แขกรับเชิญ-เบื้องหลังกองถ่ายสารคดีโทรทัศน์ชุดพิเศษ“500 ปี ความสัมพันธ์สยาม-โปรตุเกส”ตอนที่ 3 : หวังพบพริกไทยในตลาด แต่...! | คมชัดลึก

 ฉันอดนึกถึงบรรยากาศงานเลี้ยงรับรองบนเรือใบทรงเสน่ห์ในค่ำวันนั้นไม่ได้

 บาคาเยา (bacalhau) อาหารสุดคลาสสิก มีบริการให้หายคิดถึง

 บาคาเยาคือปลาคอดหมักเกลือ ที่นำมาปรุงรสเป็นอาหารนานาชนิด ทั้งอบกับมันฝรั่งและครีม ทั้งผัดกับมันฝรั่ง ไข่และหอมใหญ่ ที่เก๋มากคือ ข้าวผัดบาคาเยาโรยหน้าด้วยมะกอกดำ

 ชายหนุ่มใบหน้าคมสันในชุดทหารเรือเปลี่ยนบทบาทมาเป็นบริกร เดินถือถาดบาคาเยามาให้เหล่าเซเลบ และไม่เซเลบ อย่างฉัน ได้เลือกอิ่มอร่อย

 งานเลี้ยงแบบโปรตุเกสแท้จะสมบูรณ์ไม่ได้ถ้าไม่มีเมนูปลา ชาวโปรตุเกสเป็นชาติที่ชอบรับประทานปลาและอาหารทะเลมาแต่ไหนแต่ไร สมกับทำเลที่ตั้งประเทศ ซึ่งซีกหนึ่งติดมหาสมุทรแอตแลนติก เลยได้รับตำแหน่งประเทศตะวันตกสุดๆ ของทวีปยุโรปไปโดยปริยาย

 ฉันยืนต่อแถวปลาแซลมอนย่างตัวโต ซึ่งถูกจับโพสท่าคาที่เสียบ ลูกเรือสุดหล่อบริการเฉือนเนื้อปลาสีส้มสดให้

 นอกจากอาหารคาว เชฟประจำเรือยังอุตส่าห์จัดแต่งผลไม้บนภาชนะรูปเรือซากรึช แถมด้วยฝอยทองโรยหน้าขนมหวานลักษณะคล้ายคัสตาร์ดอีกต่างหาก

 แต่อะไรก็ไม่น่าดื่มด่ำเท่าไวน์แดงรสเข้ม พอร์ตไวน์ หรือไวน์รสหวานจากเมืองโอปอร์โต และเบียร์ Sagres การได้ดื่มกินในบรรยากาศคุ้นเคยภายใต้ฝนพรำด้านนอก ทำให้ฉันหวนนึกถึงครั้งที่พวกเรา 9 ชีวิต ฝากปากท้องไว้กับอาหารโปรตุเกสนานเกินครึ่งเดือน

 เช้าตรู่วันหนึ่งของการถ่ายทำในกรุงลิสบอน พวกเราเริ่มต้นหาพริกไทยและเครื่องเทศที่เป็นชนวนแห่งการเดินทางข้ามทวีปครั้งยิ่งใหญ่ของกองเรือแกลเลียน (ชาวโปรตุเกสเรียกว่า “เนา”) จากเมืองท่าลิสบอน สู่เอเชียและอุษาคเนย์

 ฉันตามดมกลิ่นประวัติศาสตร์เส้นทางเครื่องเทศทางทะเล (Spice Rout) มาจนถึงต้นทางจนหายอาการฟุดฟิดแล้ว จะต้องดมต่อไปให้ถึงแก่น

 ตลาดสด...คือเป้าหมายสำคัญของการถ่ายทำ ตลาดสดแห่งใหญ่กลางกรุงลิสบอนอยู่บนถนน 24 กรกฎาคม ด้านหน้าเป็นแม่น้ำทากุช (Tagus) หรือไตย์ฌู ชื่อ ตลาดเรยเบียร่า หน้าตาและกลิ่นแตกต่างจากตลาดพระโขนงแน่นอน

 โถงทางเข้าตกแต่งด้วยผนังกระเบื้องลวดลายเครือไม้นานาพันธุ์ อันเป็นศิลปะที่ได้รับอิทธิพลจากชาวแขกมัวร์ทางตอนใต้ในแถบแคว้นอัลการ์ฟเมื่อหลายร้อยปีก่อน

