รวมกลุ่มจักสานงาน"หัตถกรรม" ต่อยอดปัญญาผู้เฒ่า"บ้านเขวา" | คมชัดลึก

 ลุงสถิต ประธานกลุ่มเล่าว่า การรวมกลุ่มของผู้สูงอายุเริ่มขึ้นเมื่อต้นปี 2553 ที่ผ่านมา ปัจจุบันมีสมาชิก 11 คน ซึ่งทุกคนมีอาชีพหลักคือทำไร่ ทำนา หลังฤดูเก็บเกี่ยวไม่มีอะไรทำ จึงคิดรวมกลุ่มผลิตเครื่องจักสานเน้นผลิตภัณฑ์ใช้ในครัวเรือนที่มีเอกลักษณ์เป็นของท้องถิ่น โดยใช้ไม้ไผ่จากหัวไร่ปลายนาของสมาชิกเป็นวัตถุดิบ ซึ่งแต่ละคนต่างมีความสามารถด้านจักสานมายาวนานกว่า 40 ปี ขณะที่ผู้สูงอายุทุกคนจะแบ่งหน้าที่กันทำ วัย 60-65 ปี จะไปตัดไม้ไผ่ และแบกไม้ไผ่มาให้ ที่เหลือก็จะผ่า ทำให้เป็นเส้น เป็นแฉก เป็นริ้วเพื่อความสะดวกในการสาน

 "ผลิตภัณฑ์ที่กลุ่มผลิต จะมีพ่อค้าแม่ค้ามารับซื้อถึงที่ ราคาเริ่มตั้งแต่ 50-2,000 บาท ซึ่งรายได้จากการขายก็จะหักส่วนหนึ่งเป็นค่าต้นทุนในการเพาะกล้าไม้ไผ่เพื่อนำมาปลูกทดแทนไม้ไผ่ที่ถูกตัดไป เพื่อเป็นการลดต้นทุนวัตถุดิบด้วย" ลุงสถิต แจง

 ด้านลุงพัน บุราณ วัย 79 ปี รองประธานกลุ่ม เสริมถึงขั้นตอนการจักสานว่า เริ่มจากเตรียมวัสดุคือไม้ไผ่ นำมาผ่า แล้วทำให้เป็นเส้น ที่เรียกว่า จักตอก จากนั้นนำตอกมาสานเป็นลวดลาย ส่วนจะสานลายใดนั้นขึ้นอยู่กับความเหมาะสมในการใช้สอย ซึ่งมีด้วยกัน 3 วิธี คือสานด้วยวิธีสอดขัด สานด้วยวิธีสอดขัดด้วยเส้นทแยง สานด้วยวิธีขดเป็นวง ต่อด้วยการถักซึ่งเป็นกระบวนการประกอบที่ช่วยให้ผลิตภัณฑ์จักสานนั้นสมบูรณ์ เช่น ถักขอบ ถักหู ภาชนะ เป็นต้น ซึ่งการถักส่วนมากจะเป็นการเสริมความแข็งแรงของโครงสร้างภายนอก เช่น ขอบ ขา ปาก ก้น ของเครื่องจักสานและเป็นการเพิ่มความสวยงามไปด้วย

 ผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานของกลุ่มมีกว่า 50 ชนิด ได้แก่ กระบุง กระจาด ตะกร้อ บุ้งกี๋ หลัว ตะกร้า เข่ง รวมทั้งเครื่องจักสานที่ใช้เป็นเครื่องตวง เครื่องใช้ในครัวเรือน เครื่องใช้เป็นประกอบอาคารบ้านเรือน เครื่องจับดักสัตว์และขังสัตว์น้ำ เช่น ลอบ สุ่ม ไซ กระบัง กระจู้ กระชัง ตะข้อง ตะแกรง จั่น ฯลฯ

 "แต่ละวันสามารถขายสร้างรายได้ให้สมาชิกกลุ่มเฉลี่ยต่อคนไม่ต่ำกว่าวันละ 100-200 บาท ถือว่าเป็นการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีรายได้พอเลี้ยงชีพในยามแก่ชรา" รองประธานกลุ่ม เล่า

 ทั้งนี้ ล่าสุดกลุ่มต้องการจะถ่ายทอดความสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น จึงใช้ที่ทำการกลุ่มเปิดเป็นโรงเรียนสอนจักสานให้เยาวชน ประชาชน ผู้สูงวัย เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้อย่างเป็นรูปธรรม เป็นการสร้างอาชีพ รวมทั้งร่วมสืบทอดภูมิปัญญาที่เป็นเอกลักษณ์ประจำท้องถิ่น โดยได้รับงบสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาการเมืองภาคพลเมืองสถาบันพระปกเกล้า ขณะนี้อยู่ระหว่างการเปิดสอน ซึ่งหากผู้สนใจต้องการส่งลูกหลานเรียนรู้ภูมิปัญญาชาวบ้าน สามารถมาฝึกหัดได้โดยทางกลุ่มขอคิดค่าวิชาเพียงชั่วโมงละ 1 บาทเท่านั้น

"ชยานนท์  ปราณีต"