เกษตรกรยุคใหม่ - ยุทธศาสตร์อาหารของชาติ (1)
เมืองไทยตั้งเป้าไว้ว่าจะเป็นครัวของโลก เพราะเรามีความอุดมสมบูรณ์มากเมื่อเทียบกับอีกหลายประเทศ ทั้งที่ประชากรเรามี 60 กว่าล้านคน แต่อาหารที่เราผลิตได้สามารถเลี้ยงคนได้กว่า 200 ล้านคน ตอนนี้เราส่งออกอาหารเป็นอันดับ 7 ของโลก และตั้งเป้าอยู่อันดับ 1 ใน 5 ให้ไ
ทว่าก่อนจะเริ่มวางทิศทางสู่เป้าหมาย ต้องมาวิเคราะห์ดูปัญหาและสถานการณ์บ้านเราให้ชัดเจนก่อน เพื่อจะได้เดินหน้า หาทิศทางที่ชัดเจนต่อไปได้
ความที่อาหารเป็นเรื่องจำเป็นของประเทศ จึงมีหน่วยงานเกี่ยวข้องไม่น้อยกว่า 30 หน่วยงาน และอยู่กระจายกันกว่า 6 กระทรวง รวมทั้งมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องมากกว่า 30 ฉบับ ก็เลยเกิดปัญหาการทำงานไม่ค่อยสอดรับสัมพันธ์กัน
ผลก็คืออาหารของไทย แม้จะผลิตได้มากก็จริง แต่ก็มีปัญหาให้เห็นอยู่ตลอด และไม่สามารถแก้ไขได้ เพราะความที่ไม่สอดรับประสานกันเรื่องบทบาทหน้าที่ที่แต่ละหน่วยงานมีอยู่นั่นเอง!
ล่าสุดได้จัดตั้งคณะกรรมการอาหารแห่งชาติขึ้นมาตั้งแต่ปี 2551 โดยเป็นองค์กรหลักจัดการด้านอาหารในทุกมิติให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด รวมทั้งมีบทบาทประสานบูรณาการงบประมาณ ทรัพยากรในการบริหารจัดการด้านอาหาร ทั้งในสภาวะปกติและภาวะฉุกเฉิน ให้เดินหน้าไปได้อย่างเหมาะสม
โดยเฉพาะใน 4 ด้านสำคัญ ได้แก่ คุณภาพอาหาร ความปลอดภัยด้านอาหาร ความมั่นคงด้านอาหาร และการศึกษาเกี่ยวกับอาหาร ทั้งหมดนี้คงต้องขึ้นอยู่กับแผนซึ่งคณะกรรมการดังกล่าวจะได้กำหนดขึ้นมาในรูปของยุทธศาสตร์
ดังนั้น จึงได้มีการตั้งคณะกรรมการขึ้นมาจัดทำยุทธศาสตร์จัดการด้านอาหารของไทย ซึ่งได้นำข้อมูลสถานการณ์ด้านอาหารภายในประเทศมาวิเคราะห์ รวมทั้งนโยบายและยุทธศาสตร์ของหน่วยงานต่างๆ ทั้งภายในและต่างประเทศ เพื่อจะได้หาทิศทางจัดการด้านอาหารของประเทศ ให้มีความเป็นเอกภาพและช่วยผลักดันให้เรื่องนี้โดดเด่นขึ้นมาตามศักยภาพที่แท้จริงของเรา
เรื่องความมั่นคงด้านอาหาร หลายคนยังไม่ค่อยเข้าใจว่าคืออะไร เพราะที่ผ่านมาเมืองไทยไม่ค่อยประสบปัญหาเรื่องการขาดแคลนอาหาร แต่ว่าประเด็นเรื่องความมั่นคงด้านอาหารมีความหมายกว้างกว่านั้น
นั่นคือ หมายถึงการเข้าถึงอาหารที่มีอยู่อย่างเพียงพอสำหรับการบริโภคของประชาชน รวมทั้งอาหารต้องมีคุณภาพ ปลอดภัย มีคุณค่าทางโภชนาการเหมาะสมตามความต้องการเพื่อให้มีสุขภาวะที่ดี รวมทั้งมีระบบการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ ไม่ว่าจะเป็นในสภาวะปกติหรือเมื่อเกิดภัยพิบัติ หรือสาธารณภัยหรือการก่อการร้ายอันเกี่ยวเนื่องจากอาหาร
ดังนั้น เมื่อมีการตั้งเป้าหมายหรือให้ความหมายของคำว่าความมั่นคงด้านอาหารไว้เช่นนี้ แสดงว่าต้องมีกระบวนการหรือกลไกในการทำให้สิ่งเหล่านี้เป็นจริงได้ ซึ่งก่อนอื่นต้องดูก่อนว่าแล้วสถานการณ์ปัจจุบันเป็นอย่างไร และจุดที่ต้องมีการแก้ไขเร่งด่วนนั้นคืออะไร
คราวหน้า ผมจะเล่าให้ฟังถึงสถานการณ์ทั่วไปเกี่ยวกับการผลิตอาหารของเรา รวมทั้งแผนยุทธศาสตร์ในเรื่องนี้ครับ!
รศ.ดร.พีรเดช ทองอำไพ