"ดอนเจ้าปู่" ป่าชุมชนต้นแบบ แหล่งรวมอาหาร "บ้านกุดดุก" | คมชัดลึก

  ณรงค์ สีพุทธา ผู้ใหญ่บ้านกุดดุก หมู่ 3 ต.ทรายมูล ประธานคณะกรรมการป่าชุมชนดอนเจ้าปู่เล่าว่า ป่าดอนเจ้าปู่มีมาพร้อมกับการจัดตั้งหมู่บ้าน โดยอาศัยภูมิปัญญาของบรรพชนที่มองเห็นการใช้ประโยชน์จากป่า เป็นความสำคัญของการดำรงชีวิต พร้อมกับมีศาลปู่ตา ปู่ย่า เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน โดยจะมี “ขจ้ำ” ซึ่งผ่านการคัดเลือกจากชาวบ้านให้เป็นผู้สื่อสารกับผีปู่ ผีย่า ช่วยดูแลเครื่องมือการเกษตรในช่วงฤดูทำนาและดูแลรักษาให้พืชผลทางการเกษตรได้ผลผลิตที่ดี ปัจจุบันมีเนื้อที่ประมาณ 300 ไร่เศษ

 "ป่าแห่งนี้มีพันธุ์ไม้และของป่ากว่า 360 ชนิด ร้อยละ 80 เป็นพันธุ์ไม้ผล พืชอาหาร และเป็นยาสมุนไพร ที่ชุมชนสามารถใช้ประโยชน์ เพื่อเป็นแหล่งอาหารและยารักษาโรค ช่วยให้ประชาชนลดค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน หากคิดเป็นปีจะพบว่าทรัพยากรในป่าชุมชนช่วยลดรายจ่ายให้ชุมชนได้ถึงปีละ 360,000 บาท"

 ณรงค์ เผยถึงการบริหารจัดการป่าชุมชนป่าดอนเจ้าปู่ว่า จะทำงานในรูปของคณะกรรมการ ปัจจุบันมีคณะกรรการรวมทั้งสิ้น 11คน ที่ปรึกษา 3 คน คือ พ่อสีลา แก้วนนเฮ้า เป็นขจ้ำ และผู้ทรงวุฒิอีก 2 คน คือนายคล้าย ราชเสนา และนายประยงค์ แก้วบุญเรือง โดยใช้หลักการสร้างความศรัทธา มีภราดรภาพ โดยใช้ภูมิปัญญาของชาวบ้าน ซึ่งตั้งเป้าหมายที่จะเป็นป่าอาหารให้ชุมชน สร้างจิตสำนึก ผนึกกำลังรักษา แหล่งเรียนรู้สู่ปัญญา มรดกเลอค่าอนุชน เป็นธนาคารอาหาร ทำให้อยู่ดีมีสุขไร้ปัญหา พร้อมสืบสานเยาวชนรักษ์ป่าไว้ตลอดไป

 "ขณะนี้มีการจัดตั้งกลุ่มเยาวชนรักษ์ป่าชุมชนดอนเจ้าปู่ เพื่อสร้างจิตสำนึกรักและหวงแหนป่าให้แก่เด็ก มีการเลือกประธาน รองประธาน เลขานุการ คณะทำงานประสานของกลุ่มและยังมีการจัดตั้งมัคคุเทศก์น้อยรักป่าชุมชนดอนเจ้าปู ซึ่งเป็นลูกหลานของคนในชุมชน มีการอบรมใช้บทเพลงสรภัญญะป่าชุมชนดอนเจ้าปู่ มีเนื้อหาที่กินใจ ให้ช่วยกันปกปักรักษาป่า และเห็นถึงประโยชน์จากการอนุรักษ์ป่า"

 ประลอง ดำรงไทย ผู้อำนวยการสำนักจัดการป่าชุมชนกรมป่าไม้ กล่าวว่า ป่าชุมชนดอนเจ้าปู่เป็นต้นแบบของการบริหารจัดการป่าไม้ตามนโยบายของรัฐบาลและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) ที่ต้องการส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนและเน้นเครือข่ายของทุกภาคส่วน ตามแนวที่เรียกว่า “บวร” คือประกอบด้วย บ.คือ บ้าน ว. คือ วัด และ ร. คือ โรงเรียน เข้าร่วมในการสร้างจิตสำนึกร่วมกันในการดำเนินงานอนุรักษ์และจัดการการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติเป็นไปอย่างสมดุล และสอดคล้องต่อแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน

 ส่วนการดำเนินการจัดตั้งป่าชุมชนในขณะนี้แม้พระราชบัญญัติป่าชุมชนยังไม่ผ่านการเห็นชอบจะสภาผู้แทนราษฎร แต่กรมป่าไม้ก็ใช้ระเบียบและกฎหมายของกรมป่าไม้ที่อยู่สามารถอนุมัติจัดตั้งเป็นป่าชุมชนได้ โดยขณะนี้ได้รับอนุมัติการจัดตั้งทั่วประเทศแล้วกว่า 7,900 แห่ง คิดเป็นพื้นที่ป่ากว่า 2.8 ล้านไร่ โดยกรมป่าไม้ได้ให้เงินอุดหนุนในการบริหารจัดการเมื่อเริ่มเข้าโครงการจำนวน 7 หมื่นบาท โดยให้คณะกรรมการบริหารของป่าชุมชนนำไปดำเนินการบริหารจัดการด้านอนุรักษ์และฟื้นฟู

 จากการร่วมแรงร่วมใจของคนในชุมชนบ้านกุดดุก ส่งผลให้ป่าแห่งนี้ได้รับรางวัลดีเยี่ยมด้านป่าชุมชนแหล่งอาหารสมบูรณ์ พร้อมโล่ประกาศเกียรติคุณจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็น “ป่าชุมชนที่กินได้ทุกตารางนิ้ว” ในโครงการกล้ายิ้ม “คนรักษ์ป่า ป่ารักชุมชน ประจำปี 2552 นับเป็นแบบอย่างการรักษาป่า สร้างคุณค่าให้สังคมมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืนต่อไป

"สุรัตน์ อัตตะ"