง" งานศิลป์สร้างชื่อชาวเมืองระยอง | คมชัดลึก

 "เยาวภาณี หาดแก้ว" ประธานกลุ่มหัตถกรรมทองเหลือง เล่าว่า ในวัยเด็ก ครอบครัวทำงานเป็นลูกจ้างในโรงหล่อพระ พ่อเป็นช่างปั้น แม่เป็นแม่ครัว ฐานะทางบ้านยากจน พี่น้อง 5 คน รวมทั้งตัวเอง ต้องทำงานเพื่อหารายได้ช่วยพ่อแม่ส่งให้ลูกๆ เรียนหนังสือ

 "ทำให้มีความชำนาญและมีความรู้สึกผูกพันลึกซึ้งกับงานและกลายเป็นแรงบันดาลใจที่จะผลิตสินค้าที่มีคุณภาพ มีความประณีต สวยงาม และคิดค้นพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทั้งในเรื่องรูปแบบที่หลายหลาก ความโดดเด่นในเรื่องลายละเอียดลวดลาย เป็นเอกลักษณ์ในเรื่องของการเพ้นท์สีด้วยมือ เป็นที่ต้องการและแพร่หลายของตลาดมาก" เยาวภาณีเล่าถึงที่มาการหันมายึดอาชีพนี้ เมื่อราวปี 2541

 โดยบอกถึงการตลาดว่า นอกจากจำหน่ายสินค้าโดยตรงจากการออกร้านทั่วไป จำหน่ายส่งให้พ่อค้าคนกลางแล้ว ยังประชาสัมพันธ์โดยจัดทำเว็บไซต์ ทำแผ่นพับ และนามบัตรสำหรับลูกค้า ตลอดจนออกร้านที่ทางราชการจัดทั่วไป เพื่อส่งเสริมการตลาดอย่างสม่ำเสมอ เนื่องจากครอบครัวเคยทำงานในโรงหล่อ และทำงานคลุกคลีกับโรงหล่อมาตลอด จึงทำให้เกิดความเชี่ยวชาญ และมีประสบการณ์ในการสร้างผลิตภัณฑ์ทองเหลืองในรูปแบบต่างๆ ซึ่งมีทั้งรูปหล่อพระพุทธรูป องค์ใหญ่ องค์เล็ก รูปหล่อบุคคลสำคัญ รูปหล่อรัชกาลต่างๆ ฯลฯ รวมทั้งงานสั่งจากลูกค้าตามออเดอร์ โดยมีสมาชิกกลุ่มกว่า 20 คน

 "ที่ผ่านมากิจการดำเนินไปด้วยดี เราจึงเปิดกว้างให้คนในชุมชน นักเรียน นักศึกษา และเยาวชนจากที่อื่น เข้ามาฝึกทำงาน โดยมีค่าตอบแทนให้ และกลุ่มยังเป็นศูนย์การเรียนรู้ศึกษาดูงานจากบุคคลทั่วไป ปี 2542-2543 เข้าร่วมโครงการกับโรงเรียนในพื้นที่ จัดฝึกอบรมสอนขั้นตอนการผลิตในนักเรียน ระดับชั้นมัธยมศึกษา โดยใช้เป็นหลักสูตร 'การเรียนโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น' เป็น พ.ร.บ.การศึกษาฉบับใหม่ในปีนั้น ที่ออกโดยกระทรวงศึกษาธิการ" ประธานกลุ่มหัตถกรรมฯ กล่าว

 พร้อมการันตีว่า งานทองเหลืองที่กลุ่มทำออกมาเป็นชิ้นงานที่ประณีตสวยงาม เป็นงานที่ทำด้วยมือ (แฮนด์เมด) ทุกขั้นตอน ซึ่งเป็นภูมิปัญญาและวิถีชีวิตของคนโบราณมาถึงคนยุคปัจจุบัน จึงมีความกลมกลืนกับวิถีชีวิตของคนในชุมชน ส่วนวัตถุดิบที่นำมาใช้ก็ได้จากการรับซื้อทองเหลืองแท่งและรับซื้อเศษทองเหลืองเก่าที่ไม่ได้ใช้แล้วจากชุมชน และบริเวณใกล้เคียงนำมารีไซเคิลใหม่

 "ผลิตภัณฑ์มีรูปแบบหลากหลาย มีทั้งง่ายและยากมาก ราคาจึงแตกต่างกันออกไป สนนราคาจะเริ่มตั้งแต่หลักร้อย หลักพัน และหลักหมื่น แล้วแต่ขนาด ความยากง่ายของชิ้นงานด้วย ปัจจุบันส่งขายส่งที่กรุงเทพฯ เช่น จตุจักร ประตูน้ำ สีลม ต่างจังหวัด เช่น พัทยา ภูเก็ต เกาะสมุย แหลมฉบัง ขายปลีก ที่กลุ่มเอง และศูนย์หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ใน จ.ระยอง และจังหวัดใกล้เคียง และออกบูธแสดงสินค้าในที่ต่างๆ เช่น อิมแพ็ค เมืองทองธานี ศูนย์สิริกิติ์ ไบเทค และต่างจังหวัดตามที่ส่วนราชการพาไปแสดง"

