“หนังสือยืมเรียน” ขัดนโยบายเรียนฟรี? | คมชัดลึก

   ว่ากันว่า...รูปแบบการให้ยืมเรียนไม่ใช่เรื่องใหม่ เคยทำกันมาแต่ในอดีตตั้งแต่แรกเริ่มทำโครงการเรียนฟรีฯ ด้วยซ้ำ ก่อนจะมีการปรับเปลี่ยนไปตามนโยบายในแต่ละช่วง และด้วยปัจจุบันต้นทุนการผลิต โดยเฉพาะค่ากระดาษที่ปรับเพิ่มสูงขึ้น ส่งผลต่อราคาหนังสือเรียนปรับขึ้นตาม   ไปติดตามรายละเอียดได้กับ ทีมข่าวคุณภาพชีวิต คมชัดลึก 

        แต่ละปีเมื่อดูตัวเลขงบประมาณที่รัฐจัดสรรให้ซื้อหนังสือเรียนตกปีละกว่า 5,000 ล้านบาท นพ.ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์รมว.ศึกษาธิการ ตัดสินใจปรับนโยบายใหม่ จากให้ฟรีติดตัวเด็ก มาเป็นให้ยืมเรียนแทน ยกเว้นแบบฝึกหัดที่ยังให้แจกแก่เด็กทุกคน ตรงนี้เป็นการฝึกวินัยเด็กให้รู้จักรักษาของ ที่สำคัญช่วยชาติประหยัดงบประมาณได้มาก

       ล่าสุดภาคีเครือข่ายต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชั่นของชาติ(ภตช)ยื่นหนังสือถึง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ให้ทบทวน กรณีที่ศธ. มีนโยบายปรับโครงการเรียนฟรี เรียนดี 15 ปี อย่างมีคุณภาพ ในส่วนของหนังสือเรียนฟรี มาเป็นหนังสือยืมเรียน ในปีการศึกษา 2560 นี้เพราะอาจจะทำให้เกิดความไม่เท่าเทียมเด็กเสียขวัญกำลังใจ และขัดต่อนโยบายเรียนฟรีฯ 

          ซึ่ง นพ.ธีระเกียรติ ยืนยันว่า การยืมเรียนที่ไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของโครงการเรียนฟรีฯ ไม่เป็นความจริง เพราะการเรียนก็ยังฟรีอยู่ เด็กยังได้หนังสือเรียน หากเสียหายจะมีการซื้อทดแทน และขณะนี้ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้ชี้แจงทำความเข้าใจกับสถานศึกษาถึงแนวทางการดำเนินการยืมหนังสือยืมเรียนแล้ว

นพ.ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์

         ซึ่งในวิชาที่ไม่ต้องปรับปรุงเนื้อหาบ่อย หากไม่ชำรุดเสียหายมากก็ให้ใช้ยืมเรียน แต่วิชาที่ต้องมีการปรับปรุงเนื้อหาให้ทันสมัย ก็ต้องซื้อทดแทน ไม่ใช่ให้เด็กใช้หนังสือที่มีเนื้อหาเก่า ส่วนกรณีที่เด็กต้องการจดช็อตโน๊ตไว้ในหนังสือนั้น ก็ยังทำได้เหมือนเดิม ขณะเดียวศธ.จะแจกสมุดโน๊ตให้เด็กไว้จดเพิ่มด้วย

      “ที่ผ่านมาผมได้มีการสอบถามความคิดเห็นของผู้อำนวยการโรงเรียนหลายแห่ง พบว่าเห็นด้วยกับนโยบายนี้ เพราะแต่ละปีเราใช้งบประมาณในการจัดซื้อหนังสือเรียนกว่า 5,000 ล้านบาท สมมติ ถ้าปีต่อไป เราซื้อทดแทน 20% ก็จะประหยัดได้ประมาณ 4,000 ล้านบาท 30% ประหยัดได้ 3,000 ล้านบาท และสมมติว่าถ้าเราสามารถประหยัดเงินซื้อหนังสือเรียนได้เกิน 50% ขึ้นไป ก็จะสามารถนำส่วนต่างไปซื้อหนังสือเข้าห้องสมุด และซื้อสื่ออุปกรณ์การเรียนการสอนที่ดีขึ้น ตรงนี้เป็นการให้เด็กได้เรียนฟรี อย่างมีประสิทธิภาพ และยังเป็นการฝึกวินัยเด็กให้รู้จักรักษาของ ที่สำคัญช่วยชาติประหยัดงบประมาณได้มาก เพราะฉะนั้น ผมก็ไม่เข้าใจว่า การปรับแนวทางมาใช้หนังสือยืมเรียน เป็นการทุจริตคอรัปชั่นอย่างไร อีกทั้ง การยืมหนังสือเรียน เป็นนโยบายสากล ที่หลายประเทศใช้กันอยู่ ไม่ว่าจะเป็น สิงคโปร์ เวียดนาม ก็สามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพ”นพ.ธีระเกียรติ กล่าวย้ำ

        สำหรับแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการบริหารจัดการหนังสือเรียนและแบบฝึกหัด ตามโครงสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการจัดการศึกษา ตั้งแต่ระดับอนุบาล จนถึงระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีงบประมาณ 2560 นั้น "การุณ สกุลประดิษฐ์"  เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) กล่าวว่า แนวปฏิบัติเรื่องดังกล่าวกำหนดให้สถานศึกษาจัดซื้อหนังสือเป็นของสถานศึกษา และแจกให้นักเรียนทุกคนเป็นหนังสือยืมเรียน ส่วนแบบฝึกหัดให้จัดซื้อทุกคนโดยไม่เรียกคืน 

       ซึ่งมีคำแนะนำทั้งในระดับสถานศึก สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (สพท.)รวมถึงคำแนะนำในการดูแลรักษาหนังสือ ตลอดจนคำแนะนำในการซ่อมแซมด้วย เช่น ระดับสถานศึกษา ให้แต่งตั้งคณะกรรมการบริหารจัดการหนังสือยืมเรียน จัดให้มีการลงทะเบียนหนังสือเรียนทุกเล่ม ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ กำหนดให้มีผู้รับผิดชอบในการยืม –คืนหนังสือเรียน

        เช่น ครูประจำชั้น / หัวหน้าและ ครูสายชั้น / ครูผู้รับผิดชอบตามกลุ่มสาระการเรียนรู้ ชี้แจงผู้ปกครองและนักเรียนเกี่ยวกับการยืม – คืน การใช้ และการดูแลรักษาหนังสือเรียนและให้นักเรียนลงลายมือชื่อในการยืม –คืน ลงในสมุดทะเบียน กรณีเด็กปฐมวัยให้ผู้ปกครองเป็นผู้ลงลายมือชื่อ

            ทั้งนี้ สถานศึกษาแจกหนังสือเรียนให้นักเรียนทุกคน ก่อนเปิดภาคเรียน หรือวันแรกหรือสัปดาห์แรก ของการเปิดภาคเรียน และให้นักเรียนส่งคืนหนังสือเรียน ในวันที่ประกาศผลการสอบหรือวันสิ้นภาคเรียนหรือสิ้นปีการศึกษา สำหรับนักเรียนชั้น ป.6 ม.3 ม.6 ที่ต้องศึกษาต่อสามารถนำหนังสือมาคืนได้หลังจากการสอบดังกล่าวเสร็จเรียบร้อยแล้วหรือให้อยู่ในดุลพินิจของสถานศึกษา

       ขณะที่ “ศักดาเดช ทาซ้าย” ผู้อำนวยการโรงเรียนบึงกาฬ จังหวัดบึงกาฬ บอกว่าปีการศึกษา 2560 โรงเรียนเตรียมปรับแนวทางเรื่องหนังสือเรียนให้สอดคล้องกับนโยบายของ ศธ.โดยให้นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 ทุกคน ยืมเรียนแทนการแจกให้เป็นรายบุคคล โดยมีนักเรียนประมาณ 2,900-3,000 คน ซึ่งทันทีที่เปิดภาคเรียนวันที่ 16 พฤษภาคมนี้ จะมีการประชุมทำความเข้าใจกับผู้ปกครองและนักเรียนถึงรูปแบบที่เปลี่ยนไป 

