ข้าวปลอดสาร "หอม (ดำ) สุโขทัย" ฝีมือนักวิจัย "สมเดช อิ่มมาก" | คมชัดลึก

 "เมื่อก่อนผมทำงานอยู่กรมวิชาการเกษตร ดูเรื่องข้าวโดยเฉพาะ ร่วมกับสุเทพ (ลิ้มทองกุล) นักวิชาการด้านข้าวอีกคน ทำงานร่วมกันมาตลอด จนสามารถพัฒนาพันธุ์ข้าวได้สายพันธุ์ใหม่ที่รู้จักกันในนาม "ข้าวหอมกุหลาบแดง (Red Rose Rice )" เมื่อก่อนพันธุ์ข้าวของรัฐบาลจะมีแต่ข้าวขาว ไม่มีข้าวแดง ถ้ามีสีแดงจะส่งออกไม่ได้ ต่างชาติจะไม่ยอมรับ เพราะเขาเคยชินกับข้าวขาว ตอนนั้นคุณมีชัย (วีระไวทยะ) นำข้าวแดงที่ผมศึกษาไว้ไปทดลองปลูกที่บุรีรัมย์ ปรากฏว่าให้ผลผลิตดีมาก แล้วก็ทำตลาดจนเป็นที่รู้จักของผู้บริโภค ท่านอนันต์ (ดาโลดม) อธิบดีกรมวิชาการในขณะนั้นก็สั่งให้ผมไปขึ้นทะเบียนพันธุ์เอาไว้"

 สมเดช ย้อนถึงที่มาของข้าวหอมมะลิแดง ในฐานะผู้พัฒนาข้าวสายพันธุ์ดังกล่าวจนเป็นที่รู้จักของผู้บริโภคในปัจจุบัน โดยเมื่อครั้งรั้งตำแหน่งนักวิชาการเกษตร ศูนย์วิจัยข้าวแพร่ในปี 2531 ก็ได้นำสายพันธุ์ข้าวแดงหอม KDML105R-PRE-5 เป็นพันธุ์แม่ผสมกับ IR64 และผสมย้อนกลับ (back cross) ไปหาพันธุ์แม่รวม 3 ครั้ง หลังจากนั้นได้นำสายพันธุ์ผสมปลูกคัดเลือกต่อที่ศูนย์วิจัยข้าวพิษณุโลก จนได้สายพันธุ์ดีเด่น PRE90020-R36-PSL-8-3-14-3 ในปี 2537 ซึ่งมีผู้เสนอให้ใช้ชื่อพันธุ์ว่า “ข้าวหอมกุหลาบแดง (Red Rose Rice )”

  โดยข้าวพันธุ์นี้มีลักษณะเป็นข้าวต้นเตี้ย ไม่ไวแสง เมล็ดยาวเรียว มีเยื่อหุ้มเมล็ดข้าวกล้องสีแดง มีคุณภาพการหุงต้มดี และมีกลิ่นหอม ซึ่งกรมการข้าวได้ขึ้นทะเบียนเป็นพันธุ์ข้าวทั่วไปอีกพันธุ์หนึ่งเช่นเดียวกับข้าวหอมแดง ซึ่งข้าวทั้งสองพันธุ์ขณะนี้กรมการข้าวไม่มีการผลิตขยายเมล็ดพันธุ์เพื่อจำหน่ายหรือส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกแต่ประการใด

 สมเดชเล่าต่อว่า หลังจากเข้าโครงการเกษียณอายุก่อนกำหนด หรือเออร์ลี่รีไทร์ ในปี 2547 ก็มาเป็นที่ปรึกษาให้โครงการเกษตรอินทรีย์บางกอกแอร์เวย์ส ตามคำชักชวนของ นพ.ประเสริฐ ปราสาททองโอสถ เจ้าของสายการบินบางกอกแอร์เวย์ส เพื่อมาวางระบบพัฒนาโครงการเกษตรอินทรีย์แบบครบวงจร โดยระยะแรกจะเน้นการทำนา ปลูกข้าวปลอดสารพิษ ก่อนขยายผลไปสู่พืชชนิดอื่นๆ ปัจจุบันภายในโครงการจะมีการปลูกพืชหลายชนิด ตั้งแต่พืชผักสวนครัวไปถึงไม้ผล อาทิ กล้วย มะละกอ มะม่วงมหาชนก มะปราง มะนาว ฯลฯ โดยข้าวมีสัดส่วนการใช้พื้นที่เพาะปลูกมากที่สุดหรือประมาณร้อยละ 80 ของพื้นที่ทั้งหมด

  "ข้าวที่เราปลูกทั้งหมดจะเป็นข้าวหอมแดงสุโขทัย 1 และหอมดำสุโขทัย 2 ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่เราปรับปรุงพัฒนาขึ้นมาเอง อีกตัวที่อยู่ระหว่างการจดสิทธิบัตร คือข้าวหอมดำสุโขทัย 3 ซึ่งผลผลิตที่ได้ในแต่ละปีจะอยู่ที่ 300 กว่าตัน ส่วนใหญ่จะขายให้พนักงานบริษัทในราคาถูก รวมทั้งส่งให้โรงพยาบาลและโรงแรมในเครือ ส่วนที่เหลือก็จะนำออกวางขายแก่บุคคลทั่วไปในราคากิโลกรัมละ 100-120 บาท" ที่ปรึกษาโครงการคนเดิมระบุ

 ข้าวหอมแดงสุโขทัย 1 ข้าวหอมดำสุโขทัย 2 และข้าวหอมดำสุโขทัย 3 ฝีมือการปรับปรุงพัฒนาสายพันธุ์ของอดีตนักวิชาการด้านข้าวชื่อดัง "สมเดช อิ่มมาก" ในฐานะที่ปรึกษาโครงการ "เกษตรอินทรีย์บางกอกแอร์เวย์ส" จึงนับเป็นข้าวเด่นอีกตัวที่กำลังได้รับความนิยมจากผู้บริโภคในขณะนี้
      
"สุรัตน์ อัตตะ"