 ปีกซ้ายของตลาดเป็นส่วนผักและผลไม้ ปีกขวาขายเนื้อสัตว์นานาประเภท ทางเดินตรงกลางเป็นร้านดอกไม้สด

 ถึงตอนนี้เราจำเป็นต้องแยกกองกำลังเป็น 2 กองย่อยอีกแล้ว เพราะฉันเพิ่งผุดรายการใหม่กะทันหัน คือต้องถ่ายภาพอาคารที่มีอาเขตและซุ้มโค้งเรียงรายสวยงามตรงจัตุรัสการค้า ซึ่งอยู่ห่างจากตลาดไปประมาณ 300 เมตร

 กองสองประกอบด้วย ปู พี่แบล็ค แชมป์ และน้องตาล ปลีกตัวไปอย่างรวดเร็วแข่งกับเวลาอันน้อยนิด

 ทางด้านฉันมีวิทยากร 2 ท่านมาด้วย คือ คุณเอิบเปรม และคุณกรพินธุ์ พี่โบ้ และเสี่ยกอล์ฟ "คุณหน่อย" กรพินธุ์ ซึ่งสามารถพูดภาษาโปรตุเกสได้ช่วยเป็นล่ามเวลาถามไถ่ชื่อเนื้อสัตว์ในภาษาโปรตุเกส

 ฉันมองหาพริกไทยและเครื่องเทศทุกซอกทุกมุม แต่ไม่พบ สงสัยว่าเราคงมาผิดตลาด น้องตาลมาบอกทีหลังว่าพวกพริกไทยนี้ต้องไปดูตามซูเปอร์มาร์เก็ตใหญ่ๆ

 ไม่เป็นไร...ไม่เจอพริกไทย ได้แผงพริกแห้งมาก็ยังดี พริกไทยในภาษาโปรตุเกสเรียกว่า pimenta ส่วนพริกธรรมดาเรียกว่า paprika

 พวกเราไปพบร้านขายเครื่องเทศรวมทั้งพริกไทยเต็มๆ ตาในอีกหลายวันต่อมา เมื่อเดินทางไปเมืองทางตอนใต้ที่ชื่อลากุช (Lagos) ไว้ถึงตอนนั้นฉันจะขยายความอีกที

 ที่ประทับใจสุดๆ ในตลาด 24 กรกฎาฯ คือ ร้านของชำด้านหน้าตลาด มีข้าวหอมมะลิจากประเทศไทยวางขาย ติดแบรนด์ภาษาไทยหราทีเดียว ฉันอมยิ้มอยู่ดีๆ ก็ต้องสะดุ้งสุดตัว

 กริ๊งงงงง..

 เสียงโทรศัพท์มือถือของคุณเอิบเปรมดังขึ้น เขารับแล้วยื่นโทรศัพท์ให้

 “ปูโทรมา” เขาบอก

 ฉันคว้าโทรศัพท์ทันที หวั่นใจว่าจะเกิดเหตุฉุกเฉินอะไรทางกองสอง!!

 “ว่าไงปู” ฉันกรอกเสียงร้อนรน

 “ไม่มีอะไรหรอก อยากกินเชอร์รี่น่ะ ฝากซื้อหน่อยนะ บ้านเรามันแพงเหลือเกิน ที่ตลาดนี่ถูกดี” ปูตอบกลับมาพร้อมเสียงหัวเราะ เฮ้อ...โล่งอก ฉันรับปากพร้อมกับเตือนเรื่องเวลา

 พวกเราทั้งสองกองกลับมาสมทบกันที่รถบัสด้วยสภาพอ่อนล้า เพราะทำงานแข่งกับเวลา เรายังต้องไปถ่ายอีกหลายที่ในวันนั้น พี่แบล็คกับพี่โบ้นั่งหมดสภาพอยู่ท้ายรถ พร้อมเผชิญชะตากรรมที่ไม่อาจหลีกหนี

 เราบ่ายหน้ากลับโรงแรมเพื่อไปรับท่านอาจารย์ชาญวิทย์สำหรับคิวการถ่ายทำฉากต่อไป

 ฉันเดินนับสมาชิกบนรถอีกทีให้แน่ใจ...พอมาถึงตัวปูก็ยื่นเชอร์รี่ถุงใหญ่ให้

(ติดตามตอนต่อไปวันจันทร์หน้า)

 ยุวดี วัชรางกูร Twitter @Yuwadee_doc