สัมผัส"ปูไฮโซ"เรียนรู้ป่าคู่เมืองแหล่งท่องธรรมชาติที่บ้านเก๊าเดื่อ | คมชัดลึก

 ในบรรดาแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่ผุดขึ้นราวดอกเห็ดใน จ.เชียงใหม่ "แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติบ้านเก๊าเดื่อ" อ.หางดง นับเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ที่กำลังได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวแนวนี้เป็นอย่างมาก เพราะถือเป็น "ป่าชุมชน" ที่คงความสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของ จ.เชียงใหม่ ทั้งยังมีมรดกจากธรรมชาติไว้คอยต้อนรับผู้ไปเยือนหลากหลายรูปแบบ  

 การเดินทางเข้าสู่บ้านเก๊าเดื่อสามารถเดินทางได้อย่างสะดวกสบายบนถนนลาดยาง ตั้งต้นที่แยกหางดง-สะเมิง มุ่งหน้าไปทาง อ.สะเมิง ผ่านป่าเต็งรังสองฝั่งข้างทางไปอีกประมาณ 14 กิโลเมตร หรือ ไม่เกิน 15 นาที ก็จะเข้าสู่หมู่บ้านเก๊าเดื่อ หมู่ 4 ต.บ้านปง อ.หางดง อันเป็นจุดหมายปลายทาง เมื่อไปถึงจะได้รับการต้อนรับอย่างอบอุ่นจากสมาชิกกลุ่มท่องเที่ยวบ้านเก๊าเดื่อที่รอให้ข้อมูลการท่องเที่ยวและคอยให้บริการอย่างอบอุ่น
 
 นายสมบูรณ์ แก้วมณีรัตน์ ประธานกลุ่มท่องเที่ยวบ้านเก๊าเดื่อ ให้ข้อมูลก่อนท่องธรรมชาติว่าบ้านเก๊าเดื่อมีอายุกว่า 200 ปี เป็นหมู่บ้านที่ห้อมล้อมไปด้วยขุนเขา อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 600 เมตร ด้านตะวันออกคืออุทยานแห่งชาติสุเทพ-ปุย ด้านตะวันตกติดป่าสงวนแห่งชาติออบขาน ชุมชนบ้านเก๊าเดื่อเป็นชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบท มีวิถีชีวิตไม่ต่างจากผู้คนในเมืองแต่ยังคงสามารถรักษาประเพณีวัฒนธรรมดั้งเดิมและการอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างกลมกลืนไปพร้อมกัน 

 ด้วยความสมบูรณ์ของผืนป่าและความหลากหลายของแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ทำให้ที่ผ่านมามีนักท่องป่าแวะเวียนเข้ามาสัมผัสอย่างไม่ขาดสาย แต่การท่องเที่ยวโดยไม่มีการบริหารจัดการพื้นที่กลับกลายเป็นการทำลายธรรมชาติอย่างรู้เท่าไม่ถึงการณ์ คนในชุมชนจึงเกิดแนวคิดในการใช้ประโยชน์จากป่าอย่างยั่งยืนจึงรวมตัวเป็นกลุ่ม ท่องเที่ยวบ้านเก๊าเดื่อให้ชุมชนเข้ามาดูแลผืนป่าแห่งนี้อย่างเป็นระบบ

 การท่องเที่ยวทางธรรมชาติในหมู่บ้านเก๊าเดื่อ ประกอบไปด้วยธรรมชาติที่ยังคงความสมบูรณ์ไม่ถูกรบกวนแม้ความเจริญจะรุกคืบเข้ามาหลายสิบปี ในพื้นที่ยังมีน้ำตกออบหลวงแม่ปาน น้ำตกตาดวังวน น้ำตกตาดเทวา และน้ำตกตาดครก ซึ่งน้ำตกแต่ละแห่งจะมีความสวย ความพิเศษแตกต่างกันตามลักษณะภูมิศาสตร์ โดยเฉพาะน้ำตกตาดครกที่มีความแปลกตาของหินผารูปร่างคล้ายครกคว่ำ รวมถึงดอกเอื้องหรือกล้วยไม้ป่าหลากหลายสายพันธุ์สีสันสวยงามที่กระจายเต็มผืนป่าราวฟาร์มเลี้ยงขนาดใหญ่ตามธรรมชาติ

