หุ่นไทย "ฮอบบิฮัท" โชว์ลีลาคว้า 3 รางวัล | คมชัดลึก

 ในฐานะผู้กำกับการแสดง ผศ.วิลาวัณย์ เศวตเศรนี อาจารย์ประจำภาควิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่  เผยว่า คณะหุ่นกระบอกไทยประยุกต์ ฮอบบีฮัท เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนวิชาศิลปะหุ่นเอเชีย ซึ่งมีการเรียนการสอนอยู่ที่ภาควิชาศิลปะไทยฯ โดยเริ่มเสนอการแสดงสู่สาธารณชนเมื่อ 12 ก่อน ซึ่งตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาได้เข้าร่วมแสดงตามงานต่างๆ มากมาย เพื่อเผยแพร่หุ่นล้านนาให้เป็นที่รู้จักยิ่งขึ้น

 "เป็นอีกครั้งที่คณะของเราได้มีโอกาสก้าวไปสู่เวทีระดับนานาชาติ เพื่อร่วมเฉลิมฉลองครบรอบ 1,000 ปี ของเมืองหลวงเก่า ซึ่งปัจจุบัน คือ เมืองฮานอย โดยมีคณะหุ่นเข้าร่วมทั้งสิ้นถึง 18 คณะ จาก 12 ประเทศ อาทิ พม่า กัมพูชา ลาว เวียดนาม จีน เป็นต้น  คณะฮอบบีฮัท นำดนตรีโหมโรง การบูชาครู และการแสดงละครหุ่นเรื่อง "สุวรรณหอยสังข์" ไปร่วมแสดง โดยงานนี้คณะของเราได้คว้ารางวัลแห่งความภูมิใจมาถึง 3 รางวัลด้วยกัน ได้แก่ ซิลเว่อร์ เมดัล อวอร์ด เพอร์ฟอร์แมนซ์ , เอ็กซ์เซเลนซี ออฟ พัพเพ็ท ดีไซน์ และ เอ็กซ์เซเลนซี ออฟ ไฟน์ อาร์ท เดคอเรชั่น ซึ่งถือเป็นความภูมิใจของทุกคนในคณะที่ได้ก้าวขึ้นสู่เวทีระดับโลกอีกครั้ง"  ผศ.วิลาวัณย์ เล่าที่มาที่ไป

 สำหรับคณะละครหุ่นฮอบบีฮัท นำเสนอละครหุ่นในรูปแบบของศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา ทั้งบทพูดเจรจา คำร้อง ดนตรี รวมถึงบุคลิกลักษณะและการแต่งกายของตัวละครหุ่น จะมียกเว้นก็เพียงแต่โครงสร้างของตัวหุ่นและเทคนิคการนำเสนอเท่านั้น ซึ่งมีการออกแบบขึ้นใหม่โดยการผสมผสานศิลปะละครหุ่นไทยแนวประเพณีกับศิลปะการแสดงละครหุ่นของชาติต่างๆ ทั้งในเอเชียและจากทางตะวันตกเข้าด้วยกัน โดยการผสมผสานโครงสร้างของ "หุ่นกระบอกไทย" และ "หุ่นวายังโกเล็ก" ของอินโดนีเซียเข้าด้วยกัน มีการปรับประยุกต์กลไกควบคุมการเคลื่อนไหวของหุ่นให้ง่ายต่อการเชิด

 นอกจากรูปลักษณ์ อันแสดงลักษณะของความเป็นล้านนาอยู่อย่างชัดเจนแล้ว ในส่วนของการนำเสนอยังได้มีการนำการขับร้องและการละเล่นเครื่องดนตรีพื้นเมือง ที่มักเรียกรวมกันว่า “สะล้อ ซอ ซึง” มาบรรเลงประกอบลีลาท่าทางการเคลื่อนไหวของหุ่น มีการใช้วิธีขับร้องบทกวีแบบล้านนาอันได้แก่ การอื่อ การซอ และการจ๊อย ให้ตัวหุ่นได้มีทำนองประกอบท่าทาง ลีลาร่ายรำ มีการแต่งวรรณกรรม บทอื่อกั่นโลง บทค่าว และบทจ๊อย สำหรับพิธีการไหว้ครูก่อนการแสดง ขับขานเรื่องราว กล่าวบทนำเข้าสู่เนื้อเรื่อง เจรจา และขับร้องเกี้ยวพาราสี

 เครื่องดนตรีของล้านนาที่ใช้ นอกเหนือจาก สะล้อ และซึง อันเป็นที่รู้จักกันดีแล้ว ยังได้มีการใช้ ปี่จุม ฆ้องอุย ฆ้องวง ระนาด และกลองเต่งทิ้ง และเครื่องดนตรีชาวเขา สำหรับเรื่องราวที่ใช้ในการแสดงส่วนมากดัดแปลงจากนิทานที่เป็นที่รู้จักของท้องถิ่น นิทานชาดก และตำนานพื้นบ้าน โดยมีการเรียบเรียงขึ้นใหม่ให้เหมาะสมกับการแสดงละครหุ่น เน้นความเพลิดเพลิน ความสวยงาม น่ารักน่าเอ็นดู

 ในส่วนของเทคนิคศิลปะการเชิด คณะละครหุ่นฮอบบีฮัท ยังคงใช้หลักของการเชิดหุ่นกระบอกไทยเป็นหลัก นั่นคือ การกล่อมตัว และการกระทบตัวตามจังหวะ แต่มีการประยุกต์ปรับลีลาให้ง่ายขึ้น โดยลดความเป็นแบบแผนของท่ารำลงไป ส่วนท่าฟ้อนรำได้มีการปรับให้ลีลาการเชิดท่าฟ้อนรำของหุ่นมีลักษณะเนิบนาบตามแบบทางเหนือ ซึ่งมีท่ารำที่อิสระ ไม่ตายตัว แต่คงไว้ด้วยท่าอากัปกริยา เพื่อสื่ออาการและความรู้สึกของหุ่น ทำให้การเคลื่อนไหวของหุ่นมีชีวิตจิตใจ

 การเรียนรู้ถึงการถ่ายทอดอารมณ์อันละเอียดอ่อนโดยผ่านทักษะของผู้เชิดหุ่นที่ต้องอาศัยมือและหัวใจ สร้างสรรค์หุ่นตุ๊กตาซึ่งทำจากเศษไม้เศษผ้า ให้มีชีวิตขึ้นมาโลดแล่นตามจินตนาการ มีส่วนสำคัญเป็นอย่างยิ่งในการส่งเสริมให้เยาวชนมีความสนใจ มีความรักที่จะเรียนรู้ศิลปะและวัฒนธรรมของท้องถิ่น โดยไม่รู้สึกว่าศิลปะละครหุ่นของไทยเป็นสิ่งน่ากลัว น่าเกรงขาม หรือเป็นของโบราณล้าสมัยอีกต่อไป...