“นิทานข้ามกำแพง” แรงบันดาลใจจากเรือนจำ | คมชัดลึก

หากความมหัศจรรย์ของหนังสือนิทาน คือการได้ถ่ายทอดเรื่องราวแรงบันดาลใจต่างๆ ของตัวผู้เขียนสู่ผู้อ่าน และยังสะท้อนกลับมาทำให้ผู้เขียนเกิดกำลังใจ

นี่อาจคือความสำเร็จสูงสุดของผู้เขียน เพราะเมื่อคนเขียนหนังสือนิทานมีสถานะเป็นผู้ที่มีโอกาสจำกัด แต่กลับเป็นครั้งแรกที่พวกเขาจะได้มอบสาระและความสุขให้กับผู้อื่นได้เช่นเดียวกัน

เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) ร่วมกับโครงการในพระดำริ พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา เรือนจำกลางบางขวาง กรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม และเครือข่ายพุทธิกาเพื่อพระพุทธศาสนาและสังคม ได้ร่วมกันเปิดตัวหนังสือนิทานเล่มใหม่จำนวน 6 เล่ม ได้แก่

“วาดรูปกับพ่อ หนูดีใจมาก เสือน้อยน่ารัก กา นกเพื่อนมด และพ่อนกในป่าใหญ่”

หากมองผ่านๆ โดยรวม จะเห็นว่าหนังสือทั้ง 6 เล่มมีความสมบูรณ์และสวยงาม ถ่ายทอดเรื่องราวสนุกสนานเหมาะกับวัยไม่ต่างจากหนังสือนิทานเล่มอื่นๆ ทั่วไป

แต่หลายคนอาจไม่เคยทราบว่า ผลงาน 6 เล่มดังกล่าวนี้ เป็นฝีมือการสร้างสรรค์จากปลายปากกาและปลายพู่กันของ “อนันต์ สมมาตร เต็ก ธีรพงศ์ สาธิต และสิทธิชัย”

ทั้ง 6 คนคือสมาชิกกลุ่ม “นักเรียนพิเศษ” ในโครงการนิทานสร้างสุข ณ ฝ่ายการศึกษา และพัฒนาจิตใจ(แดน14) เรือนจำกลางบางขวาง ซึ่งพวกเขาได้รับคัดเลือกให้ทำหน้าที่เป็นผู้ถ่ายทอดเรื่องราวชุดนิทานสร้างสุขเพื่อเด็กวัยปฐม “นิทานข้ามกำแพง: พลังแสงแห่งรัก”

โครงการนี้เป็นอีกหนึ่งกิจกรรมดีๆ ที่สะท้อนให้เห็นว่าในโลกการอ่าน อาจเป็นอีกโลกที่สามารถลดช่องว่างหรือความเหลื่อมล้ำ และการเขียนยังให้พื้นที่แก่ผู้ที่มีโอกาสจำกัดในสังคมได้ส่งต่อและสร้างแรงบันดาลใจสู่ผู้อื่น แม้จะอยู่ในภาวะไร้สิ้นซึ่งอิสระภาพก็ตาม

สุดใจ พรหมเกิด ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส.เล่าถึงที่มาของโครงการนิทานสร้างสุขว่าแผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. ได้เล็งเห็นถึงมหัศจรรย์ของหนังสือภาพ หนังสือนิทาน ทำหน้าที่เป็นผู้ถ่ายทอดเรื่องราวชุดนิทานสร้างสุขเพื่อเด็กวัยปฐม “นิทานข้ามกำแพง: พลังแสงแห่งรัก”

“เราเห็นพ้องต้องกันกับทุกฝ่ายว่า ถ้าเรานำกระบวนการนิทาน กระบวนการสร้างสรรค์หนังสือ หรือนิทานภาพเข้ามาในพื้นที่เรือนจำ น่าจะทำให้ผู้ต้องขังได้สร้างสรรค์ผลงานเพื่อคนอื่นทำให้เขาเห็นอกเห็นใจคนอื่นในสังคม และเรียนรู้ตัวตน และคุณค่าของตนเอง นอกจากนี้ได้เห็นถึงทักษะความสามารถของตัวเองในเรื่องนี้ด้วย”

โครงการฯ ดังกล่าวได้เชิญนักวาดนักเขียน ครูบรรณาธิการชื่อดัง อาทิ รศ.เกริก ยุ้นพันธ์ชีวัน วิสาสะ ระพีพรรณ พัฒนาเวช วิภาวี ฉกาจทรงศักดิ์ ฯลฯ เป็นผู้อบรมหลักสูตรการเรียนการสอน การผลิตหนังสือภาพ หนังสือนิทานสำหรับเด็ก แก่ผู้ต้องขังเรือนจำกลางบางขวาง หลังจากนั้นจึงมีการคัดสรรต้นฉบับจาก 30 เรื่อง ที่มีความโดดเด่น นำมาพัฒนาและจัดทำเป็น ชุดหนังสือนิทานสร้างสุขเพื่อเด็กปฐมวัย จำนวน 6 เล่ม ดังกล่าว

อรสม สุทธิสาคร ผู้อำนวยการโครงการนิทานสร้างสุข ยังให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่าโครงการได้เปิดการเรียนการสอนขึ้นที่แดนศึกษา เรือนจำกลางบางขวาง เมื่อเดือนมีนาคม – มิถุนายน 2556 รวม 4 เดือน นักเรียนของโครงการนี้คือผู้ต้องขังจากเรือนจำกลางบางขวาง จำนวน 53 คน

เธอบอกว่าโดยส่วนตัวเชื่อว่าผู้ใหญ่ทุกคนมีความเป็นเด็กน้อยอยู่ในตัว ดังนั้น บรรยากาศในห้องเรียนได้มองเห็นความสุข ความแจ่มใส เสียงหัวเราะ เห็นความสนุกสนานของนักเรียนทุกคน และผลงานที่มาจากความสุขและความนุ่มนวลอ่อนโยนนี้กำลังเดินทางสู่หัวใจของเด็กๆ ทั่วประเทศ

ขณะที่ ชีวัน วิสาสะ นักเขียนชื่อดัง กล่าวว่าโครงการนี้เป็นโอกาสที่ดีของทั้งสองฝ่ายทั้งตัวผู้เรียนและผู้สอน เป็นประสบการณ์ที่ได้ร่วมกันสร้างสรรค์สิ่งดีๆ ให้กับผู้อื่น ถึงแม้ว่าจะอยู่ต่างสถานภาพกันก็ตาม โดยเป้าหมายสำคัญของโครงการนี้ คือการทำให้ผู้ต้องขังเห็นคุณค่าในชีวิตตนเอง คุณค่าของทุกลมหายใจแม้จะอยู่ในสถานภาพที่ถูกจำกัดสิทธิเสรีภาพก็ตาม

“เราต่างก็รู้ว่าถ้าหากเราต้องมาอยู่ในสถานภาพแบบนี้เราจะรู้สึกหดหู่ขนาดไหน เรียกได้ว่าแทบจะหมดหวังในชีวิต แต่โครงการนี้ ทำให้พวกเขากลับได้รับโอกาสสร้างสิ่งดีๆ และส่งต่อไปให้ผู้อื่น มันคือการตกผลึกของบทเรียนชีวิตที่นำความผิดพลาดที่เกิดขึ้นมาเป็นบทเรียน และสิ่งที่สำคัญคือการทำประโยชน์ให้กับเด็กๆ ที่พร้อมจะเติบโตเพื่อเรียนรู้ต่อไป”

สำหรับนิทานในชุดนิทานข้ามกำแพง พลังแสงแห่งรัก ทั้ง 6 เล่มนี้ สสส. ได้จัดพิมพ์และแจกจ่ายให้กับเด็กเล็กซึ่งอยู่ในพื้นที่ขาดโอกาส เรื่องละ 1,000 เล่ม รวมเป็นจำนวน 6,000 เล่มไปแล้ว

เมื่อพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา ได้ทอดพระเนตรชุดหนังสือนิทานสร้างสุขเพื่อเด็กปฐมวัยและประทานคำแนะนำว่า ชุดนิทานนี้มีประโยชน์อย่างมากต่อการนำไปเผยแพร่ให้กับกลุ่มผู้ขาดโอกาส  อันได้แก่  ผู้ต้องขังที่กำลังตั้งครรภ์ในเรือนจำ  เด็กติดผู้ต้องขัง  ผู้ต้องขังที่ทำหน้าที่พี่เลี้ยงเด็ก  รวมทั้งกลุ่มเด็กเล็กในโรงเรียนต่างๆ ตามชายแดนที่อยู่ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  จึงได้มีการจัดพิมพ์เพิ่ม ตามพระประสงค์ในพระเจ้าหลานเธอฯ ที่ทรงชักชวนผู้มีจิตกุศลได้เข้ามาสนับสนุนการเผยแพร่ จำนวน 24,000 เล่ม (เรื่องละ 4,000 เล่ม) ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) สำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ(สำนัก 9) สสส. นายสุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมและคณะ

เพราะกำลังใจที่กลับมาจากผู้อ่านนั้นคือสิ่งที่มีค่ามหาศาล เช่นเดียวกับ “สมมาตร” นักโทษและผู้เขียนนิทานเรื่อง “เสือน้อยน่ารัก” เล่าถึงความรู้สึกที่ได้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการฯ ว่า

“ไม่นึกไม่ฝันว่าผลงานของตนเองจะมีโอกาสได้ตีพิมพ์”

เดิมเขาคิดเพียงว่า โครงการนี้เป็นแค่โครงการที่มาปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้ตัองขัง เพราะว่าซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องนักโทษประหารชีวิตของพระองค์ภาฯ  สมมาตรเปิดใจว่า ตอนแรกไม่คิดว่าตัวเองจะทำได้ จึงอยากจะขอบคุณคุณครูที่เข้ามาสอน และให้โอกาสได้ลองในสิ่งที่ไม่คิดว่าจะได้ทำ

“รวมทั้งท่านอื่นๆ และสสส. ที่ได้เลือกผลงานของผมให้ได้ตีพิมพ์ ทำให้สิ่งที่ผมทำได้มีประโยชน์ต่อคนที่ได้รับ”สมมาตรกล่าว

ใครสนใจสามารถดาวห์โหลดนิทานทั้ง 6 เรื่องได้ฟรี ที่เว็บไซต์แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. www.happyreading.in.th