รู้ไหม...มี "หนี้สิน" ตายไปแล้วใครรับกรรม เหตุหนี้ไม่ตายตาม | คมชัดลึก

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1600 บัญญัติว่า กองมรดกของผู้ตายได้แก่ทรัพย์สินทุกชนิดของผู้ตาย ตลอดทั้งสิทธิหน้าที่และความรับผิดต่าง ๆ

 

มรดก เกิดขึ้นเมื่อ บุคคลถึงแก่กรรม และมรดกของบุคคลนั้น จะตกทอดถึงทายาททันที ทั้งทรัพย์สิน สิทธิ หน้าที่และความรับผิดโดยทรัพย์สิน 

สิทธิ หน้าที่และความรับผิดที่เกิดขึ้นพร้อมกันเนื่องจากความตายของเจ้ามรดก คือ ทรัพย์สินทุกชนิดของผู้ตายที่มีอยู่ก่อนถึงแก่ความตาย รวมถึงสิทธิผูกพันในสังหาริมทรัพย์และอสังหาริมทรัพย์ สิทธิและหน้าที่ เช่น หน้าที่ในการ "ชำระหนี้" ให้แก่เจ้าหนี้ และความรับผิดต่าง ๆ เช่น การผิดสัญญาและการละเมิด เป็นต้น ทั้งหมดเรียกรวมกันว่า กองมรดกของผู้ตาย

 

สรุปก็คือ "หนี้" เป็นมรดก  ดังนั้นหน้าที่ในการ "ชำระหนี้" คืนให้แก่เจ้าหนี้ แม้ว่าเจ้ามรดกจะเสียชีวิตไปแล้วก็ยังมีอยู่  ภาระจึงตกแก่ทายาทผู้รับมรดก 

แล้วทายาทจะต้อง"ชำระหนี้" เท่าไหร่ ต้องชำระหนี้จำนวนทั้งหมดเลยหรือไม่ แล้วถ้าเงินที่มีไม่พอจ่ายจะทำอย่างไร เมื่อเจ้ามรดกผู้ตายมี "หนี้สิน" ในจำนวนที่มากกว่าทรัพย์มรดก 

หลัก คือ ทายาทไม่ต้องรับผิดชอบชำระ "หนี้สิน"เกินกว่าทรัพย์มรดกที่ทายาทได้รับ และหากผู้ตายมีแต่หนี้สิน และไม่มีทรัพย์มรดกเลย ทายาทก็ไม่ต้องรับผิดชอบในหนี้สินนั้น

 

แต่หากมีทรัพย์มรดกเกินกว่าหนี้สิน ทายาทต้องชดใช้หนี้สินที่มีทั้งหมดก่อน จากนั้นจึงค่อยนำมรดกมาแบ่งกัน
 

 

ยกตัวอย่างเช่น นาย ก. เป็นบิดาของ นาย ข. หากนาย ก. ตายไป นาย ข. ซึ่งเป็นลูกก็จะเป็นทายาทตามกฏหมาย(ยกเว้นว่ามีพินัยกรรมเป็นอย่างอื่น) 

 

ปรากฏว่า นาย ก. เป็น "หนี้" อยู่ 500,000 บาท แต่ทิ้งมรดกไว้ให้กับนาย ข. เพียงแค่ 300,000 บาท แสดงว่า นาย ข. ก็จะชำระหนี้ได้เพียงแค่ 300,000 บาท ส่วนอีก 200,000 บาท ก็ถือว่าเป็นหนี้สูญไป แต่กลับกันหากนาย ก. ทิ้งมรดกไว้ที่ 1,000,000 บาท นาย ข.ก็ต้องเอาเงินนี้ไปจ่ายหนี้ก่อน 500,000 บาท ส่วนที่เหลือ 500,000 บาท ก็ตกเป็นมรดกของนาย ข. ไป

 

ทั้งนี้เจ้าหนี้ต้องฟ้องทายาทให้ชำระหนี้ภายในกำหนด 1 ปี นับแต่เจ้าหนี้ได้ทราบหรือควรทราบถึงความตายของเจ้ามรดก หรือภายในกำหนด 10 ปี นับแต่เจ้ามรดกถึงแก่ความตาย และต้องฟ้องทายาททุกคน จะฟ้องเพียงคนใดคนหนึ่งไม่ได้

ส่วนทายาทที่มีสิทธิรับมรดก มี 2 ประเภท ได้แก่

 

1.ทายาทโดยพินัยกรรม คือ ทายาทที่มีสิทธิรับมรดกตามที่ผู้ตายกำหนดไว้ในพินัยกรรม

 

 2.ทายาทโดยธรรมคือ ทายาทที่มีสิทธิรับมรดกตามกฎหมาย มี 6 ลำดับ แต่ละลำดับมีสิทธิรับมรดกก่อนหลัง ดังต่อไปนี้

(1) ผู้สืบสันดานคือลูก

 

(2) บิดามารดา

 

(3) พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน

 

(4) พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน

 

(5) ปู่ ย่า ตา ยาย

 

(6) ลุง ป้า น้า อา

 

ทั้งนี้คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ ก็เป็นทายาทโดยธรรมของผู้ตายด้วย โดยมีลำดับชั้นเท่ากับผู้สืบสันดาน

 

ดังนั้น เวลาที่รับมรดกมา ต้องเข้าใจไว้ว่าจะต้องรับภาระ "หนี้สิน" ของผู้ตายมาด้วย ทายาทจึงควรตรวจสอบให้ชัดเจนว่ามรดกที่ได้เป็นทรัพย์สิน และหนี้สินอะไรบ้าง 

 

นอกจากนี้ขอแนะนำด้วยว่าหากมีหนี้ก็ควรจะต้องบอกคนในครอบครัวหรือทายาทได้ทราบไว้ด้วย เพื่อที่จะได้ไปชดใช้เจ้าหนี้ให้เรียบร้อย และจะได้ไม่เป็นปัญหาเมื่อแบ่งมรดกไปแล้ว  อย่าให้ความตายของเราเป็นการซ้ำเติมคนที่อยู่ข้างหลังเลย