หัวใจไทย-ที่มาของมหรสพ“โขน” | คมชัดลึก

ที่ได้รับรางวัลชนะเลิศ ประเภทส่งเสริมเอกลักษณ์และศิลปวัฒนธรรมของชาติ ชนิดสมุดบันทึก ในการประกวดปฏิทินรางวัลสุริยศศิธร จากสมาคมนักประชาสัมพันธ์แห่งประเทศไทย ประจำปี 2553 เรียบเรียงโดย นายบุญเตือน ศรีวรพจน์ สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ และสนับสนุนข้อมูลโดยกลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์

 อลังการนาฏกรรมประจำชาติ เอกราชเอกลักษณ์ศักดิ์ศรีศิลป์

 ย่อมยืนยงคงอยู่คู่แผ่นดิน ปกาศิตศิลปินศิลปากร ฯ

 โขน เป็นมรดกวัฒนธรรมด้านนาฏศิลป์ชั้นสูงของชาติไทยและเป็นมหรสพประจำชาติที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น ประกอบด้วยขนบจารีตเป็นแบบแผนสืบทอดมานับร้อยปี ในสมัยโบราณถือว่าโขนเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องราชูปโภคที่พระมหากษัตริย์ทรงอุปถัมภ์บำรุง อาจกล่าวได้ว่า โขนเป็นมหรสพที่บูรณาการงานประณีตศิลป์และหัตถศิลป์ชั้นสูงหลายสาขามาประมวลไว้ด้วยกัน การสร้างหัวโขนต้องมีการปั้นหุ่น ซึ่งเป็นงานประติมากรรม มีการระบายสีตัดเส้น ซึ่งเป็นงานจิตรกรรม ทั้งมีการตีลาย ลงรักปิดทองตกแต่งเครื่องศิราภรณ์ เครื่องประดับ ตลอดจนเสื้อผ้าอาภรณ์ที่สวมใส่มีการประดิษฐ์และปักลวดลายอย่างวิจิตรบรรจง ซึ่งเป็นงานหัตถศิลป์

 เรื่องที่แสดงคือ “รามเกียรติ์” ซึ่งเป็นวรรณคดีสำคัญ มีทั้งพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1 รัชกาลที่ 2 รัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 6 ในการแสดงต้องมีคนพากย์เจรจา และดนตรีปี่พาทย์บรรเลงเพลงหน้าพาทย์ ประกอบกิริยาอาการของตัวแสดง ผู้แสดงซึ่งสวมหัวโขนอยู่จะแสดงออกด้วยนาฏลักษณ์หรือนาฏภาษา สื่อให้ผู้ชมทราบถึงความรู้สึกว่าอยู่ในภาวะอารมณ์ต่างๆ ทั้งรัก โกรธ ดีใจ หรือเสียใจ การแสดงออกดังกล่าวนับเป็นนาฏศิลป์ชั้นสูงที่ต้องอาศัยการถ่ายทอด บ่มเพาะจากครูบาอาจารย์ จนสามารถเข้าถึงบทบาทและแสดงออกได้อย่างถูกต้องงดงาม มีชีวิตชีวา (ติดตามตอนต่อไป)