ซามี-เรนเดียร์’ กับชีวิตที่ต้องปรับตัวในโลกยุคใหม่
โดย - โต๊ะข่าวสัตว์เลี้ยง
ในช่วงฤดูใบไม้ร่วงของทุกปี ชาวพื้นเมือง “ซามี” ในสวีเดน จะทำการต้อนฝูงกวางเรนเดียร์ลงจากภูเขา มายังที่ราบด้านล่าง เพื่อนำพวกมันไปหาที่อยู่ใหม่ในช่วงฤดูหนาว จนทำให้เกิดภาพคลื่นสีเงินไหลลงมาเป็นทางอย่างเงียบ ๆ แม้การอพยพประจำปีแบบนี้ แทบจะถือได้ว่าเป็นพิธีการศักดิ์สิทธิ์ของบรรดาชาวซามี ชาวพื้นเมืองเพียงกลุ่มเดียวที่ได้รับอนุญาตจากทางการสวีเดนให้เลี้ยงกวางเรนเดียร์ได้ แต่ภัยคุกคามยุคใหม่ ทั้งจาก กังหันลม ภาวะโลกร้อน การตัดไม้ และการทำเหมือง กำลังทำให้วิถีชีวิตของคนเหล่านี้ และกวางของพวกเขาเปลี่ยนแปลงไป ทุกวันนี้ การอพยพกวางเรนเดียร์ไม่ได้ใช้วิธีต้อนกวางให้เดินผ่านป่าทึบ และทะเลสาบอีกต่อไป ส่วนหนึ่งเป็นเพราะภาวะโลกร้อน ทำให้วิธีดั้งเดิมเช่นนี้อันตรายเกินไป
มาร์เกร็ต ฟเยอสตรอม เจ้าของฝูงกวางเรนเดียร์หลายร้อยตัว ในหมู่บ้านดิกานาส ซึ่งตั้งอยู่บนเทือกเขา ห่างจากกรุงสตอกโฮล์ม เมืองหลวงของสวีเดน ไปทางตอนเหนือราว 800 กิโลเมตร บอกว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นมีทั้งกระแสน้ำที่แรงเกินกว่าจะข้ามไปได้ และน้ำในทะเลสาบที่จับตัวเป็นน้ำแข็ง มีความหนาไม่พอที่จะให้คนหรือสัตว์ข้ามไปได้ อุปสรรคดังกล่าว ทำให้เกษตรกรที่เลี้ยงกวางเรนเดียร์ไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากต้องใช้วิธีการขนย้ายกวางไปตามท้องถนน แม้ว่าจะต้องเสียค่าใช้จ่ายมากขึ้นก็ตาม ปัญหาอื่นๆ ที่ผู้เลี้ยงกวางต้องเจออีก คือ การที่ลูกกวางราว 40% ตายเพราะอากาศที่หนาวจัด นอกจากที่ต้องรับมือกับบรรดาสัตว์นักล่าต่างๆ ทั้ง หมาป่า หมี วูลเวอรีน แมวป่า และนกอินทรี ที่ต่างมองกวางเรนเดียร์เป็นเหยื่ออันโอชะ
ฟเยอสตรอม ประเมินว่า นักล่าเหล่านี้ทำให้ในปี 2558 เธอขาดทุนไปราว 250,000 โครนา (ราว 970,000 บาท) แม้จะได้รับเงินชดเชยความเสียหายจากทางการแล้วก็ตาม
“สวีเดนตัดสินใจที่จะคุ้มครองสัตว์พวกนี้ เพื่อสร้างความหลากหลายทางชีวภาพให้กับป่า ซึ่งถือเป็นเรื่องดี แต่มันยุติธรรมแล้วหรือ ที่ฉันต้องมาขาดทุนเพราะเรื่องแบบนี้”
ภาวะโลกร้อนยังทำให้ เกิดแผ่นน้ำแข็งหนาปกคลุมตะไคร่น้ำ ที่เป็นอาหารของเรนเดียร์ ทำให้เจ้าของฝูงกวางต้องจ่ายเงินเพิ่มขึ้นเพื่อซื้ออาหารให้กับพวกมัน ทั้งกวางพวกนี้ ยังตื่นตระหนกกับเสียงของกังหันลม และเครื่องจักรหนัก ที่ใช้ในการตัดไม้ และทำเหมือง จนทำให้ผู้เลี้ยงกวาง ยื่นฟ้องร้องบริษัทเหล่านี้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เพื่อปกป้องสัตว์เลี้ยงของตัวเอง