
ด้วยแรงแห่งรัก...โพธาราม
2 กันยายนของทุกปีเป็นวันชาติเวียดนาม เป็นวันประกาศเอกราชจากฝรั่งเศสเมื่อ 2 กันยายน 2488 วันที่ โฮ จิ มินห์ ผู้นำกองกำลังรักชาติยืนยันว่า ...สำหรับมนุษยชาติ ไม่มีสิ่งใดสำหรับไปกว่าเอกราชและอิสรภาพ... ลึกลงไปกว่านั้น แนวคิดกตัญญูต่อแผ่นดินถิ่นเกิดของลัทธิ
ใจผมหวนคิดถึงเวียดนามขณะทอดน่องท่องไปตามซอกซอยในย่านตลาดเก่า อำเภอโพธาราม ราชบุรี ด้วยความรู้สึกว่าบางแง่มุมของที่นี่มีส่วนคล้าย “ฮอยอัน” เมืองมรดกโลกของเวียดนาม แต่เหนือสิ่งอื่นใด การรวมตัวกันของชาวโพธารามเพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูคุณค่าตลาดไม้เก่าแก่เอาไว้ในนาม “ชมรมอย่าลืม...โพธาราม” ทำให้รู้สึกว่าสำนึกรักบ้านเกิดส่งกลิ่นหอมกรุ่นกำจายไม่แพ้ที่เวียดนามเลย ผมไม่ลังเลที่จะยกให้ชื่อชมรมนี้ทรงอิทธิพลต่อจิตใจผู้มาเยือนเป็นที่สุด คนที่นี่รักบ้านเกิด แล้วถ้าทุกคนในโลกนี้รักบ้านเกิด เชื่อว่าสงครามและความขัดแย้ง แก่งแย่ง...จะไม่มีวันเกิด เพราะต่างตระหนักว่า เรารักบ้านเราเพียงใด เขาย่อมรักบ้านเขาเพียงนั้น
มีหลักฐานว่า โพธารามเป็นบ้านเป็นเมืองริมน้ำแม่กลองมาแต่ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา ประกอบด้วยนานาชาติพันธุ์ ปรากฏเป็นคำคล้องจองว่า “คนไทยอยู่ลุ่ม กลุ่มลาวอยู่ดอน ชนมอญอยู่ริมน้ำ ชาวจีนอยู่ตลาด” ถึงสมัยพระพุทธเจ้าหลวง รัชกาลที่ 5 มีความในบันทึกพระราชหัตถเลขา เปรียบเทียบตลาดโพธารามกับตลาดสำเพ็งว่ามีความยาว และมีคนอยู่หนาแน่นถึง 40,000 คน ตลาดโพธารามจึงเก่าแก่เกินกว่า 100 ปี ความเป็นเมืองท่าและชุมทางการค้าริมฝั่งแม่กลองที่คึกคักมานาน ทำให้ตลาดเก่าในเขตเทศบาลโพธารามเต็มไปด้วยกลุ่มอาคารไม้เก่าแก่ฝีมือช่างพื้นถิ่นที่มีเอกลักษณ์ เปี่ยมเสน่ห์ เห็นได้จากช่องลม เชิงชาย บันไดไม้ ระเบียงบ้าน ชวนให้หลงใหล อยู่รายรอบ “วิกครูทวี” โรงหนังไม้เก่าแก่กว่ากึ่งศตวรรษ ซึ่งถือเป็นศูนย์กลางของชุมชน
แต่ครั้นเมื่อคลื่นโลกาภิวัตน์พัดพาเอาค่านิยมใหม่มาแทนที่ เสน่ห์โพธารามกลับค่อยๆ ถูกหลงลืม กระทั่งถูกมองว่ารกรุงรัก ล้าสมัย ไร้ค่า ไม่น่าดู กลายเป็นแรงผลักดันให้ลูกหลานโพธารามกลุ่มหนึ่งที่ตระหนักในคุณค่าแห่ง “วิถีโพธาราม” ทั้งศิลปสถาปัตยกรรม วัฒนธรรมประเพณี อาหารการกิน ฯลฯ รวมตัวกันในนาม “ชมรมอย่าลืม...