มุมมองใหม่-“เสอเพลอโมเดล”จ.อุดรธานีต้นแบบของจริงประชาชนร่วมพัฒนาการศึกษา | คมชัดลึก

 เมื่อประมาณเดือนพฤศจิกายน 2552 เพียงชั่วเวลาไม่ถึง 1 ปี ที่ท้องถิ่นและชาวบ้านเสอเพลอเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาคนอย่างจริงจัง เกิดการเปลี่ยนแปลงชัดเจนและมากมายที่นี่ ไม่เพียงตัวนักเรียนที่เปลี่ยนแปลงในทางดีขึ้น ชาวบ้านและชุมชนเสอเพลอกว่า 3,000 ครัวเรือน ก็เปลี่ยนแปลงเช่นกัน

 โรงเรียนใน ต.เสอเพลอ มีอยู่ทั้งหมด 6 โรงเรียน ซึ่งก็เป็นเหมือนโรงเรียนในตำบลห่างไกลอื่นๆ  ที่ไม่ค่อยได้รับความนิยมจากผู้ปกครอง ต้องถูกทิ้งให้ยืนอยู่บนงบประมาณที่ได้รับจากกระทรวงศึกษาธิการ ความช่วยเหลือจากท้องถิ่นและคนในชุมชนเอื้อมมือเข้ามาในระดับต่ำ ยกเว้นโรงเรียนที่ผู้บริหารสนิทสนมกับผู้บริหารองค์กรปกครองท้องถิ่น (อปท.) จึงจะได้รับความช่วยเหลือที่ชัดเจนและพิเศษกว่าที่อื่นๆ ทั้งๆ ที่การสนับสนุนจากท้องถิ่นและชุมชน เป็นพลังยิ่งใหญ่ที่สุดในการพัฒนาท้องถิ่น

 หลังจากออกแบบพิมพ์เขียวเสร็จ ผอ.ชลำ ดึง 3 ประสาน คือ อบต.เสอเพลอ สพท.อุดรธานี เขต 2 และโรงเรียน ร่วมลงนามในบันทึกความร่วมมือ(เอ็มโอยู) ด้านการศึกษาเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2552 และเริ่มขับเคลื่อน เสอเพลอโมเดล ดำเนินการตามอย่างเต็มที่ในเดือนพฤศจิกายนปีเดียวกัน โดยมีข้อตกลงกันว่า ภารกิจใคร ก็จะต้องวางแผน ดำเนินการ หางบประมาณเอง ที่สำคัญ จะมีการประเมินการทำงานของแต่ละหน่วยงาน แล้วรายงานผลการดำเนินการให้ประชาคมทราบ ทั้งนี้ เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาคมรับรู้และร่วมกำกับตรวจสอบการทำงานของ 3 ประสาน

 ผลการขับเคลื่อน เสอเพลอโมเดล เกิดกระแสการมีส่วนร่วม การร่วมมือร่วมแรงกัน ให้ชาวบ้านได้เห็นเป็นตัวอย่าง ทำให้เกิดเป็นค่านิยมการมีส่วนร่วมขึ้นในหมู่ชาวบ้านเสอเพลอ ชาวบ้านเริ่มสนใจและขวนขวายเข้ามาดูแลชุมชนของตัวเอง ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ การที่ชาวเสอเพลอจัดตั้งอาสาสมัครการศึกษา ทำหน้าที่กำกับดูแลพฤติกรรมเด็กในชุมชน โดยกำหนดให้มีอาสาสมัคร 1 คน ต่อ 20 ครัวเรือน ปัจจุบันอาสาสมัครการศึกษาของเสอเพลอมีทั้งหมด 190 คน และเติบโตอย่างเป็นระบบ มีการประชุมสรุปการทำงานทุก 2 เดือน สามารถลดปัญหาพฤติกรรมเยาวชนได้มาก

 นอกจากนั้น ชาวบ้านเสอเพลอที่เป็นครูเกษียณ ยังอาสามีส่วนร่วมช่วยโรงเรียน โดยขอเป็นครูสอนให้ฟรี ปัจจุบันมีชาวบ้านที่คุณสมบัติพร้อม มาเป็นครูภูมิปัญญาที่โรงเรียนทั้ง 6 แห่งใน ต.เสอเพลอ ถึง 25 คน ช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนครูที่โรงเรียนประสบมาตลอด

