ทาง(เอาตัว)รอดในโลกของตำรวจ | คมชัดลึก

 ความคิดที่เกิดขึ้นจากประสบการณ์การคลุกคลีกับผู้กระทำผิดในคดียาเสพติดทำให้พวกเขาเชื่อว่า ความรุนแรงที่ใครๆ ให้นิยามความหมายว่า เป็นการละเมิดสิทธิ์นั้นเป็นวิถีทางเดียวที่จะทำให้ผู้กระทำผิดสารภาพ

 “แต่ไม่ใช่ว่าผู้ต้องหาสารภาพแล้วพวกผมจะจบนะ พวกผมอาจไม่รอดก็ได้ เพราะพวกนี้พอได้ประกันตัวออกมา พวกของเขาก็จะช่วยกันทำผิดให้เป็นถูกได้”

 “ตอนเด็กๆ พี่อยากเป็นตำรวจ แต่ตอนนี้พี่ไม่เคยคิดอยากให้ลูกชายพี่เป็นตำรวจเลย” นายตำรวจมือปราบพูดปิดท้ายเรื่องเล่าเกี่ยวกับวิถีการทำงาน การบริหารบุคคลในบริบทวัฒนธรรมองค์กรตำรวจที่เต็มไปด้วยสิ่งที่ท้าทายต่อการทดสอบความอดทน อดกลั้น มีเพียงผู้ที่มีจิตใจเข้มแข็ง มีความสามารถในการปรับตัวที่ดีเท่านั้น ที่จะรอดในโลกของตำรวจ

 สาระสำคัญในวิชาชีววิทยาที่ดิฉันเรียนเมื่อคราวเป็นนักเรียนมัธยมปลายเรื่องกฎวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตบอกว่า การเปลี่ยนแปลงในระดับยีนทั้งในรูปแบบของการเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไป หรือรูปแบบการกลายพันธุ์ (mutation) นั้นล้วนเป็นไปตามหลักการที่ว่า “สิ่งมีชีวิตที่เข้มแข็งและมีความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมเท่านั้นที่จะมีชีวิตรอด”

 หน่วยพันธุกรรมที่จะอยู่รอด ต้องสามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้ โดยไม่จำเป็นต้องเป็นยีนที่มีคุณสมบัติ “ดี” เสมอไป

 "ผมไม่ใช่คนดี แต่ผมไม่ได้อยากเป็นอย่างนี้" บ่อยครั้งที่นายตำรวจระบายออกมายามเผลอตัวในขณะพักผ่อนภายหลังเสร็จสิ้นภารกิจ

 คำกล่าวที่ว่า ”ตำรวจเป็นต้นธารของกระบวนการยุติธรรม” ดูสวยหรูแต่ทว่าเลื่อนลอย สำหรับคนทำงานปราบปรามอาชญากรรมนั้น ประสบการณ์การทำงานที่ต้องใช้เหลี่ยมคมมากมายตอกย้ำความคิดว่า “ไม่มีความยุติธรรมในโลกที่เต็มไปด้วยอำนาจ ผลประโยชน์ และเงินตรา”

 เสน่ห์ของตำรวจจึงอยู่ที่ไหวพริบ ปฏิภาณ ความดีของตำรวจจึงจำเป็นต้องอยู่ที่การเตือนสติตนเองบ่อยๆ ว่า อย่าโลภ

 “ตำรวจกลายเป็นคนที่เต็มไปด้วยลีลา เหลี่ยมคม เพราะ พวกเราต้องคิดเสมอว่าทำอย่างไรจึงจะรอด” นายตำรวจใหญ่เล่าด้วยรอยยิ้มจางๆ พร้อมพูดปิดท้ายว่า "แต่ท้ายที่สุดนายใหญ่ขององค์กรเราก็ไม่ค่อยรอด แปลกนะ หรือว่าอาถรรพณ์มีจริง?" เมื่อหาเหตุผลเชิงวิทยาศาสตร์ไม่ได้ คำตอบที่เชื่อมโยงกับอำนาจที่มองไม่เห็นดูจะเป็นทางออกของคำตอบที่ง่ายที่สุด

 “พวกตำรวจมันคบไม่ได้ วันนี้มันกินอยู่กับเรา มันบอกว่ามันเป็นพวกเรา พรุ่งนี้มันจับเราเฉยเลย” เสียงของนักธุรกิจสถานบันเทิงเล่าถึงความสัมพันธ์ระหว่างพวกเขากับตำรวจ

 ภายใต้ท่าทีที่ดูสนิทสนมคุ้นเคยกลับแฝงไปด้วยความสัมพันธ์เชิงแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ ฉาบฉวย สวมหน้ากากเข้าหากันสร้างโลกที่ไร้ซึ่งมิตรภาพที่แท้จริง เต็มไปด้วยความไม่ไว้วางใจ เคลือบแคลง ระแวง สงสัย หากแต่มีเสียงที่แตกต่างโต้แย้งความคิดว่า “บางยุคต้องวิ่งผ่านนักธุรกิจ วิ่งผ่านนายที่เป็นตำรวจก็ไม่รอด” นายตำรวจเล่าพร้อมกับตอกย้ำรูปแบบความสัมพันธ์ปิดท้ายว่า “แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าเขาไม่มีความสัมพันธ์เชิงแลกเปลี่ยนผลประโยชน์กันนะ…นี่แหละโลกของตำรวจ”

ผศ.ดร.ปนัดดา ชำนาญสุข
[email protected]