พิชิตปัญหาสัตว์เลี้ยง - สารพันปัญหาสัตว์เลี้ยงกระเป๋า | คมชัดลึก

 เจอร์บิลตาเจ็บ

 คุณศิริมาเลี้ยงหนูเจอร์บิล อายุ 2 ปีเศษ เพศผู้ พบปัญหาว่ามีคราบน้ำตาเกาะแข็งบริเวณขอบตาโดยรอบ ทั้งยังซึมหงอยและไม่กินอาหารอีกด้วย หากสังเกตบริเวณรอบๆ จมูกจะมีลักษณะบวมแดง ขนร่วงเป็นแถบ อุ้งตีนคู่หน้าด้านในบวมและสกปรก สภาพขนทั่วร่างกายยุ่งเหยิงดูสกปรกมาก ถามว่าน่าจะเกิดจากอะไร ป้องกันรักษาได้หรือไม่?

 สิ่งที่คุณศิริมาบรรยายมานี้น่าจะเป็นโรคติดเชื้อและอักเสบของอวัยวะอันเกี่ยวข้องในบริเวณดวงตา คือ “ต่อมฮาร์เดอร์เรียน” เป็นต่อมที่หลั่งของเหลวตั้งอยู่บริเวณใต้ผิวหนังรอบดวงตาของสัตว์ฟันแทะขนาดเล็ก ซึ่งเรานำมาเลี้ยงเป็นพ็อกเกต เพท นั่นเอง ต่อมนี้จะมีท่อเชื่อมต่อเข้าสู่โพรงจมูก ของเหลวที่มันหลั่งออกมาจะช่วยหล่อลื่นและปกคลุมลูกตาด้วย มันมีสารที่เป็นพวก “พอร์ไฟริน” เป็นเม็ดสีออกสีส้มแดง เป็นองค์ประกอบอยู่ซึ่งมีคุณสมบัติสร้างความระคายเคืองหากสัมผัสกับผิวหนัง

 ดังนั้นเมื่อต่อมฮาร์เดอร์เรียนเกิดการอักเสบด้วยแบคทีเรีย หรือถูกโน้มนำด้วยการระคายเคืองอื่นๆ ก็ตาม เจอร์บิลจะรู้สึกรำคาญและเจ็บปวดจึงใช้ตีนคู่หน้าเกาบริเวณรอบดวงตา เป็นผลให้เกิดขนร่วงบริเวณหน้าและขาหน้า เนื่องจากเมื่อมันใช้ตีนเกาก็จะกระตุ้นให้ต่อมหลั่งสารเหลวออกมาทางตาและลงสู่จมูกด้วย พอร์ไฟรินในของเหลวจึงทำความระคายเคืองต่อผิวหนัง ผลก็คือเกาจนขนร่วง หนังตาอักเสบไปหมด บางตัวเล็บตีนที่ยาวไปเกี่ยวหรือข่วนกระจกตาทำให้เกิดแผลบนกระจกตา ซึ่งหากทิ้งไว้โดยไม่รักษาอาจเกิดกระจกตาทะลุได้ ร่วมกับการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ผลคือตาบอดและการดมกลิ่นเสียไปจึงมิอาจกินอาหารได้ดังปกติ

 หากพบว่าหนูเจอร์บิลของคุณมีอาการดังข้างต้นให้ดูแลโดยใช้น้ำอุ่นและน้ำยาฆ่าเชื้อโรคเช็ดทำความสะอาดคราบน้ำตาและสิ่งสกปรกบนผิวและขนออกให้หมด ตัดเล็บตีนให้สั้นเพื่อป้องกันการขูดขีดข่วน แล้วป้ายตาด้วยยาปฏิชีวนะ ก่อนนำไปพบสัตวแพทย์ ถ้าเลี้ยงรวมกับตัวอื่นควรแยกออกมาเพื่อพยาบาลและป้องกันการถูกรุมทำร้ายจากตัวอื่นๆ

 สิ่งโน้มนำทำให้เกิดปัญหาต่อมบริเวณตาอักเสบเช่นนี้มีได้จาก

 1.วัสดุปูรองนอนแข็งเกินไป เมื่อมันพยายามมุดซุกเพื่อนอนจะถูกบาดหรือเกิดบาดแผลจากวัสดุที่แข็ง รวมถึงไม่สะอาดพอ มีเชื้อแบคทีเรียอยู่ด้วย จึงเกิดการติดเชื้อร่วม

 2.วัสดุรองนอนที่ทำจากเศษไม้ซึ่งมีน้ำมันระเหย เช่น ไม่ซีดาร์ และไม้สนบางชนิด สร้างความระคายเคืองแก่ดวงตา

 3.เจอร์บิลเป็นหนูทะเลทราย จึงไม่ชอบความชื้น ถ้าความชื้นมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ จะทำให้มันอ่อนแอติดเชื้อง่าย

 4.การติดเชื้อมัยโคพลาสม่ามาก่อน เป็นตัวโน้มนำ

 5.ความเครียดจากสถานที่อยู่คือ กรงสกปรก ไม่ได้ทำความสะอาดเท่าที่ควร อาหารขาดคุณภาพ ปริมาณไม่เพียงพอ รวมถึงคู่ที่อยู่ร่วมกรงเข้ากันไม่ได้ ฯลฯ ล้วนก่อความเครียดทั้งสิ้น

 ฉะนั้นการจัดการด้วยการเปลี่ยนวัสดุรองนอนให้นุ่ม ปลอดภัย ปราศจากสิ่งมีพิษ มีความหนาพอเพียงคือปูแล้วไม่ต่ำกว่า 5 เซนติเมตร จะช่วยป้องกันปัญหาจากตัวโน้มนำดังกล่าวได้

 หากสัตว์ป่วยได้รับการรักษาทันท่วงที กรณีนี้ไม่น่ากลัว สามารถรักษาหายเป็นปกติได้ครับ!

ปานเทพ รัตนากร