50 ปี แห่งการให้บริการ กปน.
จากวันนั้นถึงวันนี้ ครบรอบ 50 ปี แห่งการให้บริการ กปน.
"ขอประปาจงเป็นผลสำเร็จสมความพระราชประสงค์ของสมเด็จพระชนกนารถของเรา แลความประสงค์ของเรา แลความประสงค์ของท่านทั้งหลาย บรรดาที่ได้ช่วยทำการอันนี้สำเร็จ ขอน้ำใสอันจะหลั่งจากประปานี้ จงเป็นเครื่องประหารสรรพโรคร้ายที่จะเบียดเบียนให้ร้ายแก่ประชาชนผู้เป็นพสกนิกรของเรา ขอน้ำอันนี้ที่ได้รับพรแล้วโดยพระสงฆ์ได้สวดมนต์ และโดยเราได้ตั้งใจให้พร จงบันดาลให้เป็นน้ำมนต์ทำให้ประชาชนมีความสุขสวัสดิ์ผ่องแผ้ว เจริญทั่วทุกตัวคนตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป" ตอนหนึ่งของพระราชดำรัสตอบของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในการเปิดกิจการประปากรุงเทพฯ 14 พฤศจิกายน 2457
หากมองย้อนอดีตไป การให้บริการน้ำประปาแก่คนไทยได้เริ่มมาตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีชื่อว่า “กิจการประปาสยาม” ต่อมาเป็น “การประปากรุงเทพ” เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2457 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพัฒนามาโดยลำดับ จนเป็นรัฐวิสาหกิจอย่างเป็นทางการ
เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2510 จากวันนั้นถึงวันนี้ การประปานครหลวง (กปน.) ได้มุ่งมั่นดำเนินการตามพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในการผลิต จัดส่ง และจำหน่ายน้ำประปาในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการ ให้เป็นไปอย่างกว้างขวางและทั่วถึง รวมทั้งพัฒนาการให้บริการ โดยเน้นความพึงพอใจของผู้ใช้น้ำเป็นสำคัญมาอย่างต่อเนื่อง
ในวาระครบรอบ 50 ปี ของการก่อตั้งการประปานครหลวง หนึ่งในหน่วยงานรัฐวิสาหกิจสำคัญของไทยในวันที่ 16 สิงหาคม 2560 ที่จะถึงนี้ ซึ่งถือเป็นปีที่ 103 ของกิจการประปาไทย ภายหลังที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ทรงก่อตั้ง “การประปากรุงเทพ” เพื่อสานต่อกิจการประปาให้สำเร็จตามพระราชประสงค์ของพระราชบิดา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) โดยตลอดระยะเวลา 49 ปี ของการดำเนินงานของการประปานครหลวงที่ผ่านมา มีเหตุการณ์สำคัญๆ ดังนี้
1.ทศวรรษที่ 1 (พ.ศ.2510 - 2520) : การริเริ่มจัดทำแผนแม่บทซึ่งเป็นโครงการปรับปรุงกิจการประปาตามแผนหลักครั้งที่ 1 (พ.ศ.2517 - 2522) และจุดเริ่มต้นของโรงงานผลิตน้ำบางเขน ซึ่งนับเป็นโรงงานผลิตน้ำแห่งสำคัญในปัจจุบัน
2.ทศวรรษที่ 2 (พ.ศ.2521 - 2528) : ภารกิจสำคัญคือ เร่งขยายขอบเขตงานบริการ ด้วยการแบ่งสำนักงานประปาออกไปให้บริการแก่ประชาชนในเขตท้องที่ต่างๆ พร้อมกับการขยายรากฐานการผลิตให้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น ในขณะเดียวกันได้นำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ในส่วนต่างๆ ตั้งแต่ฐานการผลิต ไปจนถึงงานบริการแก่ประชาชน นอกจากนี้ จัดตั้งศูนย์บริการประปา รับแจ้ง และติดตามแก้ไขปัญหาตลอดเวลา 24 ชั่วโมง ระบบคอมพิวเตอร์ออนไลน์ เพื่อเชื่อมต่อระบบข้อมูลระหว่างสำนักงานประปาสาขากับศูนย์คอมพิวเตอร์และสำนักงานใหญ่ อีกทั้งจัดทำระบบแผนที่ระบบท่อประปาร่วมกับกรุงเทพมหานครและการไฟฟ้านครหลวง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพทั้งในงานบริการและงานวิศวกรรม รวมถึงการเริ่มโครงการความช่วยเหลือทางด้านฝึกอบรมเทคโนโลยีการประปาจากรัฐบาลญี่ปุ่น (JICA)
