อย่ารอวัวหายแล้วล้อมคอก (2)
ประมาโท มัจจุโนปะทัง วันนี้ขอเอาคำพระภาษาบาลีมาเริ่มต้นเป็นเครื่องเตือนใจในการรับมือกับภัยพิบัติ ประมาโท มัจจุโนปะทัง แปลแบบตรงตัวว่า ความประมาท จะนำมัจจุราชมาเยือน หรือ ความประมาท นำมาซึ่งความตายนั่นเอง
ปฏิเสธไม่ได้ว่า ความสูญเสียจากเหตุการณ์สึนามิมาจาก “ความประมาท” โดยแท้ แม้จะมีคนออกมาส่งเสียงเตือนแล้ว ไม่เพียงแต่ไม่ฟัง ยังกร่นด่าว่าเพ้อเจ้อ หากสมมติว่าเรารู้ว่าน้ำจะท่วมใหญ่ประเทศไทยระดับตึก 2 ชั้น ดังที่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ได้ทำแบบจำลองไว้ในกรณีที่เขื่อนแตก ในอีก 2 ปีข้างหน้า เราจะทำตัวแบบ “ไม่ประมาท” หมายถึงมีการเตรียมความพร้อม เตรียมตัวทุกๆ ด้านอย่างไร งานนี้อาจารย์ยักษ์เสนอว่า การเตรียมพร้อมควรมีใน 3 ระดับ ระดับประเทศ ระดับท้องถิ่น ชุมชน และระดับบุคคล
พูดถึงการเตรียมพร้อมในระดับประเทศ คงไม่พ้นหน้าที่ของภาครัฐ ซึ่งรวมถึงภาควิชาการด้วย ขณะนี้นักวิทยาศาสตร์ นักวิชาการไทยเอง จำนวนไม่น้อยที่ออกมาให้ข้อมูลถึงอัตราความเสี่ยงของประเทศไทยว่าเป็นประเทศที่มีความเสี่ยงมากจากผลกระทบของภาวะโลกร้อน ภาครัฐถือเป็นหัวเรือใหญ่ของกระบวนการเตรียมพร้อมรับมือกับภัยพิบัติ เพราะมีทั้งเงิน อุปกรณ์ เครื่องไม้เครื่องมือ ข้อมูล บุคลากร ครบทุกอย่าง แต่เหตุที่ประเทศไทยถูกชี้ว่ามีความเสี่ยงสูง เพราะเงื่อนไขข้อหนึ่งของความพร้อมคือ “ประสิทธิภาพ” ของการบริหารจัดการที่ต้องขึ้นกับภาครัฐเป็นส่วนใหญ่ เรื่องนี้ไม่ต้องอรรถาธิบายมาก เพราะมีเฮติเป็นตัวอย่าง แต่อย่างที่รู้ๆ กันอยู่ ไม่มีใครมีความเชื่อมั่นว่า รัฐ รวมถึงคนของรัฐ ซึ่งหมายถึงรัฐบาลและข้าราชการ จะมีศักยภาพในการเตรียมพร้อมรับมือกับภัยพิบัตินี้ได้ ลำพังการปฏิบัติหน้าที่ตามปกติให้ดี มีประสิทธิภาพ ก็ยังเป็นเรื่องแทบ “เป็นไปไม่ได้” จน ป.ป.ท. (สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ) ของกระทรวงยุติธรรม ต้องเสียเงินเสียทองออกมาป่าวประกาศค้นหา “คนดีของแผ่นดิน” ในหมู่ข้าราชการ เพื่อมายกย่องเชิดชูเกียรติ ภายใต้โครงการที่ชื่อว่า “โครงการ ค้นหาและมอบรางวัล ประกาศเกียรติ ยกย่องเชิดชู ข้าราชการต้นแบบ ครั้งที่ 1” แต่ที่น่าตกใจว่า จำนวนข้าราชการที่ถูกเสนอชื่อส่งเข้ามาขณะนี้มีเพียง 400 กว่าชื่อเท่านั้น ท่ามกลางข้าราชการทั่วประเทศถึง 2 ล้านคน ทั้งที่ใช้เงินประชาสัมพันธ์ไปมากมาย ถือเป็นเพียง 0.0002% เท่านั้น อาจารย์ยักษ์ขอถือโอกาสใช้เนื้อที่ตรงนี้ประชาสัมพันธ์ให้ข้าราชการที่มั่นใจว่าเป็น “คนดีของแผ่นดิน” หรือใครที่มีเพื่อน ญาติพี่น้องเป็นข้าราชการ “ตงฉิน” สมควรได้รับการยกย่อง ก็สมัครเข้ามาได้ภายในสิ้นเดือนกุมภาพันธ์นี้ รายละเอียดสอบถามได้ที่ ทีวี บูรพา หรือเว็บไซต์ของกระทรวงยุติธรรม www.moj.go.th
หากวิเคราะห์ให้ดี โครงการนี้ก็สะท้อนความจริงที่ปฏิเสธไม่ได้ว่า “ข้าราชการ” ดีๆ ที่ทำหน้าที่ในฐานะ “ข้า รา ชะ การ” นั้นมีน้อยเต็มที หรือไม่ก็มีมาก แต่อยู่ในอาการ “หลบซ่อน อ่อนแรง” เพราะทนแรงเสียดทาน เบียดบังของข้าราชการกเฬวรากไม่ไหว การค้นหาข้าราชการดีๆ แล้วผนึกกำลังกัน ต่อเชื่อมเป็นเครือข่ายข้าราชการกู้แผ่นดิน จึงถึงกาลที่ต้องเกิดขึ้น มิเช่นนั้นประเทศก็จะวิบัติย่อยยับไป เราเชื่อว่า แม้กำลังจะน้อย แต่ถ้า “ใจ” เกินร้อย อุปสรรคที่ขวางหน้าทุกอย่างก็จะสำเร็จ ใครจะไปรู้ว่า บางที “ข้าราชการต้นแบบ” ที่พวกเรากำลังค้นหากันอยู่นี้อาจจะเป็น “พระเอกขี่ม้าขาว” ที่เข้า “ปกป้อง” “กันภัย” ที่กำลังถาโถมประเทศอยู่ก็เป็นได้ เพราะถึงอย่างไร งานเตรียมพร้อมที่จะรับมือกับวิกฤติก็หลีกหนีไม่พ้นของการประสาน “พลังฝ่ามือ” ที่ประกอบด้วยภาครัฐ วิชาการ ประชาชน เอกชน ประชาสังคมและสื่อ อยู่ดี วันนี้เราจึงต้องมาเริ่มต้นเตรียมพร้อมด้วยการหา “พระเอกตัวจริง” ในภาครัฐให้ได้เสียก่อน
"อาจารย์ยักษ์ มหาลัยคอกหมู"