เช้าวันเสาร์อากาศสดใสริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ที่ ศูนย์ศึกษามรดกเจ้าพระยา สะพานพระราม 8 ตั้งตระหง่านงาม เยาวชนกว่า 100 คน วัยทีนจาก 15 ชุมชนสองฝั่งแม่น้ำได้มาพบปะกัน เพื่อร่วมกิจกรรม“ห้องเรียนเรากว้างเท่าโลก” ค่ายเยาวชนเรียนรู้และถ่ายภาพมรดกชุมชน...ยลเจ้าพระยา จัดโดย ศูนย์ศึกษามรดกเจ้าพระยา ร่วมกับ โครงการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา และสถาบัน Shutter V Junior Academy
อ. รณฤทธิ์ ธนโกเศศ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษามรดกเจ้าพระยา กล่าวว่า “ตลอด 2 ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาที่ไหลผ่านกรุงเทพมหานครสู่ทะเลที่อ่าวไทย สั่งสมประวัติศาสตร์ เรื่องราว การตั้งถิ่นฐานตามแนวคลอง วิถีวัฒนธรรม ทั้งความแตกต่างหลากหลาย อัตลักษณ์ในความเป็นอยู่ของแต่ละชุมชน มรดกวัฒนธรรมทั้งที่เห็นได้ด้วยตาและที่มีคุณค่าทางจิตใจ ความคิดความเชื่อ อาชีพ ตลอดจนวิถีชีวิตและผลผลิตทางวัฒนธรรมวัตถุประสงค์ในการจัดกิจกรรม “ห้องเรียนเรากว้างเท่าโลก”ค่ายเยาวชนเรียนรู้มรดกชุมชน...ยลเจ้าพระยา ครั้งนี้เพื่อให้เยาวชนได้รับแรงบันดาลใจในคุณค่าและสืบสานมรดกของดีในชุมชน ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับโครงการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา
นอกจากนี้ยังให้ความรู้และฝึกวิธีการใช้กล้อง ฝึกเทคนิคการถ่ายภาพ การจัดองค์ประกอบภาพ โดยทีมผู้เชี่ยวชาญ จากนั้นแบ่งเป็น 2 กลุ่มโดยมีทีมพี่ๆดูแล กลุ่มที่ 1 ไปทางเรือและแวะชุมชนสองฝั่งแม่น้ำ , กลุ่มที่ 2 เพลินกับการเดินลัดเลาะไปยังชุมชนริมแม่น้ำ น้องๆจะสืบค้นของดีมรดกชุมชนด้วยตนเองและบันทึกภาพความประทับใจแล้วนำกลับมาแสดงนิทรรศการในช่วงบ่ายที่ศูนย์ศึกษามรดกเจ้าพระยาอีกครั้งในช่วงบ่าย เยาวชนจะได้เรียนรู้ มีความรักผูกพันกับชุมชน แม่น้ำและช่วยกันอนุรักษ์ดูแลรักษาต่อไป พูดได้ว่าอนาคตของแม่น้ำเจ้าพระยาขึ้นอยู่กับเยาวชนคนรุ่นใหม่ทั้งสิ้น”
วีรศักดิ์ ชปารังสี ผู้ก่อตั้งสถาบัน Shutter V Junior Academy กล่าวว่า “กิจกรรมนี้ ห้องเรียนเรากว้างเท่าโลก เป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้น้องๆได้เรียนรู้มรดกชุมชนผ่านเลนกล้อง ใช้เทคโนโลยีถ่ายภาพอย่างถูกวิธี เสริมสร้าง IQ และ EQ เพราะงานถ่ายภาพต้องมีข้อมูลความรู้ในสิ่งที่จะถ่าย ผสมผสานการสัมผัส มองเห็น ถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิด จิตใจและอารมณ์ ให้ออกมาเป็นภาพถ่าย ฝึกระบบการทำงานของร่างกาย ฝึกระเบียบวินัย เคารพกติกา และเคารพสิทธิส่วนบุคคล ทำงานกับกลุ่มได้อย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ กิจกรรมครั้งนี้เราไม่ได้คาดหวังจะสร้างช่างภาพที่เก่งกาจ แต่มุ่งให้เด็กๆเรียนรู้จากประสบการณ์จริงเพื่อนำไปพัฒนาศักยภาพตนเองเท่าที่เค้าจะเป็นได้ และที่สำคัญได้ชื่นชมมรดกของดีในชุมชนริมฝั่งเจ้าพระยาที่เขาอาศัยอยู่”
ที่นี่ลองมาคุยกับเยาวชนวัยใสที่ต่างกลับจากปฏิบัติภารกิจลัดเลาะริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา มาพบกันที่ศูนย์ศึกษามรดกเจ้าพระยาอีกครั้งหนึ่ง โดยนำผลงานภาพถ่ายความประทับใจมาแสดงร่วมกัน แบ่งปันประสบการณ์ บอกเล่าถึงมรดกชุมชนในมุมมองของเขา
