ไอเดียเจ๋งแห่งเดียวในโลก!! พิธี"บายศรีสู่ขวัญ" ผู้ป่วยจิตเวช | คมชัดลึก

          25 มี.ค.61- "น.ต.นพ.บุญเรือง ไตรเรืองวรวัฒน์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต"  ให้สัมภาษณ์ภายหลังตรวจเยี่ยมโรงพยาบาลจิตเวชเลยราชนครินทร์ จ.เลย ซึ่งเป็นศูนย์เชี่ยวชาญรักษาผู้ป่วยจิตเวชที่มีอาการรุนแรง ยุ่งยากซับซ้อนในเขตสุขภาพที่ 8 ประกอบด้วย เลย อุดรธานี นครพนม สกลนคร หนองคาย บึงกาฬและหนองบัวลำภู เพื่อติดตามผลการดำเนินงานตามนโยบายในปีงบประมาณ 2561 ว่า งานบริการของรพ.จิตเวช ซึ่งเป็นศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทาง จะมีขั้นตอนที่แตกต่างจากโรงพยาบาลทั่วไป ภายหลังบำบัดรักษาจนอาการของผู้ป่วยจิตเวชทุเลาแล้ว  จะทำการฟื้นฟูสมรรถภาพในแต่ละด้านจากทีมสหวิชาชีพอย่างครบวงจร  เพื่อให้ทั้งกาย ใจ สังคมและจิตวิญญาณหรือปัญญาความคิดอ่านของผู้ป่วยกลับมาสู่สภาวะปกติ  ซึ่งเป็นขั้นตอนที่มีความสำคัญมากในการคืนคุณค่าความเป็นมนุษย์ให้ผู้ป่วยกลับคืนสู่สังคม มีคุณภาพชีวิตที่ดี  ซึ่งที่ รพ.จิตเวชเลยฯมีผู้ป่วยนอกเฉลี่ยวันละ 160 คน ผู้ป่วยในวันละ 180 คน  ส่วนใหญ่ร้อยละ 80 เป็นเพศชาย  โรคที่พบมากที่สุดทั้งชายและหญิงคือโรคจิตเภท  โรคจิตเวชจากการติดสุราและยาเสพติด 

         ขณะที่ปัญหาหลัก หลังจำหน่ายผู้ป่วยออกจาก รพ.แล้วพบว่า มีผู้ป่วยจำนวนมากต้องกลับมารักษาตัวใน รพ.ซ้ำอีกภายในเวลาไม่เกิน 3 เดือน โดยในปี2559 มีจำนวน  493 คน เพิ่มเป็น 527 คนในปี 2560  สาเหตุเนื่องจากกินยาไม่ต่อเนื่อง ขาดนัด ดื่มเหล้า เสพยาเสพติด สัมพันธภาพในครอบครัวไม่ดี ครอบครัวมองผู้ป่วยว่าไร้ประสิทธิภาพ "รพ.จิตเวชเลยฯ" จึงได้แก้ไขปัญหา โดยนำวัฒนธรรมประจำถิ่นอีสาน คือ "พิธีบายศรีสู่ขวัญ ผูกข้อมือ" ซึ่งเป็นพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ มีพราหมณ์เป็นผู้ดำเนินการ มาจัดพิธีให้กับผู้ป่วยและญาติก่อนออกจาก รพ. โดยมีการผูกแขนเอิ้นขวัญเมือบ้านหรือเรียกขวัญกลับบ้าน ขออโหสิกรรม ขออภัย  เพื่อเป็นการเริ่มต้นชีวิตใหม่ของผู้ป่วย  โดยทำพิธีเดือนละ1-2 ครั้ง มีผู้ป่วยที่อยู่ระหว่างฟื้นฟูเข้าร่วมพิธีด้วยครั้งละประมาณ 30 คน และกลับบ้านวันละ 3-5 คน

           "หลังจากได้เริ่มทำกิจกรรมบายศรีสู่ขวัญมาแล้ว 5 เดือน จากการติดตามผลพบว่าให้ผลดีมาก ผู้ป่วย 30 คนที่เข้าร่วมกิจกรรมมีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้างดีขึ้น ดูแลตัวเองได้ดีขึ้น ได้รับการดูแลจากคนรอบข้างและญาติดีขึ้น กินยาอย่างต่อเนื่องควบคุมอาการได้ดี ไม่มีรายใดกลับมารักษาซ้ำอีก ผู้ป่วยได้รับการยอมรับจากชุมชน จึงเป็นการเยียวยาสุขภาพแบบองค์รวม (Holistic health) ที่ครอบคลุมองค์ประกอบทุกอย่างของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคมและจิตวิญญาณ น่าจะเป็นรพ.จิตเวชแห่งเดียวในโลกที่นำประเพณีวัฒนธรรมมาใช้ดูแลผู้ป่วยขณะนี้ ซึ่งกรมสุขภาพจิตจะนำพิธีกรรมนี้ไปขยายผลใช้ในรพ.จิตเวชในภาคอีสานอีก 4 แห่งคือนครพนม ขอนแก่น นครราชสีมาและอุบลราชธานี " อธิบดีกรมสุขภาพจิต ระบุ

          ด้าน "นพ.อาทิตย์ เล่าสุอังกูร ผอ.รพ.จิตเวชเลยราชนครินทร์ กล่าวว่า  การทำบายศรีสู่ขวัญ เป็นพิธีกรรมที่สำคัญของชาวอีสานที่กระทำสืบต่อกันมา มีความเกี่ยวพันอย่างแน่นแฟ้นกับวิถีชีวิตตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย เป็นประเพณีที่ทำแทบโอกาส ซึ่ง "รพ.จิตเวชเลยฯ" มีแนวคิดจะให้ผู้ป่วยจิตเวชหญิงพับจีบใบตองเพื่อทำบายศรีประกอบพิธีใน รพ.เพื่อเป็นการฝึกสมาธิ สร้างความภาคภูมิใจให้ผู้ป่วยที่มีส่วนร่วมในพิธีสำคัญนี้ด้วย