
ยูคาลิปตัสไม้โตเร็ว
เมืองไทยเคยมีป่าไม้อุดมสมบูรณ์ แต่ได้กลายเป็นอดีตไปนานแล้ว ทุกวันนี้ต้องเร่งรณรงค์การปลูกป่า คงไม่ต้องบอกประโยชน์ของป่าไม้ เพราะว่าทุกท่านคงทราบกันดีอยู่แล้ว แต่ว่าความต้องการใช้ไม้ก็ยังมีอยู่ต่อเนื่อง เพราะว่าจำนวนประชากรเพิ่ม แต่ว่าไม่มีไม้ให้ใช้ ความต้
หลักการก็คือการนำไม้มาแปรรูปให้กลายเป็นเยื่อ แล้วนำเยื่อไม้เหล่านี้มาผ่านกระบวนการรีดเป็นแผ่น กลายมาเป็นกระดาษที่ใช้ทั้งในประเทศและส่งออก ดังนั้นไม้ที่เหมาะสมจะนำมาทำกระดาษก็คือมาจากต้นไม้ที่มีอัตราการเติบโตเร็ว โดยไม่จำเป็นต้องเป็นไม้เนื้อแข็ง ซึ่งในบรรดาไม้โตเร็วก็มีอยู่หลายอย่าง ทั้งยังมีความพยายามนำพันธุ์พืชใหม่ๆ เข้ามาทดลองปลูกในเมืองไทยอยู่หลายอย่าง และในบรรดาไม้เหล่านี้ก็มียูคาลิปตัสรวมอยู่ด้วย
เดิมทีมีความพยายามในการส่งเสริมให้ปลูกไม้ยูคาลิปตัสกันอย่างกว้างขวาง เพราะว่ามีตลาดคือโรงงานเยื่อกระดาษรองรับอยู่ แต่ก็มีข้อจำกัดในแง่ของความเข้าใจ และทัศนคติที่ไม่ดีต่อต้นยูคาลิปตัส โดยเชื่อกันว่าเป็นพืชที่ทำลายดิน เมื่อปลูกยูคาลิปตัสแล้ว จะทำให้ไม่สามารถปลูกพืชอื่นได้อีก ประกอบกับมีการขยายพื้นที่ปลูกป่ายูคาลิปตัส โดยการตัดไม้ทำลายป่าของเดิม ซึ่งเป็นวิธีที่ไม่ถูกต้อง ความเชื่อเหล่านี้ก็ยังมีอยู่ทำให้เกิดความเคลือบแคลงสงสัยว่ายูคาลิปตัสเหมาะที่จะปลูกในเมืองไทยจริงหรือเปล่า
จากจุดนี้เองก็เป็นหนึ่งในเหตุผลและเป็นแนวคิดอีกด้านหนึ่งที่นักวิชาการต้องการพิสูจน์ว่าเราสามารถที่จะเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ที่ดินได้ ด้วยการปลูกไม้โตเร็ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งไม้ที่มีศักยภาพค่อนข้างสูงโดดเด่นกว่าตัวอื่นก็คือยูคาลิปตัสนั่นเอง และแนวคิดที่ว่านี้ก็ตั้งเป้าหมายไว้ว่าจะไม่ให้มีการทำลายป่าเพื่อปลูกยูคาลิปตัส แต่เป็นการใช้ประโยชน์จากที่ดินที่มีอยู่แล้วให้ได้ประโยชน์เต็มเม็ดเต็มหน่วยมากขึ้น นั่นคือการปลูกยูคาลิปตัสแซมในนาข้าว ซึ่งแน่นอนว่าความสงสัยเกี่ยวกับเรื่องที่ผลผลิตข้าวจะลดลงหรือไม่ ดินจะเสียหรือเปล่า และจะปลูกข้าวต่อไปได้อีกหรือไม่ กลายเป็นหัวข้อที่นักวิชาการต้องหาคำตอบให้ได้ก่อนที่จะไปส่งเสริมให้มีการปลูกกันแพร่หลายมากขึ้น
ทีมนักวิจัยคือ ดร.บุญวงศ์ ไทยอุตส่าห์ จากศูนย์วิจัยป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จึงได้รวบรวมทีมงานจากหลายหน่วยงาน เพื่อวิจัยหาคำตอบเหล่านี้ จนกระทั่งมีโครงการวิจัยมากถึง 9 โครงการ ที่ศึกษาในแง่มุมต่างๆ จนได้คำตอบหลายอย่างที่เป็นประโยชน์ และเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาก็มีการจัดประชุมสัมมนา เพื่อถ่ายทอดผลงานวิจัยสู่นักวิชาการและเกษตรกรทั่วไป ผมได้มีโอกาสเข้าร่วมฟังอยู่ด้วยและเห็นว่าเป็นประโยชน์ จึงขอนำเนื้อหาเหล่านี้มาถ่ายทอดต่อไปในวงกว้าง เพื่อให้เกิดความเข้าใจในไม้ชนิดนี้ให้มากขึ้น
ความจริงเรื่องของการปลูกยูคาลิปตัสบนคันนานั้น ผมเคยนำมาเล่าสู่กันฟังเมื่อหลายปีมาแล้ว เนื่องจากได้มีโอกาสไปดูของจริงที่ จ.ปราจีนบุรี แต่ในช่วงดังกล่าว ผลงานวิจัยเหล่านี้ยังไม่เสร็จสิ้น จึงยังไม่มีรายละเอียดอะไรมากนัก แต่วันนี้ผลงานดังกล่าวได้เสร็จสิ้นและมีคำตอบออกมาแล้ว จึงขอนำมาทยอยเล่าสู่กันฟังในรายละเอียดต่อไป ทั้งพันธุ์ที่เหมาะสม ระยะปลูกควรเป็นอย่างไร ปลูกแล้วดินเสียหรือไม่ การใช้น้ำมากน้อยเพียงใด และที่สำคัญคือผลผลิตข้าวลดลงหรือเปล่า รวมทั้งประเด็นอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ไว้รออ่านคราวหน้าครับ!
รศ.ดร.พีรเดช ทองอำไพ