  นอกจากนี้ "ปูไฮโซ" หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "ปูจว่า"  ยังเป็นไฮไลท์ของหมู่บ้านแห่งนี้ ปูไฮโซเป็นปูท้องถิ่นที่พบเฉพาะบ้านเก๊าเดื่อเพียงแห่งเดียว มีรูปร่างหน้าตาคล้ายกับปูนาทั่วไปแต่จะมีขนาดใหญ่กว่า มีสีน้ำตาลอมแดง อาศัยอยู่ในน้ำเย็นตามซอกหินในน้ำตกและลำธารสาขา ที่ผ่านมาชาวบ้านได้อาศัยปูไฮโซมาประกอบอาหารพื้นถิ่นได้สารพัดเมนู แต่ในระยะหลังการจับปูมาประกอบอาหารแทบไม่มีใครทำเพราะชาวบ้านส่วนใหญ่ ต้องการอนุรักษ์ไว้ ตลอดเส้นทางท่องป่า ยังมีสมุนไพรธรรมชาติหลายชนิดขึ้นอยู่ทั่วไป โดยเฉพาะรางจืด และโด่ไม่รู้ล้ม

 ประธานกลุ่มท่องเที่ยวบ้านเก๊าเดื่อบอกว่า กลุ่มได้จัดเส้นทางท่องป่าศึกษาธรรมชาติไว้ 4 เส้นทาง 4 โปรแกรม ให้เลือกตามระยะทาง เส้นทางแรก คือ เส้นทางออบหลวงแม่ปาน ระยะทางไปกลับ 5 กิโลเมตร, เส้นทางตาดครก-ผาเงิบ ไปกลับประมาณ 5  กิโลเมตร, เส้นทางตาดครก-ออบหลวงแม่ปาน ระยะทางไปกลับ 7 กิโลเมตร และเส้นทางการเรียนรู้ภูมิปัญญาวิถีชาวบ้าน ที่จะมีปราชญ์ท้องถิ่นถ่ายทอดภูมิปัญญาในการทำกระบอกน้ำและช้อนไม้ไผ่ สาธิตเพาะกล้าไม้ สัมผัสป่าชุมชนรักษ์สิ่งแวดล้อม และการทำอาหารด้วยหม้อดินบนเตาภูมิปัญญาพื้นบ้าน เป็นต้น

 ทุกเส้นทางจะมีไกด์ท้องถิ่นที่ผ่านการอบรมจากสถาบันการท่องเที่ยวโดยชุมชน คอยบอกเล่าถึงความเป็นมา ความสำคัญ ความมหัศจรรย์ของป่า และการจัดการป่าของชุมชนและทั้ง 4 เส้นทาง นักท่องเที่ยวจะได้รับการบอกเล่าถึง เรื่องผัก สมุนไพรพื้นบ้าน พร้อมสมุนไพรเพื่อสุขภาพ และยังได้รับประทานอาหารกลางป่าท่ามกลางธรรมชาติ ซึ่งไกด์ท้องถิ่นจะทำอาหารจากกระบอกไม้ไผ่ มีทั้งเมนูต้มปลาสมุนไพร ไข่ป่าม และน้ำพริก โดยเลือกสรรวัตถุดิบจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติตามฤดูกาล นอกจากนี้จะได้สัมผัสวิถีชีวิตของคนในชุมชนด้วยการตกปูไฮโซโดยใช้เหยื่อติดปลายกิ่งไม้ตกไปในซอกหินน้ำตกเพิ่มสีสันและความสนุกสนานให้แก่การเดินทางได้เป็นอย่างดี

 ประธานกลุ่มท่องเที่ยวบ้านเก๊าเดื่อ บอกว่า การเข้ามาจัดการท่องเที่ยวของชุมชนมีเป้าหมายหลักเพื่ออนุรักษ์ ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ ทั้ง ดิน น้ำ ป่า และสิ่งแวดล้อม ให้มีอยู่มีใช้อย่างยั่งยืนโดยใช้การท่องเที่ยวโดยชุมชนเป็นกลไกสร้างความตระหนักให้คนในชุมชนมีสำนึกรักษ์บ้านเกิดและมีส่วนร่วมในการรักษาทรัพยากรธรรมชาติ  

 ใครที่อยากรู้ว่าความเจริญของชุมชนอยู่ร่วมกับป่าที่สมบูรณ์ได้อย่างไร ต้องหาโอกาสแวะเวียนมาพิสูจน์ด้วยตัวเองที่ บ้านเก๊าเดื่อ แห่งนี้ !

เอกพงศ์ ประดิษฐ์พงษ์