 กลับเข้ามาสู่โรงเรียน การจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมส่งผลโดยตรงต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการพัฒนาเด็ก ผอ.ชลำ เล่าว่า แต่ก่อนโรงเรียนเป็นผู้กำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของเด็กเอง โดยยึดโยงกับนโยบายกระทรวง แต่ผู้ปกครองไม่เคยรู้เรื่องราวนี้ ไม่รู้การบ่มเพาะของโรงเรียนมีอะไร   แต่ปัจจุบัน จะเปิดโอกาสให้ชาวบ้านร่วมกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของเด็ก  ผู้ปกครองได้รับรู้ด้วย จึงสามารถช่วยครูบ่มเพาะเด็กได้อีกแรง อย่างเช่น ชาวบ้านออกความเห็นว่า ต้องการให้เด็กในตำบลมีสัมมาคารวะ ชุมชนก็จะช่วยกันดูแลพฤติกรรมของเด็กยามที่อยู่นอกโรงเรียน จนทุกวันนี้ เด็กเสอเพลอไม่อายที่จะยกมือไหว้ผู้ที่อาวุโสกว่าเหมือนในอดีต เป็นการเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัด

 ในส่วนของการเรียน ผอ.ชลำ บอกว่า ครูๆ มั่นใจว่า คะแนนเอ็นทีและคะแนนโอเน็ตในปีการศึกษานี้ จะเพิ่มขึ้นร้อยละ 5 อย่างแน่นอน เพราะครูมีเวลาให้แก่การสอนเต็มที่ เนื่องจากครูไม่ต้องมารับผิดชอบภารกิจอื่นๆ เหมือนในอดีต การทำเอ็มโอยูกับทุกภาคส่วนได้ส่งผู้ช่วยที่เหมาะสมมารับผิดชอบงานต่างๆ แทน อย่างเช่น งานดูแลอาคารสถานที่ ถูกกำหนดให้เป็นภารกิจของ อบต. รวมทั้งงานดูแลสุขอนามัยเด็กก็เช่นกัน ระบุในเอ็มโอยูชัดเจนว่า อบต.ต้องดูแลสุขอนามัยเด็กในตำบล ไม่ให้มีเด็กที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์เกิน 2 คน เพราะฉะนั้น เป็นหน้าที่ อบต.ต้องขวนขวายจัดหาอาหารกลางวัน นม มาให้เด็กเองไม่ต้องให้ครูกลุ้มใจอีก

 ผอ.ชลำ ทิ้งท้ายว่า แม้จะยังไม่ครบปีตามกำหนดประเมินผลที่ระบุในเอ็มโอยูแต่อย่างน้อย ตอนนี้ก็เกิดการเปลี่ยนแปลงหลายอย่างในทางที่ดีขึ้นใน ต.เสอเพลอแล้ว โรงเรียนทั้ง 6 แห่งก็เริ่มกลับมาเป็นที่ยอมรับของผู้ปกครอง และเชื่อมั่นว่า ปีการศึกษาหน้านักเรียนจะเพิ่มขึ้น เพราะชาวบ้านในตำบลที่เคยส่งลูกหลานออกไปเรียนนอกพื้นที่ เปลี่ยนใจให้เรียนในโรงเรียนในตำบลแทน

 ที่สำคัญ กระแสการมีส่วนร่วมที่แท้จริงได้เบ่งบานในประชาคมเสอเพลอแล้ว และเป็นการมีส่วนร่วมที่เป็นระบบ เป็นรูปธรรม มีขั้นตอนการดำเนินการ วัดประเมินผลได้จริง สำหรับเสอเพลอในวันนี้ พูดได้เต็มมากว่า All For Education หรือพลังที่ยิ่งใหญ่จากทุกภาคส่วนร่วมด้วยช่วยจัดการพัฒนาคน เพื่อนำไปสู่การพัฒนาท้องถิ่น ติดต่อขอรายละเอียดเสอเพลอโมเดล ได้ที่ 08-1536-5719