ลดความสูญเสียจาก...โรคอุจจาระร่วง | คมชัดลึก

 สาเหตุของโรคอุจจาระร่วงประมาณร้อยละ 50 เกิดจากเชื้อไวรัสโรต้า อีกทั้งยังเป็นสาเหตุสำคัญของการต้องนอนรักษาในโรงพยาบาลถึงร้อยละ 43 เนื่องจากเกิดภาวะขาดน้ำรุนแรง "ไวรัสโรต้า" ขึ้นชื่อว่าเป็นสาเหตุให้เด็กทั่วโลกเสียชีวิตกว่า 5 แสนรายต่อปี
 เชื้อไวรัสโรต้าติดต่อได้โดยการกินอาหารและดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ ไวรัสชนิดนี้มีความทนทานสูงต่อภาวะแวดล้อมนอกร่างกาย อยู่ที่อุณหภูมิห้องได้นานหลายเดือน เช่น ติดอยู่ที่ของเล่นของใช้ แม้กระทั่งผ้าเช็ดมือ ผ้าเช็ดตัว เชื้อนี้อยู่ได้นานเป็นหลายสัปดาห์ และค่อนข้างทนต่อการทำลายด้วยยาฆ่าเชื้อ โดยเฉพาะสถานที่เด็กเล็กอยู่รวมกันในที่จำกัด เช่น โรงเรียนอนุบาล สถานรับเลี้ยงเด็ก ผู้เลี้ยงใช้ของร่วมกัน จะทำให้เชื้อแพร่กระจายได้ง่าย  
 การแพร่กระจายของไวรัสชนิดนี้รวดเร็วเมื่ออากาศแห้งและเย็น ลักษณะการกระจายของเชื้อคล้ายกับไวรัสระบบทางเดินหายใจ ที่ผ่านทางช่องคอและจมูก ทำให้เชื้อนี้ติดต่อทางระบบหายใจได้ การติดต่อยังเกิดง่ายระหว่างสมาชิกในครอบครัวเดียวกัน โดยผู้ใหญ่สามารถติดเชื้อได้จากเด็กที่ป่วย แต่มักไม่แสดงอาการ เชื้อจะถูกขับออกมากับอุจจาระ ทำให้เกิดการเจ็บป่วยด้วยอาการอุจจาระร่วง ดังนั้นการป้องกันการติดเชื้อโดยอาศัยหลักสุขอนามัยที่ดีนั้นอาจไม่ได้ผลเท่าที่ควร
 ขอเตือนผู้ปกครองหรือผู้ที่ดูแลเด็กเล็กว่า “หลังจากได้รับเชื้อ 1-2 วัน เด็กเล็กจะอาเจียน มีไข้ ถ่ายเหลว 7-8 ครั้งต่อวัน อาการอาจเรื้อรังนาน 9 วันถึง 3 สัปดาห์ ซึ่งการถ่ายเหลวเป็นเวลานาน ทำให้เด็กขาดน้ำและเกลือแร่มาก ควรรีบพาเด็กส่งโรงพยาบาลทันที
 สำหรับประเทศไทย จากการศึกษาของ พญ.ชุลีพร จิระพงษา เมื่อปี พ.ศ.2545 มีผู้ป่วย 5.6 หมื่นรายต่อปี และมารับการตรวจรักษาแบบผู้ป่วยนอกอีก 1.31 แสนต่อปี
 การรักษาเป็นการรักษาตามอาการ ให้ยาลดไข้ ให้สารน้ำเกลือแร่ทางปาก ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง อาเจียนมากจนกินไม่ได้ มีการสูญเสียน้ำและเสียดุลเกลือแร่ในร่างกายมาก จำเป็นต้องให้น้ำเกลือเข้าทางหลอดเลือดดำ และเข้านอนรักษาในโรงพยาบาล
 เพื่อลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อไวรัสโรต้า ควรเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน ดูแลรักษาสุขอนามัยอย่างเคร่งครัด ทำความสะอาดข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ให้สะอาดเสมอ งดเว้นการพาเด็กเล็กไปในสถานที่ซึ่งมีโอกาสติดเชื้อได้ง่าย และการป้องกันด้วยวัคซีน
 องค์การอนามัยโลกกำหนดให้มีการให้วัคซีนเพื่อป้องกันไวรัสโรต้า เพราะถือว่าเป็นเชื้อโรคที่พบในเด็กที่สำคัญอันดับต้นๆ ที่ต้องกำจัดให้หมดไปในหลายประเทศทั่วโลกทั้งในทวีปอเมริกาและยุโรป มีการบรรจุวัคซีนโรต้าลงในแผนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันแห่งชาติ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันต่อโรคอุจจาระร่วงจากไวรัสโรต้าให้แก่เด็กทารกทุกๆ คน เช่นเดียวกับวัคซีนป้องกันโรคพื้นฐาน เพื่อป้องกันเด็กเล็กจากการเจ็บป่วยและเสียชีวิตก่อนวัยอันควร 
ศ.พญ.อุษา ทิสยากร
ภาควิชากุมารเวชศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย