ที่ดินของใคร? | คมชัดลึก

 ปลูกไม้ไผ่รวกไว้ใช้ในงานหัตถกรรม เช่น สานเข่ง สานสุ่มไก่ ฯลฯ แต่ตอนนี้ชาวบ้านไม่กล้าเข้าไปตัดไม้ไผ่ เพราะกลัวผู้มีอิทธิพลในพื้นที่ ซึ่งเป็นภรรยาของอดีตกำนันที่เสียชีวิตไปแล้ว มีลูกชายเป็นอดีต ส.จ. ชาวบ้านว่ากันว่า มีนายทุนอยากได้พื้นที่ที่ชาวบ้านครอบครอง เอาไปทำเป็นฮวงซุ้ย (สุสาน)
 เมื่อประมาณปี 2532 มีนายทุนไปติดต่อกับกำนันตอนที่ยังมีชีวตอยู่ ให้เป็นนายหน้ากว้านซื้อที่ดินด้านนอกเป็นวงแหวน พอคนข้างในไม่ขายก็ไม่ให้ออก หลังจากขายเสร็จก็นำใบ สทก.1 ไปซื้อขาย โดยมีอดีตกำนันเป็นนายหน้า นายทุนจ่ายเงินให้แก่เจ้าของที่ และอนุญาตให้ทำกินต่อไป ถ้าใช้ที่ดินก็จะมาเอา
 ต่อมาในปี 2533 ใบ สทก.1 จะหมดอายุ กำนันก็เก็บจากชาวบ้านไปเพื่อต่ออายุ แต่เอกสารก็หายไปเลย ชาวบ้านไปทวงถาม ก็บอกว่า เจ้าหน้าที่ไม่ออกให้ จนกระทั่งกำนันเสียชีวิตไปเมื่อปี 2542 หลายปีต่อมาชาวบ้านก็มาขอหลักฐานในการครอบครองคืนจากภรรยาของอดีตกำนัน พอดีรัฐบาลจะรังวัดพื้นที่เพื่อจะทำเป็น ส.ป.ก. และนส.3 ให้แก่ชาวบ้าน แต่ถ้าไม่มีหลักฐานการครอบครอง ชาวบ้านก็จะไม่ได้เอกสารสิทธิ
 ภรรยาของกำนันไม่ยอมคืนเอกสารให้ชาวบ้าน เพราะอดีตกำนันบอกไว้ก่อนตายว่า ซื้อที่ดินจากชาวบ้านไว้แล้ว ชาวบ้านยืนยันว่ายังไม่ได้เงิน และไม่ได้บอกขายให้กำนัน กลายเป็นว่า หลักฐานในการครอบครองอยู่ในมือภรรยากำนันทั้งหมด ไม้ไผ่ที่ปลูกไว้ถูกตัดไปขาย นอกจากนั้นยังตักหน้าดินไปขายอีก
 ชาวบ้านไม่รู้จะทำอย่างไร ไปร้องต่อศาล ศาลตัดสินให้ที่ดินตกเป็นของภรรยาอดีตกำนัน แถมชาวบ้านบางคนยังถูกปรับด้วย ชาวบ้านกลัวไม่กล้าสู้อีก เพราะถ้าสู้ต่อไปก็แพ้คดี
กิตติพงษ์ / พะเยา
ตอบ
 สำนักงานปฏิรูปที่ดินจังหวัดพะเยา (ส.ป.ก.) ชี้แจงว่า เรื่องนี้เกิดขึ้นมานานกว่า 10 ปี มีการฟ้องร้องศาล และศาลพิพากษาให้ภรรยาอดีตกำนันมีสิทธิ์ในที่ดิน ชาวบ้านไม่ยอม มีการคัดค้าน จนถึงปัจจุบันยังไม่สามารถทำรังวัดและออกโฉนดที่ดินได้เลย
 ขณะนี้ชาวบ้านไปถวายฎีกาให้ตรวจสอบข้อเท็จจริงเรื่องนี้อีกครั้ง ส.ป.ก.จังหวัดพะเยา ได้ทำหนังสือขอแนวทางปฏิบัติเข้าไปยังสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม (ส่วนกลาง) ยังไม่ได้รับหนังสือตอบกลับมาว่าจะให้ดำเนินการอย่างไร เพราะในส่วนของ ส.ป.ก.พะเยา ไม่สามารถดำเนินการใดๆ ได้
 ที่ดินแปลงนี้เป็นของกรมป่าไม้ และออกเอกสารสิทธิให้ชาวบ้าน เรียกว่า หนังสืออนุญาตได้รับการผ่อนผันให้มีสิทธิ์ทำกินชั่วคราวในเขตป่าสงวนแห่งชาติ หรือ สทก. เมื่อปี พ.ศ. 2507 โดยมีกำหนด 5 ปี ต้องไปต่อใบอนุญาต ซึ่งชาวบ้านใช้ที่ดินผืนนี้ทำกินกันต่อๆ มา ตั้งแต่รุ่นปู่ย่า ตา ยาย โดยใช้ประโยชน์ที่ดิน ปลูกข้าว ปลูกกล้วย ปลูกพริก ปลูกมะเขือ ปลูกยาสูบ และปลูกไผ่ มาจนถึงปัจจุบัน
 เรื่องนี้ ยังไม่จบง่ายๆ
ลุงแจ่ม