พิชิตปัญหาสัตว์เลี้ยง-ก้อนเนื้อพิศวง ?
คุณหมอค่ะ ดิฉันคลำพบก้อนเนื้อที่หัวเจ้าพลอยค่ะ ไม่ทราบว่าจะเป็นมะเร็งหรือไม่ ? อาหมอครับ แมวของผมมีตุ่มบวมที่เต้านมทั้งสองข้างเลย จะทำอย่างไรดี ? เจ้ายักษ์ เดินขากะเผลก พาไปหาหมอ หมอบอกว่าเป็นมะเร็งกระดูก จริงหรือ ? ฯลฯ
คำถามจากคนรักสัตว์มากมายที่สืบเนื่องมาจากความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับสัตว์เลี้ยงแสนรัก โดยเฉพาะพบบ่อยในหมาที่เจ้าของมีความใกล้ชิด จับต้อง ลูบไล้ตัว ขน ผิวอยู่เสมอ และเมื่อนั้นเขาหรือเธอจะสะดุดมือกับก้อนปุ่มหรือเม็ดอะไรสักอย่างที่ก่อให้สัมผัสผิดไปไม่ราบเรียบ บางครั้งอาจคลำพบเป็นก้อนเนื้อลักษณะและความยืดหยุ่นมือแตกต่างกันไปอยู่ใต้ผิวหนัง หรือฝังตัวลึกลงไปก็ได้ ฯลฯ
สิ่งเหล่านี้สร้างความว้าวุ่นใจให้เจ้าของ เฉกเช่นเดียวกับที่คุณผู้หญิงคลำพบก้อนเนื้อที่ทรวงอกอย่างไรก็คงอย่างนั้น ความวิตกแรกที่ส่วนใหญ่คิดคือ เป็นเนื้อร้ายหรือมะเร็งหรือเปล่า ? หมาเป็นมะเร็งได้ครับ เป็นได้มากเช่นคน มีหลากชนิด ตั้งแต่มะเร็งผิวหนัง มะเร็งปอด มะเร็งตับ มะเร็งมดลูก ฯลฯ
วันนี้ จะพูดถึงก้อนเนื้อระดับผิวหนัง เพราะเป็นเรื่องที่สะดุดมือเจ้าของง่ายและบ่อย ผิดกับมะเร็งที่อื่นซึ่งจะรู้สึกจากมือสัมผัสยากกว่าครับ
การขยายตัวหรือเกิดเป็นก้อนหรือรอยนูนบนผิวหนัง มิใช่ว่าจะบ่งถึงการเป็นมะเร็งหรือเนื้อร้ายเสมอไป อาจเป็นเพียงเนื้องอกธรรมดาที่ไม่ร้ายแรง ไม่แพร่กระจายไปทำอันตรายก็ได้ เริ่มจากผิวเนื้อนูน ปูด อาจเกิดจากอาการภูมิแพ้ บางครั้งเป็นถุงห้อเลือด ซึ่งก็ไม่ใช่เนื้อร้าย จะมีขอบเรียบไม่แข็งนัก บางครั้งอาจใหญ่สักหน่อยหรือมีเนื้อในนุ่มๆ อันเกิดจากไขมันก็เป็นเพียง “ก้อนไขมัน” ใต้ผิวหนัง
กรณีพบก้อนเนื้อชนิดใดที่คุณควรพาเจ้าตูบไปหาหมอก็ต่อเมื่อ ก้อนเนื้อที่พบมีขนาดใหญ่ขยายตัวรวดเร็ว มีอาการเจ็บปวด มีแผลหลุม มีเลือดออก หรือมีขอบขยุกขยิกไม่เรียบแทรกตัวไปในเนื้อเยื่อข้างเคียงใต้ผิวหนัง ฯลฯ ซึ่งคุณต้องเตรียมตัวให้คำตอบคุณหมอเพื่อช่วยการวินิจฉัย ดังนี้
- ก้อนเนื้อเกิดมานานเท่าไหร่แล้ว ?
- ขนาดใหญ่ขึ้นหรือเล็กลงไหม ?
- ก้อนเนื้อติดกับเนื้อเยื่อด้านล่างหรือไม่ ?
- มันขยายใหญ่เร็วไหม ?
- หมาเคยได้รับการกระทบกระเทือน หรือฉีดยาบริเวณนั้นมาก่อนไหม ?
- พบเพียงก้อนเนื้อที่สังสัยนี้เท่านั้น หรือมีสิ่งอื่นร่วมด้วย ?
- หมามีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปไหม เช่น เบื่อหรือไม่กินอาหาร น้ำหนักตัวลดลง อาเจียน ท้องร่วง หรือหมดสติ ฯลฯ
การที่จะบอกว่าเป็นเนื้อร้ายหรือไม่ และเป็นชนิดไหนได้นั้น สัตวแพทย์จะตัดตัวอย่างชิ้นเนื้อออกมาเพื่อส่งไปให้ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็งวิทยาตรวจ และรายงานผลมาให้ ก็จะทำให้รู้อย่างชัดเจน อันเป็นแนวทางในการรักษาอย่างถูกต้องตรงเผงต่อไป เช่น ถ้าเป็นแค่ก้อนไขมัน อาจผ่าตัดออกหรือทิ้งไว้ แต่ถ้าเป็นมะเร็งอาจให้การรักษาควบคู่ทั้งผ่าตัด และใช้ยาที่เรียกว่า “คีโม” เช่นในคนซึ่งมีโอกาสหายได้ครับ
ฉะนั้น คลำเจอก้อนอะไรก็ตาม อย่าตกใจว่าเป็นมะเร็งไปเสียหมด พาไปตรวจให้รู้ชัดเสียก่อน จะไม่สายเกินไปครับ!
ปานเทพ รัตนากร