3.ทศวรรษที่ 3 (พ.ศ.2530 - 2540) : ช่วงเวลาของการเปลี่ยนแปลงและการเกิดวิกฤติจากภัยแล้งไปจนถึงอุทกภัยครั้งใหญ่ การประปานครหลวงจึงมีภารกิจหน้าที่สำคัญในการเร่งผลิตน้ำประปาท่ามกลางภาวะวิกฤติดังกล่าว ขณะเดียวกันก็ได้เพิ่มฐานการผลิต ได้แก่ โรงงานผลิตน้ำมหาสวัสดิ์ เพื่อรองรับอัตราการอุปโภคบริโภคที่เพิ่มมากขึ้น
4.ทศวรรษที่ 4 (พ.ศ.2541 - 2550) : การประปานครหลวง ได้ปรับปรุงขยายกำลังการผลิตน้ำ และสร้างโครงข่ายการส่งจ่ายน้ำในพื้นที่บริการ ให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาล เพื่อแก้ไขปัญหาวิกฤติแผ่นดินทรุดในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล อันเนื่องมาจากการใช้น้ำบาดาล ตลอดจนรองรับการเจริญเติบโตทั้งภาคอุตสาหกรรมและครัวเรือน จึงได้ดำเนินการเพิ่มกำลังการผลิตน้ำและการส่งจ่ายน้ำ โดยการแบ่งพื้นที่การผลิตน้ำจากแหล่งน้ำดิบ 2 แหล่ง คือ 1.ฝั่งตะวันออก ของกรุงเทพฯ และปริมณฑล นำน้ำดิบมาจากลุ่มน้ำเจ้าพระยา ส่งไปยังโรงงานผลิตน้ำบางเขนและโรงงานผลิตน้ำสามเสน เพื่อใช้ในการผลิตน้ำประปา และ 2.ฝั่งตะวันตก ใช้แหล่งน้ำดิบจากแม่น้ำแม่กลองส่งเข้ามาที่คลองประปาฝั่งตะวันตก ซึ่งได้ขุดคลองเชื่อมจากเหนือเขื่อนแม่กลอง อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี มาถึงโรงงานผลิตน้ำมหาสวัสดิ์ รวมระยะทาง 106 กิโลเมตร ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปี 2545
5.ทศวรรษที่ 5 (พ.ศ.2551 - 2559) : การเตรียมความพร้อมและได้รับการยอมรับจากในประเทศและในระดับแนวหน้าของอาเซียน เริ่มตั้งแต่โครงการยกระดับการบริการที่เป็นเลิศ โครงการขยายการให้บริการน้ำประปาอย่างทั่วถึง เพียงพอ และมั่นคง โครงการแผนน้ำประปาปลอดภัย (Water Safety Plans) โครงการบริหารจัดการระบบส่งน้ำดิบอย่างมีประสิทธิภาพ โครงการส่งเสริมและสนับสนุนการใช้น้ำอย่างรู้คุณค่า รวมถึงการศึกษาและจัดทำแผนแม่บทการปรับปรุงกิจการการประปานครหลวงระยะยาว (พ.ศ.2561 - 2590) ซึ่งสอดรับกับเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน หรือ Sustainable Development Goals (SDGs) ที่มุ่งเน้นให้ทุกคนเข้าถึงน้ำสะอาดอย่างเท่าเทียมกัน พร้อมนำ “แผนน้ำประปาปลอดภัย” (Water Safety Plans: WSPs) มาปรับใช้อย่างจริงจัง
การประปานครหลวง ในฐานะองค์กรที่มีหน้าที่ผลิตและให้บริการน้ำประปาที่สะอาดแก่ประชาชนในเขตกรุงเทพมหานคร นนทบุรี และสมุทรปราการ ได้ใช้อุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวัน น้ำประปาที่ผลิตจากโรงงานผลิตน้ำของการประปานครหลวงทุกแห่งได้มาตรฐานน้ำดื่มขององค์การอนามัยโลก (WHO) และจากการดำเนินงานโครงการปรับปรุงกิจการประปาแผนหลักที่ผ่านมาตลอดระยะเวลา 49 ปี หรือเกือบ 5 ทศวรรษนั้น งานโครงการส่วนใหญ่จะเป็นงานเพิ่มกำลังการผลิตและการขยายพื้นที่จ่ายน้ำให้ครอบคลุมพื้นที่บริการ และสำหรับโครงการในอนาคตนับต่อจากนี้ไป ยังต้องผูกพันกับภารกิจการเพิ่มกำลังการผลิตน้ำและการขยายพื้นที่จ่ายน้ำเพิ่มขึ้นเช่นเดิม เนื่องจากในปัจจุบันพื้นที่การเกษตรในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑลมีแนวโน้มเปลี่ยนเป็นพื้นที่อยู่อาศัยและพื้นที่อุตสาหกรรมเพิ่มมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม ถึงแม้การประปานครหลวงต้องเผชิญวิกฤตนานัปการ แต่ก็สามารถจัดการแก้ไขปัญหาจนสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี และในอนาคตยังคงตั้งปณิธานไว้ว่า จะยังคงมุ่งมั่นพัฒนาต่อไปอย่างไม่หยุดยั้ง เพื่อน้ำสะอาดที่ทุกคนใช้อุปโภคบริโภคได้หล่อเลี้ยงชีวิตคนไทย และเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติให้เจริญก้าวหน้าต่อไป สมดังปณิธาน “ประปาเพื่อประชาชน”