"ศิริราช”ชุดตรวจลดความเสี่ยงมะเร็งปากมดลูก | คมชัดลึก

 เมื่อเวลา 13.00 น. วันที่ 3 กุมภาพันธ์ ศ.คลินิก นพ.ธีรวัฒน์ กุลทนันทน์ คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นประธานการแถลงข่าวงาน “ครั้งแรก ศิริราชพัฒนาการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยชุดตรวจ "Siriraj liquid-based cytology” พร้อมด้วยคณะแพทย์จากภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา 

 ศ.คลินิก นพ.ชาญชัย วันทนาศิริ หัวหน้าภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา กล่าวถึงสถานการณ์มะเร็งปากมดลูกว่า เป็นมะเร็งที่พบมากที่สุดในหญิงไทย แต่ละปีมีผู้ป่วยใหม่เกิดกว่า 6,000 ราย และจะมีผู้ป่วยเสียชีวิตมากกว่า 2,600 ราย หรือเฉลี่ย 7 รายต่อวัน นับเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของไทย ที่น่ากังวลคือ ขณะนี้พบผู้ป่วยในช่วงอายุที่น้อยกว่า 30 ปี มากขึ้น สาเหตุสำคัญคือ พฤติกรรมทางเพศที่เปลี่ยนไปและผู้หญิงไทยส่วนใหญ่มักปฏิเสธการตรวจภายในเพื่อหามะเร็งปากมดลูกเพราะอายและกลัว

 ปัจจุบันเป็นที่ยอมรับกันแล้วว่า มะเร็งปากมดลูกเกิดจากการติดเชื้อฮิวแมนแพปพิลโลมาไวรัส หรือเรียกย่อว่า  เอชพีวี (HPV) เชื้อนี้สามารถติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ปัจจัยเสี่ยงมักพบในผู้ที่มีพฤติกรรมทางเพศที่ไม่เหมาะสม เช่น การมีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุน้อยๆ หรือเปลี่ยนคู่นอนหลายคน มะเร็งปากมดลูกในระยะเริ่มแรกมักไม่มีอาการ อาจตรวจพบจากการตรวจภายในประจำปี ในรายที่มีเลือดออกหรือตกขาวผิดปกติ มักพบว่ามะเร็งลุกลามไปมากแล้ว แนวทางการรักษามะเร็งปากมดลูกในปัจจุบัน ถ้าเป็นระยะเริ่มแรกมักรักษาด้วยการผ่าตัด แต่ถ้าเป็นระยะลุกลามต้องรักษาด้วยรังสีร่วมกับยาเคมีบำบัด แต่ก็เป็นโรคที่สามารถป้องกันได้

 ด้าน ผศ.นพ.สมศักดิ์ ไหลเวชพิทยา หัวหน้าหน่วยเซลล์วิทยา ผู้คิดค้น Siriraj liquid-based cytology เปิดเผยว่า ในระยะหลายปีที่ผ่านมา วิทยาการทางการแพทย์ทำให้หญิงไทยสามารถป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้ตั้งแต่ระยะเริ่มแรก อย่างไรก็ตามในปัจจุบันเรายังคงพบมะเร็งปากมดลูกได้เสมอ เนื่องจากการตรวจคัดกรองที่ยังไม่สามารถครอบคลุมสตรีที่มีโอกาสเป็นโรคอย่างทั่วถึง รวมทั้งข้อจำกัดบางประการของวิธีการตรวจคัดกรองด้วย  โดยเฉพาะเรื่องความไว ซึ่งในการตรวจเราจะใช้การตรวจภายในประจำปี และในปัจจุบัน การตรวจคัดกรองโดยรวมมีอยู่ด้วยกัน 2 วิธี คือ

 วิธีแรก เป็นการตรวจหาเชื้อไวรัสเอชพีวีโดยตรง ส่วนวิธีที่สอง เป็นการตรวจหาเซลล์ผิดปกติที่ปากมดลูก หรือที่เรียกกันติดปากว่า “การตรวจ แป๊ปสเมียร์” ซึ่งเป็นการตรวจหาเซลล์ผิดปกติแบบดั้งเดิม แต่มีปัญหาความไวของการตรวจหาเซลล์ผิดปกติค่อนข้างต่ำ ส่วนอีกวิธีในการตรวจหาเซลล์ผิดปกติ ซึ่งขณะนี้มีการนำมาใช้อย่างแพร่หลายในประเทศที่พัฒนาแล้ว คือ การตรวจหาเซลล์ผิดปกติด้วยของเหลวที่เรียกว่า liquid-based cytology วิธีการนี้ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อแทนที่เทคนิคแป๊ปสเมียร์แบบดั้งเดิม ข้อดีคือ มีความไวของการตรวจหาเซลล์ผิดปกติที่ปากมดลูกสูงกว่า แต่ราคาตรวจสูงกว่าการตรวจด้วย แป๊ปเสมียร์ 3-4 เท่า คือ ประมาณ 650-950 บาท เนื่องจากชุดตรวจและเครื่องมือในการเตรียมเซลล์ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ

 ผศ.นพ.สมศักดิ์ กล่าวอีกว่า ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา จึงค้นคิดพัฒนาชุดตรวจหาเซลล์ผิดปกติที่ปากมดลูกด้วยของเหลวจนเป็นผลสำเร็จและจดลิขสิทธิ์ภายใต้ชื่อ Siriraj liquid-based cytology พบว่ามีความไวและความจำเพาะของการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกได้ดี เช่นเดียวกับชุดตรวจด้วยของเหลวที่นำเข้าจากต่างประเทศ แต่มีราคาถูกกว่า 3-5 เท่า ใกล้เคียงกับราคาการตรวจด้วยแป๊ปเสมียร์ประมาณ 150 บาท ซึ่งปัจจุบันโรงพยาบาลศิริราชได้เปลี่ยนมาใช้การตรวจเซลล์ผิดปกติที่ปากมดลูกด้วยของเหลวเป็นวิธีมาตรฐานในการตรวจแล้ว เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกระยะเริ่มแรกและลดการเกิดมะเร็งปากมดลูกในอนาคต นับเป็นหนทางหนึ่งในการเพิ่มศักยภาพในการวินิจฉัยให้ดีที่สุด

 ชุด Siriraj liquid-based cytology ประกอบด้วย ขวดน้ำยาที่ใส่ Siriraj liquid-based 10 ซีซี และไม้พลาสติกสำหรับเก็บเซลล์ หลังจากแพทย์เก็บเซลล์ที่ปากมดลูกแล้ว จะหักส่วนปลายของไม้พลาสติกทั้ง 2 ด้าน ใส่ลงไปในขวดน้ำยาดังกล่าว แล้วส่งไปยังห้องปฏิบัติการหน่วยเซลล์วิทยา โดยมีวิธีการเตรียมเซลล์ดังนี้ 1.นำขวดน้ำยาดังกล่าวมาเขย่าบนเครื่องเขย่าประมาณ 10 วินาที แล้วเทใส่หลอดพลาสติกก้นแหลม 2.นำหลอดเข้าเครื่องปั่นประมาณ 10 นาที จากนั้นเทน้ำยาส่วนบนทิ้ง 3.เติมน้ำยา Siriraj liquid-based ประมาณ 3 เท่าของตะกอนเซลล์ที่ก้นหลอด นำมาเขย่าบนเครื่องเขย่าประมาณ 10 วินาที เพื่อให้ตะกอนเซลล์แตกตัวอย่างสม่ำเสมอ 4.ดูดน้ำยาที่มีเซลล์มาประมาณ 15-20 ไมโครลิตร แล้วนำมาหยดบนสไลด์แก้ว และเกลี่ยเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร ทิ้งไว้ให้แห้ง 5.นำสไลด์ไปแช่ในแอลกอฮอล์ 95% ประมาณ 20 นาที แล้วนำไปย้อมสีตามปกติ หลังจากนั้นจึงนำไปตรวจหาเซลล์ที่ผิดปกติด้วยกล้องจุลทรรศน์ต่อไป

 ทั้งนี้ มีการรายงานผลการวิจัยในหญิงไทย โดยใช้ชุดตรวจและวิธีการเตรียมเซลล์ Siriraj liquid-based cytology ในวารสารนานาชาติ ทั้งภาคพื้นเอเชีย (The Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, ปี 2551) และยุโรป (The European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology  ปี 2552) ว่า เป็นชุดตรวจและวิธีการที่มีประสิทธิภาพในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ซึ่งเรื่องนี้เป็นหัวข้อหนึ่งในการประชุมวิชาการประจำปีภาคสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ระหว่างวันที่ 10-12 กุมภาพันธ์นี้ด้วย นอกจากนี้ยังจดสิทธิบัตรเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

 ศ.คลินิก นพ.ธีรวัฒน์ กล่าวว่า ความสำเร็จในครั้งนี้ถือเป็นการป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้ตรงเป้าหมาย จากชุดตรวจ Siriraj liquid-based cytology ที่สามารถตรวจคัดกรองหาเซลล์ผิดปกติที่ปากมดลูก ด้วยขั้นตอนที่ง่าย แม่นยำ และราคาถูก ซึ่งในอนาคตอันใกล้ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลจะถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับชุดตรวจและวิธีการดังกล่าวแก่บุคลากรทางการแพทย์ทั่วประเทศ ซึ่งสถานพยาบาลแต่ละแห่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับเครื่องมือที่มีอยู่ในห้องปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิภาพเช่นเดียวกับที่โรงพยาบาลศิริราช ที่สำคัญด้วยชุดตรวจและวิธีการดังกล่าว นอกจากจะได้เครือข่ายด้านสาธารณสุขที่จะร่วมช่วยกันในการป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูกแล้ว ราคาที่ถูกลงของวิธีดังกล่าวยังสามารถลดการสูญเสียงบประมาณของรัฐบาลในการสนับสนุนด้านการดูแลรักษาผู้ป่วยลงอย่างมากด้วย