เริื่มจากกัญญา เจริญผล จากชุมชนวัดสร้อยทอง บอกว่า ดีใจที่ได้มาร่วมงาน “ห้องเรียนเรากว้างเท่าโลก” ที่ศูนย์ศึกษามรดกเจ้าพระยา ได้ฝึกการถ่ายภาพ การวางแนวกล้อง มุมมองการถ่ายรูป หนูถ่ายภาพนี้เป็นเจดีย์วัดสร้อยทอง มีต้นไม้ให้ความร่มรื่น ริมแม่น้ำเจ้าพระยา เป็นที่เคารพสักการะของคนในชุมชนและนักท่องเที่ยว ในโบสถ์มีหลวงพ่อเหลือซึ่งรอดพ้นจากระเบิดสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ด้วย หนูเห็นแม่น้ำเริ่มเน่าจากขยะ ปูปลาน้อยลง แม่น้ำเจ้าพระยาจะดีขึ้นได้ ต้องแก้ที่ใจคน มาช่วยกันรักษาแม่น้ำให้ใสสะอาด
ความรู้สึกของ ศุรดา จันทร์น้อย จากชุมชนวัดบางโพโอมาวาส ก็ไม่แตกต่างเธอบอกว่า สนุกมาก ได้เจอเพื่อนใหม่ๆ จากหลายชุมชนริมแม่น้ำเจ้าพระยา ตื่นเต้นที่ได้จับกล้องใหญ่ ได้เรียนรู้วิธีถ่ายรูปให้น่าสนใจ ชอบภาพหลวงตาอารมณ์ดี มีเมตตาหยอกเย้าเด็กๆอย่างพวกเราที่กำลังกดชัตเตอร์กันใหญ่ ดูแล้วหายเครียด อยากให้ทุกคนแวะมาเที่ยวชุมชนวัดบางโพโอมาวาส ถนนประชาราษฎร์สาย 1 ะเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยรักษาแม่น้ำ อนุรักษ์สิ่งดีๆของชุมชนไว้ให้อยู่ได้นานขึ้น คนรุ่นหลังจะได้มาเที่ยวและเรียนรู้
ขณะที่ ธนากร จันทร์ภมร จากชุมชนวัดดุสิตาราม ที่ได้ถ่ายภาพช่างศิลป์กำลังวาดซ่อมแซมจิตรกรรมฝาผนังในโบสถ์เก่าแก่ฐานโค้งแบบเรือสำเภาที่วัดภุมรินราชปักษี เป็นวัดร้างสมัยอยุธยา อยู่ปากคลองบางกอกน้อย ใกล้สะพานปิ่นเกล้า แต่เดี๋ยวนี้ได้รวมเข้ากับวัดดุสิตารามแล้ว ชอลช่างศิลป์ เพราะเป็นงานที่ช่วยอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทยไม่ให้สูญหายไปกับกาลเวลา
ส่วน ปรเมธ เอียดจุ้ย จากชุมชนวัดบวรมงคล เลือกถ่ายภาพนี้เพราะแม่น้ำสวย ไม่มีขยะ เรือจอดกับธรรมชาติสีเขียว มีควันฟุ้งๆจากบนฝั่ง เห็นวิถีชีวิตคนชาวบ้านริมแม่น้ำ สนุกมาก ได้ล่องเรือไปถ่ายภาพชุมชนของผมที่วัดบวรมงคล หรือสมัยก่อนเรียก วัดลิงขบ การถ่ายภาพยังช่วยฝึกการทรงตัว กับความคิดสร้างสรรค์ ช่วยอนุรักษ์ได้ด้วยฃ
เช่นเดียวกับ ณัฐวุฒิ จูสิงห์ จากชุมชนท่าน้ำสามเสน บอกว่าชอบภาพลุงช่างไม้ที่ชุมชนท่าน้ำสามเสน ที่ถ่ายม่ากสุด ลุงกำลังนั่งทำงานหน้าบ้านอย่างตั้งอกตั้งใจ ช่างไม้คนนี้ก็เป็นมรดกเจ้าพระยาด้วย ภาพนี้บอกถึงอาชีพการงานของคนริมฝั่งแม่น้ำที่ใช้ฝีมือ ใช้ความคิด จะนำ ความรู้ในการถ่ายภาพไปสอนเพื่อน ๆ ที่ยังถ่ายรูปไม่เป็น จะชวนเพื่อนบ้านและเพื่อนๆในชั้นเรียนให้มาช่วยกันรักษาความสะอาดของแม่น้ำด้วยครับ
ปิดท้ายกันที่ พรพรรณ กุพันลำ จากชุมชนวัดเทพากร ถ่ายภาพโรงเรียน เพราะคิดว่าเป็นมรดกชุมชนที่สำคัญซึ่งสร้างคนให้มีสติปัญญาความรู้มานับไม่ถ้วน แล้วคนก็มาสร้างวัฒนธรรมที่ดีงามให้สังคม เพราะเติบโตมาในชุมชนวัดเทพากร ริมแม่น้ำเจ้าพระยา มา 15 ปี แล้ว ชุมชนเรามีศูนย์ฝึกศิลปหัตถกรรมหัวโขน โบสถ์เป็นศูนย์รวมจิตใจ ได้เรียนรู้สิ่งดีมีคุณค่าในชุมชนบวกกับความคิดสร้างสรรค์ของเราก็กลายเป็นภาพที่น่าสนใจบอกเล่าเรื่องราวได้ เป็นหน้าที่ของคนรุ่นใหม่ที่จะรักใส่ใจและช่วยกันสืบสานมรดกเจ้าพระยาไว้