 ผู้ที่สนใจในผลิตภัณฑ์และต้องการเรียนรู้วิธี ขั้นตอนการทำ หรือต้องการเยี่ยมชมผลติภัณฑ์ ให้ไปได้ที่กลุ่มหัตถกรรมทองเหลือง เลขที่ 14/1 หมู่ 4 ต.เขาน้อย อ.เขาชะเมา จ.ระยอง เยาวภาณีบอกยินดีต้อนรับทุกคน

 1.ทำแบบ เอาขี้ผึ้งหรือดินเหนียวมาปั้นตามแบบที่ต้องการ เช่น ตัวละครในวรรณคดี จากนั้นนำขี้ผึ้งที่ปั้นเป็นรูปแบบมาแกะสลักลวดลายหน้าตาให้ดูสวยงาม เรียบร้อยตามแบบที่เรากำหนด

 2.นำแบบมาถอดเป็นแม่แบบ หรือแม่พิมพ์ โดยใช้ยางซิลิโคนถอดออกมา ซึ่งแบบจะมีส่วนประกอบต่างๆ เช่น แขน ขา ฐาน ร่วมอยู่ด้วย

 3.นำขี้ผึ้งที่ซื้อมา ใส่ภาชนะต้มจนขี้ผึ้งละลายเป็นน้ำเหลว โดยขี้ผึ้งนี้จะทำเป็นสองส่วน ส่วนที่ 1 คือขี้ผึ้งที่นำมาต้มเคี่ยวจนหมดยาง ซึ่งใช้ความร้อนมาก ในส่วนนี้เอาไว้กรอกใส่แม่พิมพ์ในชั้นแรก ส่วน 2 คือขี้ผึ้งที่นำมาต้มแต่ไม่ต้องเคี่ยวนาน เอาแค่ละลายพอไว้ กรอกในชั้นที่ 2 และ 3 ต่อไป

 4.เมื่อกรอกขี้ผึ้งเสร็จแล้ว นำตัวขี้ผึ้งมาใส่แกนใน คลุกเคล้าจนเป็นเนื้อเดียวกันกรอกลงไปในตัวขี้ผึ้ง ทิ้งไว้สักพักให้แกนในแข็งตัว เมื่อแกนในแข็งตัวแล้วนำมาตกแต่งขัดเกลา ใส่แขน ขา เครื่องประดับตามรูปแบบของตัวละครนั้น

 5.นำตะปูมาเย็บตามลำตัวเพื่อให้แกนในและขี้ผึ้งกระชับแน่นให้มากที่สุด เสร็จแล้วติดสายน้ำ เพื่อให้เป็นทางเดินของน้ำทอง แล้วนำขี้ผึ้งที่เสร็จเรียบร้อยหมดแล้วมาเข้าบล็อกใน ห่อหุ้มตัวขี้ผึ้งให้หนาพอสมควรแล้วนำมาเข้าลวดมัดตามลำตัวให้แน่น จากนั้นเข้าล็อกนอกต่อ ใช้ส่วนผสมปูนปลาสเตอร์กับทรายหยาบและน้ำผสมรวมกันแล้วห่อหุ้มให้หนาจนมองไม่เห็นลวดที่พันอยู่

 6.นำขึ้นเตาเผาใช้เวลาเผา 3-5 ชั่วโมง วัตถุที่ใช้เผาคือฟืนและถ่าน
 7.เมื่อเผาพิมพ์สุกจนขี้ผึ้งภายในบล็อกละลายออกหมดแล้ว นำทองเหลืองแท่งใส่เตาหลอมใช้เวลาหลอมทองให้ละลายจนเป็นน้ำใส โดยสังเกตจากควันขึ้นเป็นสีเขียวใช้ความร้อนสูงมาก ใช้เวลา 3-5 ชั่วโมง วัตถุใช้หลอมคือน้ำมันเตา

 8.เมื่อน้ำทองได้ที่แล้วเราจะกรอกใส่พิมพ์ที่เผาสุกจนครบหมดทุกชิ้น ทิ้งไว้ 1 ชั่วโมง เพื่อให้น้ำทองแข็งตัวแล้วจึงทุบบล็อกออก นำตัวทองเหลืองมาตกแต่ง แล้วขึ้นมอเตอร์เคลือบเงา ซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้ายก่อนนำมาทาสีเพื่อจำหน่ายต่อไป

"อัจฉรา วิเศษศรี "