        ทั้งนี้โรงเรียนจะไม่ปิดกั้นเรื่องการจดโน๊ตในหนังสือของเด็ก แต่จะกำชับกับครูและนักเรียนให้ช่วยกันดูแล รักษาหนังสือเรียนให้อยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ที่สุด เพื่อประโยชน์ของเด็กในรุ่นต่อๆไป กรณีที่ต้องจัดซื้อหนังสือเรียนทดแทนในปีการศึกษา 2561 นั้นคงไม่สามารถบอกจำนวนแน่ชัดได้ แต่ได้มีประมาณการเบื้องต้นว่าในภาพรวมไม่เกิน 30% ส่วนการเรียกคืนหนังสือจะดำเนินเมื่อสิ้นสุดในแต่ละเทอม

         “ส่วนตัวมองว่าการดำเนินการจากแจกเป็นรายบุคคล มาเป็นให้ยืมเรียนไม่ยุ่งยากอะไร เพราะช่วงปีแรกที่มีโครงการเรียนฟรีฯ ก็เป็นลักษณะให้ยืมเรียนมาก่อน เมื่อกลับไปใช้รูปแบบนี้อีกก็ต้องทำความเข้าใจแก่ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน ซึ่งงบประมาณที่เหลือก็สามารถนำมาจัดซื้อหนังสือ และอุปกรณ์อื่นๆเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาได้มากขึ้น”ศักดาเดช กล่าว

         ภัทรียา คุณแม่ลูก 2 บอกว่าเห็นด้วยกับการที่มีหนังสือยืมเรียน เพราะหนังสือบางเล่มของลูกยังมีสภาพดีอยากจะให้รุ่นน้องได้ยืมเรียนต่อไป เพราะเอามาเก็บไว้ก็เสียดาย เรียนผ่านไปแล้วเลื่อนชั้นไปในระดับที่สูงแล้ว อยากแบ่งปันให้รุ่นน้อง จะเป็นการดีมีประโยชน์ต่อคนอื่นๆทำให้สามารถส่งต่อหนังสือให้ถึงเป้าหมายได้โดยตรง ถือเป็นการช่วยเหลือเด็กคนอื่นๆด้วยลดปัญหาการใช้ทรัพยากรสิ้นเปลืองด้วย

         ผู้ปกครองรายหนึ่งจากจังหวัดพิษณุโลก ลูกคนโตกำลังจะขึ้นชั้นม.1 ส่วนคนเล็กอยู่ป.5 กล่าวว่า แม้รัฐจะให้เพื่อบรรเทาภาระของผู้ปกครอง แต่ต้องยอมรับความจริงว่าไม่เพียงกับรายจ่ายจริง และเป็นห่วงเรื่องเนื้อหาบางวิชาที่จะต้องปรับให้ทันสมัย แต่ละสำนักพิมพ์คุณภาพแตกต่างกัน

       “ถ้าเปลี่ยนแปลงได้อยากเสนอให้กลับมาแจกแบบเดิมดีกว่า โดยอาจจะใช้วิธีการเฉลี่ยงบประมาณจากรายการอื่นๆ เช่น อุปกรณ์การเรียน หรือชุดนักเรียนมาเพิ่มในส่วนนี้ก็ได้ เด็กจะได้มีหนังสือติดตัว อย่างน้อยเวลาปิดเทอมเตรียมตัวเลื่อนชั้น จะได้ใช้อ่านทบทวน ถ้าจะให้ไปซื้อสำหรับครอบครัวไหนมีปัญหาการเงินกระทบแน่นอน”ผู้ปกครอง กล่าว

      “สุกัญญา ชัยภูมิ”ครูกศน.ตำบลหนองฮีตำบลหนองฮี จ.ร้อยเอ็ด...มองว่าหนังสือที่นักศึกษา กศน.ส่งต่อให้รุ่นน้องอาจจะสภาพที่นำไปใช้งานต่อได้ประมาณ20%หนังสือส่วนใหญ่จะมีแบบฝึกหัดในเล่มที่นักศึกษายืมไปเรียนอาจจะทำการบ้านลงในหนังสือเรียน หากนักศึกษารุ่นต่อไปได้หนังสือใหม่จะเป็นการดีต่อการเรียนรู้มากกว่า