"ลุงมี โลหะ" อนุรักษ์ตีเหล็กวิธีโบราณ | คมชัดลึก

  ลุงมีเล่าว่า ตนเองมีอาชีพหลักคือทำนา แต่เมื่อมีเวลาว่างเวลาก็จะหมดไปกับการเข้ารวมกลุ่มตีเหล็กกับเพื่อนๆ บ้าน ซึ่งเป็นอาชีพดั้งเดิมของชาวส่วยบรรพบุรุษที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น จากนั้นกลุ่มตีเหล็กก็จะตระเวนไปยังต่างจังหวัดเพื่อรับจ้างตีมีด จอบ เสียม โดยเฉพาะในจังหวัดที่มีการตัดอ้อยและใช้มีด 

 “เป็นการสร้างรายได้เสริมจากการทำนา ปัจจุบันเด็กรุ่นใหม่ไม่ค่อยสนใจ หรือถ้าสนใจก็จะทำด้วยวิธีสมัยใหม่ ที่แม้จะไม่ยุ่งยาก ทำได้วันละหลายเล่ม แต่ยังขาดความประณีต ผมจึงพยายามอนุรักษ์ไว้ ซึ่งการตีมีดแบบนี้ไม่ยากเพียงแต่ต้องอาศัยความอดทน ประณีต เพราะเวลาตีต้องอยู่หน้าเตาตลอดเวลา โดยขั้นแรกต้องเลือกเหล็กแหนบมาตัดตามขนาดที่ต้องการ เตรียมเข้าสู่การตีขึ้นรูป ซึ่งเหล็กแหนบซื้อได้ตามร้านขายของเก่า กิโลกรัมละ 25-30 บาท"

 โดยเหล็กที่ตัดเสร็จแล้วจะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาดไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับความหนาของเหล็กแต่ละชิ้น ส่วนวิธีการเริ่มจากทำด้าม ให้นำเอาหลาบพร้าที่จะใช้ทำด้ามมาเผาในเตาก่อน พอเหล็กแดงจึงนำออกมาใส่กับแบบตีให้โค้งงอให้ขอบทับกันก่อนตกแต่งให้สวยงาม จึงเสร็จสิ้นการตีด้าม จากนั้นเริ่มตีดวงมีด หรือตีขึ้นรูป คือนำเหล็กที่ตัดเป็นท่อนมาเผาในเตา ซึ่งเตาเผาทำมาจากดินเหนียวผสมแกลบ เมื่อเหล็กแดงจึงนำออกมาตีที่เครื่องเหยียบ (ขั้นตอนนี้เรียกว่าตี หลาบหรือเหยียบหลาบ) ก่อนนำตัวพร้าเข้าเตาเผา พอเหล็กแดงจึงนำออกมาตีให้ได้ตามรูปทรงที่ต้องการ จากนั้นนำมาเข้าเตาเผาอีกครั้งเพื่อชุบแข็ง

 "ขั้นตอนการชุบแข็งนี้จะต้องใช้ฝีมือและความชำนาญ จะต้องคอยระวังไฟให้ดี จะให้พร้าแดงเฉพาะบริเวณคมแล้วนำมาชุบน้ำในอ่างชุบ โดยค่อยๆ แช่บริเวณคมลงไปก่อน 3 วินาทีแล้วเอาขึ้นมาดูสี ถ้าสีตรงบริเวณคมเป็นสีน้ำตาลแก่ถือว่าใช้ได้" ลุงมี อธิบาย

 พร้อมยอมรับด้วยความภาคภูมิใจว่า ชาวบ้านตะดอบตีเหล็กได้ทุกรูปแบบ ทั้งมีด เสียม ดาบ พร้า แต่งานหลักคือตีมีดและเสียม วันหนึ่งๆ จะตีได้ 10 เล่ม ราคาขายปลีกมีดด้ามละ 100 บาท ขายส่ง75 บาท เสียมขายส่ง 50 บาท ขายปลีก 100 บาท ร้านขายอุปกรณ์เกษตรคือตลาดหลัก และมีพ่อค้าคนกลางมารับไปขายต่ออีกทอดหนึ่งด้วย

 อย่างไร ก็ตามอาชีพตีเหล็ก สามารถสร้างรายได้เสริมจากการทำนาเฉลี่ยต่อเดือน 6,000-7,000 บาท โดยหากใครสนใจผลิตภัณฑ์การตีเหล็กแบบดั้งเดิม ติดต่อมาได้ที่ 284 หมู่ 8 ต.ตะดอบ อ.เมือง จ.ศรีสะเกษ หรือสอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร.08-0051-3495

"