โพธาราม” ที่มี อภิชาต ศิริอุดมเศรษฐ นักเขียน นักเดินทางเป็นหัวเรือใหญ่ รณรงค์อนุรักษ์ย่านตลาดเก่าโพธารามให้มีเสน่ห์ชวนมอง แล้วเชื้อเชิญผู้คนต่างถิ่นให้มาเยือน ภายใต้แนวคิด “วันวานคืออนาคต” เริ่มตั้งแต่ระดมทุนจัดซื้อมู่ลี่ไม้คลาสสิกมาแทนที่ผ้าพลาสติกบังแดดที่ไม่น่าดู บูรณะบ้านไม้ที่ทรุดโทรม ไปจนกระทั่งฟื้นฟูประเพณีลอยกระทงสายของชาวมอญลุ่มน้ำแม่กลองให้มีชีวิตชีวาขึ้นมาอีกครั้ง พร้อมๆ กับการจัดกิจกรรมตลาดย้อนยุค เพื่อยืนยันต้นทุนอันแข็งแกร่งของโพธาราม คือการเป็นแหล่งของอร่อยสารพัน ไม่เพียงแต่เต้าหู้ดำ ไชโป๊วหวาน ที่ขึ้นชื่อมานานแล้ว
ซึ่งวันเสาร์ที่ 2 ตุลาคมที่จะถึงนี้ ตลาดเก่าโพธาราม จะกลับมาคึกคักอีกครั้ง ในงานเปิดนิทรรศการภาพถ่ายชุด “โพธาราม...ลืมไม่ลง คงไม่ลืม” ที่กลุ่มสห+ภาพ ชุมชนคนถ่ายภาพ มาบันทึกไว้ด้วยจิตอาสาเพื่อสนับสนุนแนวคิดของชมรมอย่าลืม...โพธาราม โดยบอกผ่านภาพถ่ายให้สังคมรับรู้ว่าตลาดเก่านอกจากจะไม่มีวันตายแล้ว ยังสวยคลาสสิกเพียงใด และเพื่อส่งมอบภาพชุดนี้ไว้เป็นสมบัติของชุมชนอย่างยั่งยืน แต่ไม่ใช่มีแต่การแสดงภาพ ทางชมรมฯ ยังจับมือกับเทศบาลเมืองโพธาราม จัดตลาดย้อนยุค อวดของอร่อย รอบๆ วิกครูทวี ส่วนภายในวิกมีการแสดงทั้งแบบพื้นบ้านและร่วมสมัย โดยเฉพาะที่ไม่น่าพลาด คือการเชิดหนังใหญ่ คณะศิษย์วัดขนอน และมินิคอนเสิร์ต “ศุ บุญเลี้ยง” ปิดท้ายด้วยฉายหนังเพลงอมตะตลอดกาล - “มนต์รักลูกทุ่ง” ซึ่งฟิล์มต้นฉบับนั้นถ่ายทำโดย ธีระ แอกะรัต บุตรชายครูทวี เจ้าของวิกไม้คลาสสิกนั่นเอง
ในงานนี้ กลุ่มสห+ภาพ ภายใต้การนำของ จิระนันท์ พิตรปรีชา กวีซีไรต์ผู้รักการถ่ายภาพ ยังเปิด “สตูดิโอย้อนยุคมนต์รักลูกทุ่ง” บริการถ่ายภาพหารายได้สนับสนุนการฟื้นฟูตลาดโบราณ และยังเปิดบริการรับปรึกษาปัญหาสารพันเกี่ยวกับกล้องและการถ่ายภาพ โดยงานจะเริ่มตั้งแต่สิบโมงเช้า ไปจนถึงสองทุ่ม ในบรรยากาศย้อนยุคมนต์รักลูกทุ่ง จึงขอเชิญผู้สนใจไปร่วมงานนี้ใส่เสื้อลายดอกแบบ “จิ๊กโก๋หน้าวิก จิ๊กกี๋ในซอย” แต่มีความคิดทันสมัย ใส่ใจลดโลกร้อน ด้วยการเตรียมถุงผ้าไปใส่ของในงาน เหมือนยุค “ใบตองครองเมือง เฟื่องใช้กระดาษ ดาดด้วยผ้าผืนใหญ่ มู่ลี่ไม้สุดนิยม” ท่านที่สนใจไปร่วมงานนี้ฟรี สอบถามรายละเอียดที่ “ชมรมอย่าลืม...โพธาราม” โทร. 08-9668-5127 หรือคลิกเว็บไซต์สห+ภาพ www.fotounited.net <http://www.fotounited.net>
เรื่อง - ภาพ... "ธีรภาพ โลหิตกุล"



